Party skrywers vertel stories.
Party skrywers trek die gordyne oop… en wys jou presies wat in die vertrek aangaan.
Jeanne Goosen het geskryf soos mense praat wanneer hulle vergeet om versigtig te wees — eerlik, snaaks, seer, skerp, soms ongenadig, en altyd onmiskenbaar menslik.
Digter. Romanskrywer. Joernalis. Dramaturg. Waarnemer van die absurde en die heilige wat so dikwels in dieselfde kombuis sit. Van haar vroeë poësie tot romans wat kultusstatus bereik het, het Jeanne oor dekades heen haar eie unieke plek in die Afrikaanse letterkunde geskep — ’n plek waar humor en hartseer hande vat, waar satire soos medisyne werk, en waar gewone mense nooit net “gewone” mense bly nie.
Met werke soos Ons is nie almal so nie, Louoond en haar digbundels wat met ewe veel vuur en fynheid geskryf is, het sy generasies lesers laat lag… en hulle dan, net wanneer hulle ontspan, onverwags diep raakgeslaan.
In Jeanne se wêreld is daar altyd iemand wat rook op ’n stoep. Iemand wat iets probeer wegsteek. Iemand wat te hard lag. Iemand wat liefhet sonder om te weet hoe. En altyd, altyd, daardie skerp oog vir die klein menslike absurditeite wat ons almal probeer wegpraat.
Om Jeanne te lees is soos om langs iemand te sit wat alles sien — die mooi, die lelike, die belaglike, die breekbare — en dan daaroor skryf sonder om ooit haar stem sagter te maak.
By Wasgoedlyn Woorde bring Jeanne nie net gedigte nie.
Sy bring rookkringe. Kombuise. Katte. Hartseer. Lag. Oorlewing.
En daardie seldsame soort waarheid wat mens eers laat glimlag… en dan lank stil hou.
Vandag waai ons hierdie woorde in die wind.
Daar is skrywers wat oor God skryf asof Hy ‘n netjiese idee is — blink gepoets, teologies uitgestryk, veilig in Sondagsklere. En dan is daar Jeanne Goosen.
By Jeanne Goosen loop God kaalvoet deur die kombuis. Jesus sit dalk en rook saam met die gebrokenes. Heiligheid ruik soms na brandewyn, sigarette, trane, nat honde en ou mense wat alleen eet. Sy maak nie geloof mooi nie; sy maak dit menslik. En juis daarom voel dit dikwels méér eg as die mooi weergawe daarvan.
Goosen het ‘n ongelooflike vermoë gehad om mense in hul volle broosheid raak te sien — nie as projekte wat “reggemaak” moet word nie, maar as ingewikkelde wesens wat terselfdertyd snaaks, tragies, kleinlik en kosbaar is. Haar karakters sukkel. Hulle drink te veel, praat te hard, lieg soms vir hulself, verlang na liefde en maak mekaar seer. Maar daar is by haar altyd ‘n vreemde soort genade wat soos lig deur ‘n skeur in die muur inkom.
Wat interessant is van Jeanne Goosen se hantering van God, is dat sy selde klink asof sy probeer preek. Sy klink eerder soos iemand wat met God stoei. Soms selfs kwaad is vir Hom. Soms Hom spot. Soms heimlik na Hom verlang. Haar spiritualiteit is nie netjies geliasseer nie — dit is deurmekaar, ironies, rou en lewendig.
Mens kry dikwels die gevoel dat sy nie God verwerp nie, maar eerder die goedkoop weergawes van God wat mense uitdink om hulself beter te laat voel. Die God van selftevrede mense interesseer haar minder as die God wat dalk langs die pad lê by iemand wat niemand anders raaksien nie.
Dis hoekom Jesus in haar werk amper meer herkenbaar word tussen die stukkendes as tussen die “regverdiges”. Daar is iets diep Christelik in haar deernis vir randfigure — al sou sy waarskynlik lag as iemand haar te ernstig godsdienstig probeer etiketteer. Sy verstaan intuïtief iets wat baie kerke vergeet: dat menswees self reeds ‘n vorm van lyding is, en dat humor soms die enigste manier is om dit te oorleef.
En dan natuurlik die humor — daardie briljante, droë, amper absurde humor. Jeanne Goosen kon in dieselfde asem jou laat lag en jou hart breek. Haar mense is tragikomiese wesens. Sy verstaan dat Suid-Afrikaners dikwels lag juis omdat hulle nie weet wat anders om met die pyn te doen nie.
Haar poësie en prosa dra ook ‘n sterk bewussyn van sterflikheid. Die liggaam word oud. Liefde gly weg. Vriende verdwyn. Maar sy kyk nie weg daarvan nie. Sy sit by die ongemak. Sy maak tee vir die dood en vra hom hoekom hy so laat is.
Miskien is dit uiteindelik Jeanne Goosen se grootste gawe: sy gee waardigheid terug aan gewone mense. Aan die tannie wat te veel praat. Die alkoholiese oom. Die eensame vrou met haar katte. Die mens wat twyfel. Die mens wat glo. Die mens wat altwee op dieselfde dag doen.
In ‘n wêreld waar almal probeer voorgee hulle verstaan alles, herinner Jeanne Goosen ons daaraan dat die waarheid dalk eerder lê in die klein, skewe, gebroke oomblikke waarin mense nog probeer liefhê ten spyte van hulself.
En miskien is dit waar God ook skuil.
Kontak Jeanne Goosen direk. Jou boodskap sal per e-pos gestuur word.
