Daar is min liedjies wat soveel mense kan saam sing sonder om ooit werklik te luister, hetsy by die Olimpiese Spele, of gedenkgeleenthede, by rockkonserte, by troues het ek dit al gehoor, maar ook by begrafnisse.

Mense ken elke woord. Hulle neurie die melodie. Hulle hou hul selfone in die lug. Vir 'n paar minute voel dit asof die wêreld inderdaad nader aan mekaar beweeg. Maar ek wonder dikwels hoeveel mense al probeer het om te doen wat die eerste woord van die lied vra.

Imagine...

Verbeel jou.

Dit is al.

John Lennon begin nie met 'n opdrag nie. Hy begin nie met 'n politieke program nie. Hy vra nie dat jy met hom moet saamstem nie. Hy vra net dat jy vir 'n oomblik jou verbeelding gebruik.

Ironies genoeg is dit dalk een van die moeilikste dinge wat mense nog ooit gevra is om te doen. Want die mens verbeel homself maklik as die held van die storie. Hy verbeel homself maklik as die slagoffer. Hy verbeel homself maklik hoe die wêreld beter sou wees as almal net soos hy dink.

Maar om jouself in iemand anders se lewe te verbeel, vra iets anders. Dit vra dat jy jou eie middelpunt vir 'n oomblik prysgee. Miskien is dit waarom empatie altyd moeiliker is as oordeel. Verbeel jou jy word in Zimbabwe gebore. Nie omdat jy iets verkeerd gedoen het nie. Nie omdat jy minder hard werk nie. Nie omdat jy minder intelligent is nie. Net omdat jou ma op daardie dag toevallig aan die daardie kant van 'n lyn op 'n kaart gewoon het.

Verbeel jou die ekonomie stort ineen. Werk verdwyn. Hospitale raak leeg. Kos raak skaars. Jy sien hoe jou kinders honger raak. Ek onthou hoe my ma gesê het dat sy maklik sou steel as haar kinders honger was. Ek weet nie hoekom ek daardie woorde onthou nie, maar ek doen, en my ma was 'n wonderlike, ordentlike en gesiene mens. Maar die storie gaan nie oor my ma nie. Verbeel jou weer terug in Zimbabwe.

Iemand vertel jou dat daar Suid van die Limpopo dalk werk is. Miskien verdien dit nie baie nie. Miskien net genoeg. Jy vertrek. Nie omdat jy Suid-Afrika wil "vat" nie. Nie omdat jy iemand se werk wil steel nie. Jy vertrek omdat die alternatief erger is.

Hierdie verhaal is nie uniek nie. Dit is waarskynlik so oud soos die mensdom self. Mense beweeg nog altyd na plekke waar hulle hoop is.

Wanneer hierdie mense uiteindelik hier aankom, verander hulle egter dikwels in een woord.

"Illegal."

Dit is 'n interessante woord want dit beskryf 'n regsposisie. Dit sê iets oor dokumente, oor permitte, oor staatsgrense, maar dit sê byna niks oor die mens self nie. 'n Mens kan onwettig parkeer, of onwettig visvang. 'n Mens kan selfs onwettig oor 'n grens beweeg. Ek het al. Twee keer, maar dis 'n verhaal vir 'n ander dag.

Maar wanneer ons begin praat asof 'n mens 'n illegal ís, gebeur iets gevaarlik.

'n Regsstatus begin 'n identiteit word.

En sodra iemand net 'n etiket word, raak empatie maklik oorbodig. Want dan is daardie persoon geklassifiseer.

Dan hoef ons nie meer te wonder wat hy verloor het nie, of hoe moeilis sy lewe is, of waarvoor sy bang is nie.

Dan hoef óns nie meer te wonder hoe haar kinders vanaand gaan eet nie.

Een woord doen al die werk: Daardie persoon het nie die reg om ons (of ons gewete) se probleem te word nie.

Dit is natuurlik waar dat lande wette nodig het. Geen samelewing kan sonder reëls funksioneer nie. Maar daar is 'n verskil tussen die erkenning van 'n wet en die verlies van ons menslikheid. Die wette, myns insiens, is juis daar om mense in vrede te laat saamleef.

Vandag bepaal die wet wie 'n grens mag oorsteek. Maar wat is 'n grens anders as geweldpleging op die ou end? Die gewete behoort steeds te vra wat daardie grens aan 'n mens doen. Die grense maak ander mense ander probleme. Grense maak dat ons vir onsself kan sê dat ons niks kan doen om 'n volksmoor te stop nie. Grense maak hongersnood en al daardie dinge ander mense se probleme sodat ons lekker in ons eie bedjies kan slaap en dat ons slegs met ons eie mense oor ons eie vrede kan baklei.

Miskien lê die grootste gevaar van nasionalisme nie daarin dat dit grense het nie. Miskien lê die gevaar daarin dat dit ons leer om empatie by daardie grense te laat ophou. Dat ons onsself aanleer om te sê:

"Hulle."

Asof daardie een woord miljoene unieke lewens kan opsom.

Politici verstaan iets wat die meeste van ons nie altyd raaksien nie. Wanneer mense moed verloor, soek hulle antwoorde. En wanneer daar nie genoeg antwoorde is nie, werk 'n sondebok dikwels net so goed.

As daar nie genoeg werk is nie, wys iemand na immigrante. En Gayton sê ja, ek sal iets daaran doen, stem net vir my.

As daar nie genoeg huise is nie, wys iemand na buitestanders. En Mashaba sê hy sal hulle uitskop as jy vir hom stem.

As hospitale oorvol is, vra iemand wie uitgegooi moet word. Dit is 'n ou politieke tegniek en dit werk. Nie omdat dit noodwendig waar is nie, maar omdat dit eenvoudig is: 'n Vyand is makliker om te verkoop as 'n oplossing.

Ek skryf dit nie omdat ek glo immigrasie is eenvoudig nie.

Ek weet dit is nie.

Ek skryf dit omdat ek kan sien dat die arme underdog immigrante deur die fatcat politici uitgebuit word en ek vind dit afskuwelik.

Ek is nie 'n ekonoom nie. Ek weet nie presies hoeveel geld Suid-Afrika aan grensbeheer, deportasies en immigrasiebeheer bestee nie. Maar ek wonder dikwels hoeveel skole, klinieke, hoeveel ondernemings, hoeveel werksgeleenthede, met dieselfde politieke/ekonomiese energie gebou kon word.

Selfs al stem iemand nie met my saam nie, bly dit tog 'n vraag wat die moeite werd is om te vra.

Wat gebeur as ons dieselfde passie waarmee ons mense probeer uitsluit, gebruik om geleenthede te skep?

Miskien is die grootste ironie dat ons almal Imagine kan saam sing.

Ons hou van die melodie, die harmonie: Daardie pragtige C9 wat moeiteloos, ritmes die grens oorsteek na die F6 en dan met 'n parmantige chromatiese toonleer weer tuiskom na die C9. Soomloos dog grensverkuiwende komplekse harmoniese eenvoud.

Ons hou van die gevoel. Ons hou van die oomblik wanneer die skare saamsing. Maar sodra die lied verby is, keer ons terug na die wêreld soos ons dit ken.

Na "ons" en "hulle".

Na grense wat nie net lande skei nie, maar ook ons gewetes.

Ek dink nie John Lennon het verwag dat die wêreld eendag sonder grense sou wees nie. Of misken het hy want dis onrealisties om te dink dat daar altyd mense sal wees, en grense is mensgemaak en het mense nodig om te onderhou. Maar ek dink hy het iets moeiliker gevra: Hy het gevra of ons dit ten minste vir 'n oomblik kan verbeel dit was nie so nie.

Of ons kan verbeel dat 'n ander se menslikheid nie afhang of van my kan van die draad afkomstig is nie. Ons almal wil ons menslikheid beskerm, maar hoe menslik is dit om vir 'n ander mens te sê jy hoort nie hier nie.

Ek kry skaam vir die mens wat sy grense aanbid. Want grense is die ware oorsaak van xenofobie. Maar min mense wil die waarheid hoor, hulle wil liewer hoor wat of wie kan hul eie soort voortrek al is dit ten koste van jou medemens wat jy ontken.

Want elke daad van menslikheid begin eers as 'n verbeeldingsoefening.

Die volgende keer wanneer jy Imagine hoor speel, luister nie net na die melodie nie.

Luister na die eerste woord.

En vra jouself eerlik af:

Wanneer laas het ek my werklik in iemand anders se lewe probeer verbeel?

Miskien begin 'n beter wêreld nie by nuwe grense, nuwe regerings of nuwe slagspreuke nie.

Miskien begin dit by daardie een eenvoudige woord.

Imagine.

Min verhale in die Nuwe Testament laat moderne lesers so ongemaklik soos die verhaal van Ananias en Saffira in Handelinge 5.

Dit is 'n kort verhaal, maar die implikasies daarvan is enorm.

Volgens die Bybel het die eerste Christene alles met mekaar gedeel. Sommige het selfs hul grond en huise verkoop en die opbrengs aan die apostels gegee sodat niemand gebrek sou ly nie. Net voor Handelinge 5 word Barnabas geloof omdat hy sy grond verkoop en die volle bedrag aan die apostels oorhandig.

Toe kom Ananias en sy vrou, Saffira.

Hulle verkoop ook 'n stuk grond. Anders as Barnabas hou hulle egter 'n deel van die geld vir hulself terug, terwyl hulle voorgee dat hulle die volle bedrag gee.

Wanneer Ananias die geld bring, konfronteer Petrus hom.

Hy sê Ananias het nie bloot vir mense gelieg nie, maar vir die Heilige Gees.

Die teks vertel dat Ananias onmiddellik neerval en sterf.

Ongeveer drie uur later kom Saffira daar aan. Sy weet nie wat met haar man gebeur het nie. Petrus vra haar dieselfde vraag. Sy hou by dieselfde weergawe van die verhaal.

Sy val ook neer.

En sy sterf.

Die hoofstuk eindig met die woorde:

"Groot vrees het oor die hele gemeente gekom."

Vir eeue word hierdie verhaal verstaan as 'n voorbeeld van God se onmiddellike oordeel.

Maar hier ontstaan 'n vraag wat selde gevra word.

Wat het daardie dag fisies gebeur?

Die eerlike antwoord is eenvoudig:

Ons weet nie.

Nie een van ons was daar nie.

Ons beskik oor een antieke teks wat deur 'n mens geskryf is. Soos met enige ander antieke dokument kan ons nie die gebeure self waarneem nie; ons kan slegs die skrywer se beskrywing en interpretasie lees.

En dit bring ons by 'n belangrike onderskeid.

Die teks vertel nie net dat Ananias en Saffira dood is nie.

Die teks vertel ook waarom hulle dood is.

Dit is reeds 'n interpretasie.

As ons die verhaal met dieselfde historiese nuuskierigheid lees waarmee ons enige ander antieke dokument sou lees, ontstaan daar verskeie moontlikhede.

1. Die tradisionele verklaring

Die eerste moontlikheid is eenvoudig die een wat die verhaal self bied.

Die Heilige Gees het bonatuurlik ingegryp en albei onmiddellik doodgemaak as oordeel oor hul leuen.

Vir miljoene Christene is dit steeds die mees oortuigende verklaring.

2. 'n Natuurlike mediese gebeurtenis

Nog 'n moontlikheid is dat Ananias en later Saffira aan 'n natuurlike mediese toestand beswyk het.

Mense kan onder geweldige emosionele spanning hartaanvalle, beroertes of ander akute mediese noodtoestande ervaar.

In die eerste eeu sou so 'n gebeurtenis maklik as Goddelike oordeel geïnterpreteer kon word.

3. Menslike geweld

Daar is ook 'n derde moontlikheid.

Dit is moontlik dat hulle deur mense om die lewe gebring is, en dat die verhaal later die verantwoordelikheid by God plaas.

Daar is geen direkte bewys daarvoor nie.

Maar daar is ook geen beskrywing in die teks van hoe die sterftes fisies plaasgevind het nie.

Vir sommige lesers is dit eenvoudiger om aan te neem dat mense geweld gepleeg het as dat 'n onsigbare bonatuurlike mag twee mense summier laat sterf het.

Dit is nie 'n bewering dat dit gebeur hét nie.

Dit is bloot een van die histories denkbare verklarings.

4. 'n Teologiese waarskuwingsverhaal

Nog 'n moontlikheid is dat Lukas nie probeer het om 'n moderne historiese verslag te skryf nie.

Miskien wou hy eerder 'n teologiese punt maak oor eerlikheid, die heiligheid van die vroeë kerk en die erns van skynheiligheid.

In hierdie lees is die verhaal minder 'n joernalistieke verslag as 'n geloofsgetuienis.

Occam se skeermes

Hier kan 'n mens die bekende beginsel van Occam se skeermes toepas.

Wanneer verskillende verklarings moontlik is, is die eenvoudigste verklaring – die een wat die minste nuwe aannames vereis – dikwels die waarskynlikste.

Maar selfs Occam se skeermes gee nie vir ons 'n finale antwoord nie.

Dit dwing ons bloot om eerlik te vra:

Watter aannames bring elke verklaring saam?

En waarom kies ons een verklaring bo 'n ander?

Die groter vraag

Wat hierdie verhaal vir my besonders interessant maak, is nie bloot hoe Ananias en Saffira gesterf het nie.

Die groter vraag is:

Wat doen ons wanneer 'n antieke teks vir ons vertel dat God iets gedoen het?

Aanvaar ons dit as 'n historiese beskrywing?

Of as die skrywer se interpretasie van 'n gebeurtenis?

Baie gelowiges antwoord dat die verhaal geïnspireerde teologiese literatuur is en nie noodwendig bedoel is as 'n moderne historiese verslag van presies wat fisies gebeur het nie.

Dit is 'n geldige standpunt.

Maar dit laat 'n volgende vraag ontstaan.

Hoe onderskei ons tussen historiese beskrywing en teologiese interpretasie?

Waar trek ons die lyn?

En wie trek daardie lyn?

As 'n leser self moet besluit watter gedeeltes histories gelees moet word en watter gedeeltes simbolies of teologies verstaan moet word, ontstaan 'n verdere filosofiese vraag.

Is die waarheid dan iets wat die Bybel objektief meedeel?

Of is dit uiteindelik iets wat elke leser, gelei deur sy of haar eie geloof, tradisie en interpretasie, self moet konstrueer?

Dit is nie noodwendig 'n kritiek op die Bybel nie.

Maar dit is wel 'n uitdaging aan die idee dat die betekenis van elke teks vanselfsprekend, letterlik en onproblematies vasstaan. As die Bybel aanspraak maak op metaforiese of teologiese waarheid wat verskil van ware waarheid, hoekom praat ons dan nog van waarheid in die eerste plek? Want net die reine waarheid is werklik waar.

Miskien is die belangrikste les van Handelinge 5 nie dat ons moet vrees dat God ons onmiddellik sal doodmaak as ons lieg nie.

Miskien is die belangrikste les dat eerlike mense moeilike vrae mag vra.

En dat geloof, soos waarheid, nooit bang behoort te wees vir eerlike ondersoek nie.

So wat is dit? Het die Heilige Gees gemoor? Of is met daai woorde deur die mens opgetoor? Wat het meer (morele) integriteit, God of die Bybel wat van God 'n moordenaar maak?

Kinkelsinne 2025

Die Kunste

Aardse beskawings is sentrums van idee-endemisme. Kuns ontstaan spontaan.

Al klink jou laaste akkoord vals, luister jy darem nie self nie! Noot na nood.

As jou kop bogronds raas, mag jy dalk eendag in ‘n ondergrondse orkes speel.

As jou Muse Antjie Somers is, raak jy die grootste snert kwyt. En iemand sal dit glo ook.

Beneweld luister verbysterd na oorverdowend. Sinsbedrog leef ongewapen.

Botticelli se Venus op die seeskulp was toe nog nooit op Uniondale nie.

Die operateur staan voor die opera se deur. Sing toe nie, want dit was toepera!

Die skeppende kuns van verbeeldingryke politici kom nie in die galery nie.

Die troebadoer onder die eikeboom mag maar vir die uil en die spinnekop sing.

Elke goeie liedjie wat onthou word hou ‘n kolletjie in die kop vry van slegte gedagtes.

En toe het daar nog ‘n beeldhouer gekom en nog ‘n marmerblok skoongekap.

Hoe digter die digter, hoe meer hang die monde oop. Hou dinge ligter, digter.

Lojaliteit aan die leë blik kort ‘n wysie. Dink voor jy saampraat of saamsing.

Mense wat gereeld sing, vergeet nie om te lewe nie. En jou liedjie?

My pa het gesê: Die sigeuner se liedjie hou eers op as sy perd in die sneeu gaan staan.

Piet-my-vrou roep sy drienootjies op kaatjiedrieblaar. Klets sonder koffie. Hou wysie.

Van jou wysie af in die sangklas is niks teen dieselfde foutjie daarbuite nie.

Waaroor jy nie kan sing nie, is nie goed vir jou nie. Kies reg en basuin met mening.

Weens die blou van onse hemel wurg die boere in die droogte. Bedink jou liedjies!

Die Lewe met Prostese

Blikvoet is nes Topsy in Uncle Tom’s Cabin: Gegroei, g’n gebore! Robot sans naeltjie.

Blikvoet is nou oud genoeg om te roes. Ek begelei eersdaags met winterhoes.

Die seisoene se draai is sigbaar tydens Blikvoet se loperigheid. Gaan kyk bietjie!

Eenvoetmense is nie minder befoeterd as tweevoetmense nie. Gelyke regte geld.

Ortotis en prostetis bou allerlei Blikvoete. Ledemate vir verlore litte. Niks vir afkoppe nie.

Dink

As die werkende sinaps een fris vonkie gee, is ‘n nuwe dinkie staangemaak.

Belewe die gegewe. Bedink wat wink. Wonder teen sononder. Laat waai meraai!

By die sinaps spring die idee om in ‘n katastrofe. Askies, nie so bedoel nie!

Deesdae maak meer mense hul eie dogmakonkoksies. Etliketters pionier geloof.

Denke bou op gevoelens. As niks mens raak of roer nie, word dink te digitaal.

Die brein is soveel meer as vlak onthou se snippermandjie! Gebruik tog die ding!

Die gewoonte van denke beloof verrassende insigte, of kopgeraas is baas.

Die lewe is oordrewe as die mens in die soelte bewe. Kom nou reg, so ewe!

Dinkdinkie het hare, vlieg nie. Tinktinkie het vere, vlieg. Dink diep of vlieg hoog!

En toe het daar nog ‘n filosoof gekom en nog ‘n idee die wêreld ingestuur.

Gedeelde menings snoer menigtes saam tot gemeentes. Eendragtig dink egter nie.

Genesis hou nooit op in die kop nie. Elke rêrige gedagte begin ‘n nuwe lewe.

Handewerk sonder kopwerk is slegter as maagwerk. Vooruit dink werk.

Idees skarrel soos rotte op die solder. Dink party dae nie eers een raak nie.

Individualis volg sy eie kop. Alleen soos ‘n ketter! Hoekom is die etliketters legio?

Ingedagte vervreem soos ‘n nat broek. Dit begin lekker warm, maar word gou koud.

Jy krap verniet jou kop. Die antwoord kom in die volheid van die tyd. Of nooit.

Meditasie op eie stasie verskaf mensdomwye observasie in koppe oop en toe.

Met vuur speel, het die mens nooit vernietig nie. Dinkblikke sal ook nie, of hoe?

‘n Klomp enerse ketters word ‘n sekte. Geswore etliketters bly eensaam, tevrede.

Ou idees dra oor soos tweedehandse klere. Of loop sommer kaal sonder benul.

Soms soek mens verniet na iets nuuts in die sop van ou gedagtes. Sal roer help?

Twyfel oksideer oortuigings mettertyd. Dink hulle blink, vervang of… gaan toer.

Waaraan die mensdom nie dink nie, is ‘n ander heelal wat ontwyk nes kwiksilwer.

Wyse manne? Die Ooste. Uitgedink? Die Weste! Magtig? Die Noorde. En suid? Oorskiet.

Wysheid is ‘n lofwaardige doel, wysneusigheid ‘n meer waarskynlike bestemming.  

Dis Tyd!

As die ongeskopte emmer leeg is, is dit tyd vir nuwe boeke.

As jou grappe geërf is, is jy in die bemaaklikheidsbedryf. Begrawe liewer.

As jy in jou kis wakker word, wonder jy of iemand darem die hond kosgegee het.

As kreupel in die kop gaan sit, is dit tyd om die bok te slag. Biltong kry ook end.

Bedien pannekoek by begrafnisse. Dit resoneer met die platheid van laaste dae.

Dankie aarde vir die saamrygeleentheid! Sou nêrens gekom het sonder jou nie.

Die gekla wat mens by die skrootwerf vir ystermanne hoor, was toe net roes.

Dié wat die lewe nog onder lede het, moet hul litte roer. Stilsit is vir slakke.

En dit was dan die nag wat opgebruik is! Toemaar, daar kom dalk nog een.

Gedagtig aan die koms van heengaan, ontgaan vele vlietende gedagtes die mens.

Hierdie dag kan werk, alle malligheid ten spyt. Wie gaan vir die gelag betaal?

In lewenservaring kom daar tyd vir omblaai. Nadraai is die nuwe geslag se storie.

In veroudering en vernuwing se resies is daar altyd nog rondtes. Vat die pas.

Kry tog lewe! Die gees is al graf toe, maar die bees is nog hier bo. O wee!

My agterstallighede vereis ‘n aanval van beterskap. Waarvan maak mens tyd?

Opspraakwekkend en stilswyend se geskil is besleg. Hul hond is ook dood.

Wakker werk nie met doodlik nie. So, wees daagliks bly as jy wakker skrik.  

Drome

As jy elke ster in elke melkweg met toe oë kan sien, versoen realiteit en waansin.  

Droom nog so dat lank gelede beter was as vandag, dan’s môre ook verlede.

Nag is vir die volheid van pajamas, nie om die volheid van die tyd te oordink nie.

Planne te klein vir jou drome? Dan hoef jy nooit huis toe te skryf oor sukses nie.

Ruimtes tussen herinneringe skei stories soos sterre en planete. Dan: “Kom eet!”

Groothede

Bybedoelings is soos slaai of die bure. Altyd so neffens. Lyk meesal effens skuldig?

Ewig is langer as alewig, maar altyd is langer as tyd. Weet is sku vir alwetend.

Grotman leer tel: niks, min, genoeg, baie, alles! Heilige algoritme van gierigheid.

Minimalisties assosieer nie met beskeidenheid nie. Dit teer op oorvloed.

Namate mens korte mette maak van mateloosheid, is matigheid maatskaplik se maat.  

 Handel en Doenighede

As berekend nie kan tel nie word die raarste slotsom beleid. Kies iemand anders.

As optrede ‘n oortreding van betreding is, is aftrede ‘n uitweg, ontduiking ‘n ambag.

As ses dae se arbeid die sewende dag verontrus, skiet die werklikheid tekort.

Die aura van feitelikheid hang oor baie proposisies. Elk 'n waarheid in eie lig.

Die omstandighede van die ongeluk word berei uit die begrip van die omstanders.

Elke gegooide klip keer terug na die moederklip. Respekteer nog altyd swaartekrag.

Geld word met integriteitseep gewas. Die opgewasse Rand is al klein. Hoe skoon? 

Moenie jou Maandag op diverse poerpoerlikhede verspil nie. Dae is getel.

Môre se koskas is die swaartekrag in die vryheid van die gees.

Om iets te bereik, is hulpbronne nodig. Hoe hulle bekom word, bepaal die iets.

Om te besit moet jy bestaan. Belê help. Begeer is maklik, maar beheer is nodig.

Sinvol en hoopvol drink bier. Dis onduidelik wie van gatvol of keelvol gaan betaal.

Sonder toerekeningsvatbaarheid verval huis, skool, kerk en hof. Verval word al.  

Tussen magtig en hulpeloos lê talle voorwaardelike rolle vol keuse en dwang.

Vernuwing duur tot bekendheid in die herhalings kom sit. Keuses val in patrone.

Voel sterk sonder ‘n saak? Bou sommer ‘n hoenderhok! Onnodig word die saak.  

Welsyn drup na armoede en behoefte, kapitaal stroom na vermoë en belofte.

Honger en Kos

Die gekners van die tande kom as die kake mekaar ‘n drukkie gee. Kou liefdevol.

Kannibalisme begin wanneer jy proe of die een wat jou peper souterig smaak.

Menslike mensvreters onmenslik, mierlike miervreters onmierlik. Eet jy iets, iemand?  

Moenie dat sprinkane jou voorspring nie. Dan’s daar g’n groente in die tuin nie.

‘n Gedoente oor groente nes die tjops reg is! Wat van pampoen? Los vir oudag!

Voorbeeldig lewe eindig met groot agterstewe. Net stout maergatte bly hardloop.

Huwelik en Maatsoek

As sy gewou het, sou sy gekon het. Maar na sy gedink het, is dit daarna toe! Waarheen?

Bedagsaam is ‘n deug met breë toepaslikheid. Benagsaam is vir selektiewe aanwending.

Die hart is ‘n binnebrandmasjien wat beste werk met liefde as brandstof.

Henry Ford moet dalk familie wees van Henry VIII. Baie karre vir baie vroue.

Liefde is die heuning van lewe. Wees goed vir die bye. Pas op vir die angels.

Ma raak wederstrewig as klewerig kuier by bewerig. Hou vir sedig tog eweredig!

Menslike nabyheid wissel. Wat gebeur leer naastes hul beste afstand en tyd.

Opgenome kuier by afgetakel vir ‘n heen-en-weertjie. Onverwags is die gort gaar.

Snikheet en yskoud se woeste verhouding maak stoom. Eindig in lou verkoue.

Tussen koue sonder vlam en hitte wat verswelg, is omhelsing net warm genoeg. 

Tweedrag kom slag vir slag tussen die geslagte. Tog, alewig ‘n nuwe geslag as opslag.

Vryheid is so ‘n relatiewe begrip! Is vasgevrydes steeds vry? Bevrydes en ongevrydes?

Wanneer die alg die swam trou, leef die korsmos in onskeibare tweeledigheid.

In Diepte

Aan die ander kant sit die ander hand. Meer onhandig of kry soms die oorhand.

Antie Materie is die onwerklike metgesel wat nog altyd oor jou skouer kyk!

As die preek se vertrekpunt jou laat wonder oor die terugpad, beter jy wakker bly.

As die sondes van die vaders so kom besoek, bied mens koffie aan?

As die stilte jou aanpraat, klits dit betekenis. Laat jou sin skyn. Flou kan eg wees.

As dinkblikke vere kry, is voëls se vooruitsigte droewig. Vlieg, vlug of vat oor.

As nuwe insig as besering aan diens beskou word, word vaste oortuigings oordryf.

Daar is min verskil tussen wat ons vergeet het en wat nooit gebeur het nie.

Die geheim van ewewig lê in ewe veel aartappelskyfies op albei skouers. Hou balans! 

Die gejaag na wind kan alles sommer hier gebeur, want die ewigheid roer nie.

Die hemel en hel in elke kop rek en krimp na gedagte. Sangvoëls of ganse begelei.

Die naakte waarheid bedryf ‘n politieke klerewinkel. Bra ondraaglik. Paslike pyn!

Die ontdekking van die volheid van die vakuum sit betekenis op sy plek!

Die siel het in die mens ingetrek toe die eerste mens ‘n hoed begin dra het.

Die skyn van die syn is dalk aanlyn helderder. Seker van die wyn? Kabbernooit!

Die verslete gewete het hard gewerk. Dis die ongebruikte een wat so blink.

Elke lewe het sy kwota jammertes. Son en vergeet skyn hulle plat. Laat net los!

Hond sê vir wolf pa, vir jakkals woef. Geloof blaf oorlewering tot waarheid.

Jonas het ‘n vis gevang. Drie dae geneem om dit op te eet. Dis die hele storie.

Jou medemens is grootliks buite jou medewete. So naby en tog so ver.

Maak jou merk, kry applous! Keer as die hond dit doen, of hy doen dit weer.

Mense help mekaar grootmaak. As hulle slaag, eindig hulle klein van dankbaarheid.

Mense kan vanself oopgaan nes blomme. Anders bly hulle Toe-Tot-Amen.

Menslike uniekheid is ‘n feit soos ‘n koei. Koeie is minder vervelig as gemeenplase.

Moenie jou voorvaders of nageslag, 100 geslagte ver, in die hemel opsoek nie!

Moraliteit is mortaliteit sonder tee. Begin jou dag liewer met koffie.

Moses loer oor die rand van sy mandjie. Wie skryf toe daai vyf Boeke? En wanneer?

“My hartjie, my liefie!” laat blikbrein diep dink. Stig menstuin vir KI-navorsing.

‘n Hoë priester in die lae lande leef ook op grondvlak. Jy rek verniet jou nek.

Sonder klere daal waardigheid, soms styg besienswaardigheid. Of net opsigtelikheid.

Te veel opheffing los te min grond onder die voete. Dis net vir die voëls om te vlieg.  

Tussen opgehemel en afgehel is daar plek vir ‘n gemaklike lewe. Skommel in!

Vermoedens smag na die status van oortuigings. Skarrel vir bewyse of word weerlê.

Verseker is bloot die waarheid. Seer seker? Vir wanneer die waarheid seermaak.

Versuikerde waardestelsels karring soetlik aan. Sosiale diabetes bo naasteliefde.

Wysheid tref nooit vir wysneuse nie. Daarvoor hou hulle ‘n te veilige afstand.

Karkasbestuur

As jy die heeldag lê, gaan die dop kraak. Henne weet beter.

As jy nie jou lê kan kry nie, het jou knoppe en duike geskuif. Wikkel bietjie!

Die farmasie kry nie die ewige lewe in pilletjies nie. Die wynbedryf het mos gewen.

Die mediese raaienskap druk mens soms in verskeie blikke voor die regte een.

‘n Ongekende aanval van beterskap tref onverwags die winterlitte. Al is dit van pille.

Ontheemde pyne trek in soos plakkers. Los tog nou die behuisingskrisis op!

Vlugvoetig is nuttig as vlug van begrip ontbreek. Maag in die middel is passiewer.

Kinders, die Nodige!

As Liewe Heksie, Sneeuwitjie en Rooikappie saamkoek, kyk niemand rugby nie.

Kleinkinderpartytjies laat afgeleefdheid opleef. Aanvaar tog nou jou uitnodiging!

Ma dog sy leer die kinders vir hulself dink, toe was dit maar net dogma.

Miere en Bomierlikheid

“Aangename kennis!” sê die miere dat die spoeg spat. Hul nering? Standaardisering.

As jy die miere dan moet verdryf, gebruik slegs komkommerskille of koeksoda.

As ou miere die brug word vir die res oor die rivier, is dit steeds ons wat oor is.

Die aarde is nou ‘n mensnes van versamelwesens net soos mierneste en byneste.

Die mier wat sy koringkorrel in die rondte dra, kom ook nêrens nie. Hou koers!

Die oes is klaar. Die miere is gekoring. Dis die bier! Wil seker nog rugby kyk ook.

Die ommuurde stad is plat. Lank leef die ommierde stad! Dalk met mense ook.

Eerste robotmier ken toe nie koring nie! Skokmeme en grilplesiere proe na niks!

En toe het daar nog ‘n Kaapse mier gekom, natgereën en skoon weggewaai.

Etikette kan deurmekaar raak. Die mierdophouers is toe al die tyd ook miere.

Is versamelnesmiere en bye se geheelsiening swakker as dié van alleenlopers?

Die mier te veel met gif ontsier, hou dit op lekker wees hier. Dink wat jy skink.

Die miere dra nie koringkorrels op rooi tapyte in Alaska nie. Mense kan miere verbaas.

Miere rus met volmaan. Mier-Moses: oorgenoeg werktyd tydens die sekelmane.

Miere se eerste groot saamdink is ‘n aardse deurbraak! Ruimtereise volg. 

Miere wemel aards sonder ‘n hemel. Na harde werk is eindigheid ‘n seën.

Roer en kriewel iets effens? Dan volg krioelnes. Ons is legio! Die miere sê môre!

Weggewaaide mier land ongedeerd op sy voete. Net gewaai. Maak weer ‘n draai.

Mzansi, snaaks of nie

As die son nou net betyds ondergaan, hoef die wêreld haar nie so te skaam nie.

Die apartheid van die verdrukker is vervang met die apartheid van die verkwister.

Die Nuwe Suid-Afrika is weer met ‘n jaar uitgestel. Wag vir die reën met ‘n boog.

Die parlementêre debat is nou so wesenlik soos ‘n hoesbui in ‘n begraafplaas.

Die Staat mag ‘n rede hê, maar dis nie hierdie een nie! Verby radeloos en onredelik.

Dis breindood om in Rusland se kamp te wil wees en Amerika se pensioen te wil trek.

Ekonomie so verswak, mens moet ‘n emmer leen om te skop! Skuur net eers die roes af.

Julle reken Nasionale Dialoog? Dis nou te laat om die Groot Trek te beplan!

Lag of huil! Die Regering van Nasionale Verleentheid raak stadig demoonkraties.

Liefdadigheidskonsert deur parlementêre roofdiere! Hulle betaal jou R100 per kaartjie.

Mens sien jou eie rassisme nie maklik raak nie. Maar net jy kan dit uitroei.  

‘n Verkleurmannetjie regeer die nasie! Vang sedig vlieë van parlementslede af.

Sal die Regering van Vet Vakatures asseblief nou in duie stort? Die mense is moeg.

Natuur

Al sing die voëls nie, dra die miere steeds koringkorrels aan. Aard is plig is aard.

As die aarde moeg word vir mense laat sy hulle links en regs van die bed afval.

As die wêreld te sonnig is vir ‘n vermaning, dan luister die mense nie.

As jy bome plant, sal die hemel na jou toe kom. Doen dit nou. Of gou.

Die geaardheid van die mens verleen meer beweeglikheid as die boom s’n.

Die gesigseinder is altyd die kyk werd. Dit verskaf waarde aan die eindige kyker.

Die oes van die lekkende wolk! Dis nat! Val plat. Bodder met die modder.

Evolusie is regstellende aksie deur selektiewe vroeë sterftes. Die natuur is dodelik.

Groei menslikheid in diere vinniger as dierlikheid in mense?

Handjies vroom saam beloof steeds geen geluid uit ‘n bidsprinkaan nie.

In die luim vir verkluim? Besope in die trope? Aardverwarming is nou ons erfenis!

Kuier ‘n slag oor koffie met die skepping wanneer die afgrond vir jou gaap.

Niks moois is deur meer aardse oë gesien as die volmaan nie. Kyk altyd weer.

Wanneer dit reën in die bos juig die kleinste lewensvorme woes saam.

Noodsaaklike Euwels

Eskom kom te selde, die onreëlmatige besoeker! Alweer tyd vir salarisverdubbeling?

Eskomitiese duisternis! Plaag elf alweer verdwaal. Egipte is daar ver noord. Skoert!

Is die donker eeue nou verby? Net nie vir Eskom vra nie. Die son skyn steeds.

Jou neus wys of jy die gevolg van gemene spel is. Wysneuse is nie vir insteek nie!

Trump sê: “Mallekoppie!” en Musk wikkel woes! Maar nie meer vir te lank nie.

Universele sosiale leuens is net so gewoontevormend soos kleinskaalspekskiet.

Was alweer kragteloos. Jou beurt is jou beurt. Eskom beslommer meesterlik.

Nuus en Inligting

As die waarheid jou sooibrand gee, drink Lennon se vergeetpilletjies.

Die “waarheid” is soos kougom. Kou bietjie (toemond), maar moenie sluk nie.

Die waarheid ontwikkel omgekeerd eweredig met die nuusmedia se inkomste.

Gee raaisels lang Latynse name. In ‘n blik druk lyk wetenskaplik. Of soek verder.

Ontdekking is net feit en realiteit. Waarheid is betekenissous wat mense byvoeg.

Sieldodend groei deesdae in die openbare kommunikasie se elektroniese agterent.

Snedig voel beledig. Sedig. Plotseling preuts! Moes die bure afgeluister het.

Soos die waarheid ounuus word, bly die padda in die pot sit tot die water kook.

Waarheid en wolhaarstorie wonder oor nare narratief. Almal familie?

Willens is nie so wetens as wat jy gedink het nie. Vind liewers eers uit.

Oortydgedoentes op Onrus

Alles doenbaar het ‘n beter manier. Elke gedoente skep onrus. Onrus is waar ons bly.

Die naweek se rugby net die Stormers en drie gaar frikkadelle. Hulle’s geëet!

Die ses fisantjies wat in my tuin uitgebroei het, is af na twee. Onrus is woes.

In party van die naby huise woon mense in wêrelde wat totaal onbekend is.

Ledigheid is die besigheid van rus. Lus is nekslag vir rus. Dink werk in rus of lus.

Oomblik in die wind? Erg onderskat! Hier waai sy gereeld, knaend uit gewoonte.

Op Onrus is vistonge skaars soos hoendertande. Moenie ‘n storie ooreis nie.

Tyd loop! Jack is vandag 55 in Melbourne. Riku sal vir hom sing op Onrus.

Ouderdom

Die avontuur van agteruitgang verras komieklik. Moenie die ouderdom misloop nie.

Die deel van my wat my ouers geken het, kom kuier nie meer so gereeld nie.

Die ouderdom is ryk aan nuwe avonture op uitgetrapte paaie. Ligte luim help.

Oud genoeg? Dan is rus nou ‘n werkwoord. Doen wat jy kan. Al is dit maar niks.

Ouderdom inspireer! 'n Nuwe pyn op ‘n nuwe plek vir ‘n nuwe dag! Sing en vryf!

Oumense is mediharlekyne. Die dokters lag bank toe, maar kry ook hul beurt.

Te veel gisters kompeteer verwoed in die kop. Verdwyn tesame met “Môre, Oom!”

Van te lank lewe raak die onvergeetlike ook vergete. Sonder sintuie bly geheue.

Wie kry toe ‘n aanval van wat? Wag tog net, oumens! Jou beurt is jou beurt.

Wie se gebeente al gesteente is, se nageslag lyk erger as sy vee of sy vreemdeling.  

Regering

As die nasionale loodgieter lood swaai, kry die openbare belang private lekplekke.

As die nosie van die mosie emosie wek in die losie is josie nie beter as troos’ie.  

Die parlementêre koor van wyse manne is knaend eendragtig van sy wysie af.

Die politikus wat steun werf, weet gou die skrum is nutteloos as ‘n steunwerf.

Die regeringstelsel is verkose inkommers. Iets beters is te wagte, wag net.

Hiërargie en anargie volg mekaar in siklusse van sosiale orde. Argieë sukkel ook.

Minderhede staan saam vir meer mag. Maar dan jeuk dit van koalisie-aanpaksel.

Onskuld is soos regering. Bly langs die see, maar weet van geen sout of water nie.

Saam kos soek ‘n samelewing, waarheid soek ‘n gemeente. Saam kak soek? ‘n Regering.

Spinnekop woon soos ‘n koningin in ‘n skilpaddop. Haar onderdane hang in die spens.

Wladimir Woedend soek nie vrede nie. Skop die familie uit, vat hul kooi.

Soos mens voel

Anderkant die membraan gaan die lewe aan. Jy wil mos! Blinkkant bo.

As daar insekdoder in jou gemaksone is, sal daar êrens ‘n skerp mes ook wees.

As die bed jou uitskop, is die dag lus vir iets! Stoot nou aan sonder aanstoot.

As die son haasbek skyn, het die oggend byt in die lug. Trek nou jou trui aan!

As jou gewete voor jou wekker afgaan, werk jy harder. Hou dit so.

Die ewenaar is daar om te keer dat mense naarder word met hul medemens. 

Die ewige strewe in die lewe is gegewe. Rieldans laat die biesies bewe. Roer!

Die kewer loop oor die lewer en die kop haak uit. Hou vir wat julle werd is!

Die ongenooide dag na die slapelose nag het soms te veel ure. Dof tussen die mure.

Die waarheid van die dag is dikwels net ‘n skaduwee. Elke dag se lig gooi ‘n ander skaduwee.

Geleentheid? Eensklaps op aandag! Dis nou! Mag mens? Die volheid van die tyd wag.

Grensbeheer in my brein lek soos ‘n sif. Nes in Mzansi. Vreemde goed glip in.

Hoe durf ‘n Donderdag giggelgeel oopmaak? Speel saam in die blou of vou!

Kulture meng selektief. Besemry en voor jou eie deur vee drink nie saam koffie nie.

Matigheid geld nie vir middelmatigheid nie. Alomteenwoordig sonder applous.

Perfek, insek! Hy’s gebyt tot hy krap. Nou gaan hy jou spuit. Fluit-fluit.

Slaap is vir ‘n donker kamer. Wakker het ook een. Net moeiliker om skoon te hou.

Die somer moet mos warm wees. Dit maak die vrugte soet en die kinders stout.

Verligting is dinamiese swaartekrag, swaarkry demonies. Lot is sonder sy sout.

Taal vir die Lewe

Afstomping gebeur wanneer die tong te skerp is vir die brein. Skuur 'n slag!

Al kyk die wolf weer na die weer, bly hy steeds ‘n wolf. Is nie ‘n weerwolf nie.

As dors geles is, is geles steeds nie rooies nie. Maak sin. Alleenwoorde flous.

As opgesweep te groot gal afgaan, sit opgeskeep met ‘n berg van ‘n molshoop.

Die laat wurm ontwyk die vroeë voëltjie! Wagwurms leef die langste. Kies jou rol.  

Die spinnekoppe dans die riel, want dis Sarerag. Hulle speel nie eers rugby nie.

Groen van jaloesie begin sommer fotosintetiseer, maar kom nie tot blom nie.

Is naywer tot ywer soos nadors tot dors? Wat van al die werkende dorsmasjiene?

Leef is verstaan wat aangaan. Wakkerloop moet lewenslank een woord wees.

Lekker taal is soos kraletjies inryg. Hang net af hoeveel kleur daar in die dosie is.

‘n Nageslag in wie se taal die linguїste net die gene van Afrikaans vind? Te laat?

Of spreekwoord nou preek of prikkel, dit eindig by die ander messe in die laai.

Op Bloumaandag tel die blou van onse hemel skaars ‘n bloue duit. Gaan groen!

Sêding het haar lêding afgesê. Insê kom voor ontsê. Amper nes opgesê. Toe sê jy?

Snawel in die koejawel? Oppas wanneer die vere waai. Te laat vir redekawel.

Sonder voornaamwoorde sou kommunisme werk, maar wie borsel wie se tande?  

Streepmuis en kolhaas se kinders praat Morse-kode. Hulle hakkel nie!

Taal oorleef ook in die klipkoppe. Harde wonderwerk. Maar praat sagter.

Tussen aards en beskaafd is geaardheid naby natuurlik. Menslik is soms eg.

Verfynde konyn verbaas toe die haas. Plaashond vreet albei, ewe lekker.

Verkeerd praat is natuurlik ‘n fout. Maar die gras groei ook oor die reg wat swyg.

Vlieë-vloeke kielie die gesalfdes. Hou net skoon of dit ruik maar so.

Wat in gevoelens, subsepsie en intuїsie prut, mag mettertyd in woorde uitborrel.

Wat klaar gesê is, is almal s’n. En niemand s’n nie. Dink, sê jou sê en beweeg aan.

Woorde is die miere van dink. Hulle dra die sinne tussen mense. En die sin, as daar is.

Toekoms en Verlede

As growwe nalatigheid die tydgees is, word die toekoms gehamer.

Die brandweer is vir alles wat nog nie gebrand het nie. As brand nie weer nie.

Die chaos van Genesis kom elke week. Hou uit! Openbaring is nie nou al nie.

Die herinneringe van ‘n leeftyd is onvervreembare rykdom. Delf bietjie.

Elke groot, moeë stad was eens ‘n hoopvolle jongmenshuisie langs water.

Fee Fraai Flou Vla! Spaai da die aantog van nog ‘n Nuwe Ja. Rêrig? So, wa!

Gryp die dag en wurg hom tot hy erken hy is gister. Of los dit by ‘n drukkie.

Het enigiets in die geskiedenis van transformasie al ooit vir Lot se vrou getroef?

Mot, roes en vergeet hou gister in bedwang, al skryf, kiek en argief jy hoe!

Ongekend in die geskiedenis? Wie ken die geskiedenis so goed dat hy dit kan sê?

Storiefossiele word heilige boeke. Wat gaan uit ons era oorgehou word?

Wanneer bestaan saamwerk met vergaan, word die toekoms se lont kort.

Wanneer die erdvarkgat weer ‘n tuiste word, is die mens se sirkel byna voltooi.

Wêreldgeskiedenis bestaan uit wat Piet Niemand aan Jan Alleman gedoen het.

Toer is nie Boer nie

Ander breine is ‘n praatreis ver. Dink verby die maan, maar luister is ‘n roetekaart.

Buitensporig moet liewer nie trein ry nie. Die redes is agterna voor die hand liggend.

Die pad van stof-tot-stof lei na ‘n ander plek waar stofsuier met sondaarafskeier wag.

Die reis na binne lê grense vir eie pseudowerklikheid. Die gemak van ‘n ysterbed.

Eers die wieg, toe kan hy vlieg. Moeg geswoeg, nou lê hy daar. Leef! Als gou klaar.

In die Klein-Karoo is daar die Seweweekspoort. Hoe lank vat die poort hemel toe?

Jou bestemming en jou lot is name vir waarheen jy op pad is. Net die timbre verskil.

Jy’t nie verdwaal nie! Die ander plek is nou die nuwe hier. Is was al gewees.

Kalkoentjies trap also! Kyk mooi waar jy loop. Nie te gou voet in ‘n ding sit nie.

O magtig! Koei vreet ongemagtig. Plaashek lê oop. Haar verbaasbek hang ook oop.

Oorgangsamelewings vernuwe vinnig sonder omdraai. Die vleispotte bly agter.

Opgesweep raak spoorloos. Is tussen stasies kafgedraf, maar spoed ongeag voort.

Reis ruil naby met ver. Dink ruil onthou met vergeet. Eendagvlieg se wêreld is groot!

Seldery loop meesal. Galery is karsiek, weier om weer te ry. Hou verby of bly tuis.

Stroomaf is vinnig, stroomop is sterk. Stroombelyn is glad. As jy in is, is jy nat!

Voor op die wa help niks as die osse geslag is nie. Loop self en soek nuwes!

Waar hase se hardloopspoed tekort skiet, hou teelspoed hul bevolking in stand.

Wat erns was, is nou êrens. Betekenis word aangeverf. Watter kleur is nêrens?

Vrae

As jy dieselfde woord soveel keer moet opsoek, is jy ‘n wedervergeter. Wat?

As ons weer kon begin, sou Eva weer die appel geëet het? Adam dié keer die slang?

Blikke wat dink? Wanneer kom kamele met dieselenjins? Ouma is modern!

Die regte vrae hou die drukgang van die gewone in stand. Maar die lewe vra meer. 

“Die regte vrae vra” hou patroontjies in stand. Selfbedrog ewig byderhand!

Hoeveel keer kan ‘n mens omkyk voor ‘n ommesientjie om is? Dan’s die nek seer!

Hoe weet jy of die dinkblik regtig jou maatjie is? Tog karring almal gretig saam.

Hou die lewe op met die laaste asem, of wanneer die laaste sinvolle werk klaar is?

Nou al wen vir laat al. Veelal is jaloers op heelal. Waar kry mens nastergalkonfyt?

                                                                            Vrede, die Doel                                                                                         

Akkoord spring skielik oorboord. Verdrink! Was te swak besin, te sterk verwoord.

As die vyand so bekend voel, is hy dalk een van ons. Aan wie se kant is jy?

As volwassenheid ongereeld besoek, is vrolikheid ‘n bate. Net nie goedjies breek nie!

Die ongesegdes bly nie ongedink nie. Oorweeg hulle, maar pasop vir naby tone.

Drink vergewensgesinde wyn, jou vriend ondanks misbruik. Hou dit minsaam!

Kry klipkoppe sangerig, eerder as sanderig. Praat liewer as slaan in Gasa, Moses!

Samelewings oorleef as begrip van wat broodnodig is, wyd gedeel word.

Vergewe jou naaste of vergiftig jou siel! So werk die chemie van die lewe.

Vermetel is nie in die saligsprekinge nie! Goeie wense groei nie angels nie.

Weetwoestyn

As die wensfontein in die weetwoestyn nie ‘n biblioteek is nie, is als leeg en naar.

As dinkblikke begin koffie drink, verval Jan en Piet tot nommers in die weetwoestyn.

Boeke in die weetwoestyn werk soos druppels in die sandwoestyn.

Die dinkblik eet die weetwoestyn vinniger as wat die mens kan. Filosowe ry nou bus.

Die weetwoestyn bied nie ‘n volhoubare tuiste vir die nuuskierige brein nie.

Die wurm in die kop! O, die wurm in die kop! Wat kom volgende? Pas op!

Die wye waarheid raak jou selde. Die naby waarheid tref, maar beweeg aan.

Kliek is alles! Die mees aantreklike loopbane is vandag gebou op weetarm geleerdheid.

Mier en mens sonder idee van waarheen hulle op pad is, lyk ewe gelukkig!

Ongebruikte breinselle lag hulle soms dood oor wat in die bewussyn aangaan.

Rondom die heelal tier die niks. Rondom kennis rus die weetwoestyn. Niks wen?

Vinniger vergeet as leer? Dan kom die geheue weer by nul in die weetwoestyn.

Kinkelsinne 2024

Die Kunste

Bacchus tot Bach, Moses to Mozart: Verbind die punte vir die fyn web wat almal deel.

Die droewigste Jan Pierewiet sing meer sonskyn los as Jan Salie ooit sal glo.

Die lyster pik die ruite deur die lente. Elke kunstenaar moet volgens sy moed.

Eensaam? Hou laataandeenmansangfees! Stukkies lied in tale met wyn!

Kuns groei nie deur bevestiging nie. Vernuwing vervreem en skok voor dit lok.

Langs troebel water sit die troebadoer. Sing die stroompie helder. O hel, sê die forel!

Maak jy versies? Dis nie te spesiaal nie. Die bul maak ook. Kom hulle by ook.

Musiek vir maangeplagenheid? Beethoven, De Bussy, Glenn Miller, Sinatra. En?

Sonbesies sing hul opera in versengende hitte. Ander hou hul koortjies koel.

Tussen tango, riel en sokkie trek fynproewer neus op vir stoftrapper. Leef jou dans!

Die Lewe met Prostese

As Blikvoet nou ‘n vuurpyl was, kon ek my sterre persoonlik gaan dank.

As die son die blare geel skyn, gaan dit ‘n lekker dag wees vir see toe stap.

As die stompie die nie-roker pla, is dit weer tyd vir spookpyne.

Beenaf vandag sedert 2 jaar gelede. Dankbaar teenoor vele, ook vir lesse.

Blikvoet betree die Nuwe Jaar soos ‘n wafferse veteraan! Rondlopers moet ook lewe.

Blikvoet se nano-Camino is nou vas: see toe of vyf straatblokke op mooiweersdae.

Dis nou net mooi ‘n jaar van Blikvoetrapporte oor wat die wurm in my kop raakbyt.

Dis Sondag en JR blaf vir verbygangers die Leviete voor! Geen kollekte.

G’n onbeblafte fietse ry by Oortyd verby nie! Beroepskeffer kry biltong vir oortyd.

Meme werk nie met Blikvoet nie! JR reageer op biltong en verbygaande fietsers.

Na amputasie is besadig-langdradig toenemend kortstondig, spitsvondig.

Spookpyn treur in Afbeen oor Brein te goed onthou. Blikvoet steeds ‘n weeskind.

Was met my voet op ‘n piesangskil, maar verloor toe gelukkig net my voet!

Dink

Artifisiële intelligensie daag die mensdom uit tot hiperstrewe na metalewe.

As die mens by sy positiewe is, verwelk sy negatiewe in die daaglikse optelsom.

As iemand die vader van ‘n idee is, weet hy ooit wie die ma was?

Bewussyn lantern onbeheerbaar tussen die rakke van ou, gestoorde ervarings.

Daar's grootwoord-vloekerigheid in die chemie en fisika van senudrade wat kan dink.

Die brein se soeklig skyn dink-dink. Alles ondenkbaar wyk soos mis voor die son.

Die dag se gang is ‘n glyende wonder! Skepping woed in duisend hande. Besige mense!

Die heelal is die aardgesentreerde agterplaas van die kollektiewe bewussyn.

Die meeste planne vergaan op ashope van dink. Oorskiet lok verleidelik: “Wat as…”.

Die vaak kop voer die dom aksie uit voor die slim plan se geboorte.

Dink amper nes ek, dan’s ons vriende. Presies dieselfde, dan’s ek of jy oorbodig.

Dis konteks wat die waarheid byt gee. Gemeenplase is goedkoop sambrele.

Elke dinkskuif wat mense deel, sprei verwondering oor hoe die wêreld werk.

Facebook-meme bou mure tussen mense wat klik verwar met medemenslik.

Fantasie is die touleier van denke. Vanaf die wakis daaragter klap orde sy sweep.

Gedagtes is dikwels oneg. As iemand die vader van ‘n idee is, weet hy ooit wie die ma was?

Kyk tog agter jou beginsels! Daar skuil aannames. Hul oumas was versinsels.

Laasjaar se blink idee kom kuier: Ai, my kind! Kyk hoe oud en geroes het jy geword.

Loskop en vaskop dink teen mekaar. By watter vleuel eindig die idee vir ‘n drie?

Mense dink, bedink en oordink so baie dinge. Tog verrys vergetelheid bedenklik.

Modern? Se moer! Ons is oer. Begaaf of beskaaf voor begraaf, maar ewiglik oer.

Om oor jou naaste te dink, is belangrike werk. Dan weet jy hoekom jy hier is.

Pasgemaakte realiteit maak sin op sy dag. Dan soek die tydgees alweer soeter betekenis.

Selfondersoek bring aan die lig dat ek nou die langslewende deel van myself is.

Unieke datasop in elke kop! Leer na smaak, vergeet onbewus, leef met wat oorbly.

Vandag is die dag! Willens en wetens wakker, met voorbedagte rade.

Wanneer ‘n skroef losraak, lewer sommige breine onverwagse uitspattighede.

Wanneer die swaaiende pendulum se tou breek, is die balans vir ewig weg.

Wie kan dink, moet! Die voorvaders het so baie opgeoffer vir vryheid van kettery.

Woke is nodige skokseep. Dit was vooroordeelaanpaksels van sosiale gemaksones.

Dis Tyd!

As die aasvoëls jou te lank en te stip aanstaar, is dit tyd vir aanstaltes maak. Bly voor!

As ek nie volgende week in ‘n hoër rat poerpoer nie, is outopsie dalk nodig.

Dis hier! Dis nou! Alles wat is! Moenie vergeet om bly te wees oor die lewe nie!

Dis vermetelheid van die vergetelheid om al die gawe mense so goedsmoeds in te sluk!

Die jaar is ten gronde! Niks aan te doen nie. Hoër spring en harder sing!

Hier’s die bier! Daar’s dit alweer klaar. Die wesenlike ontwyk. Vergankliheid tref breed.

Kom liewe, liewe lente en moer die winter plat. Net jammer dis nou eers Junie. Ai!

Laaste oor die Jordaan is ‘n vrotpampoen! Kry nie ‘n begrafnis nie!

Leef met mening al is jou tarief per uur af na nul. ‘n Leeftyd is een kapsule ewigheid.

Mari vandag 80, maar geen rooi rok nie! Baie onthou, almal met ‘n glimlag.

Moeg geploeg is ‘n rare sensasie vir iemand wat lewenslank aan die pen gery het.

Nog nie oor die Jordaan nie, maar vang al vis daar. Paraat vir passaat!

Soveel kanse op hierdie ondermaanse! Gebruik gou, dan’s dit tyd vir duik.

Vandag is dit ‘n jaar vandat Mari weg is. Sy leef nog goed in baie koppe en harte.

Wat ‘n heerlike sonskynoggend! Al is die een voet al in die graf.

Drome

Bewerig of klewerig? Haal diep asem. Soek wat’s nuut! Die res gebeur vanself.

Daar’s ‘n akoliet-vakature by die Gestig vir Realiteit. Stuur selfie van ‘n dagdroom.

Die afgebrande biblioteek van Alexandrië leef in koppe. ‘n Wonder wat verwonder.

Die dagga van dink: Dis wanneer goed, mooi en waar vir liefde en vrede vind.

Die forensiese ondersoek na die gewelddadige dood van Siembamba is afgelas.

Die gees ontstaan uit verwondering, nuuskierigheid en angs. Liefs die eerste twee.

Is dit te goed om waar te wees? Tog staan fantasiepaleise soveel langer as huise.

Jy hoef nie Naas Botha te wees om die emmer te skop nie. Dwars orie gras! Pale toe!

Lekker in die son, koel onder die boom. Raak ekstreem en braai gaar of vries hard.

‘n Elmboog is darem nader as ‘n reënboog. Drome moet ook tuiskom.

Rooikappie hekel ‘n doilie. Bewerig. Sy’t ‘n blou mus op. Die wolf is dood.

Tussen hoop en verdriet lê die gedroomde land. Gaan sit waar die vuurtjie brand.

Vanoggend gedink ek is wakker of iets. Toe’s ek net of iets.

Verban die kop se Gasa! Dink droom-oase. Flou kameel wen nie die Dakar nie.

Voortrekkers soek onverpoos na die land van die onbestuifde pampelmoes.

Wat is die mitologie, antiek en modern, sonder ‘n oorvloed van verbeelding?

Wonder besonder wat die donder in die spieël vanmôre gaan wys word. Dalk niks!

Handel en Transaksies

As bruikbaar opgebruik is, verval gebruikersvriendelik in onbruik. (Bruikspraak.)

As die staande komitee dreig met ‘n sitting, skuif die belegging dadelik.

Die narratief is seepglad: Ek betaal jou in Mzansi Mites! Wat eet die kinders? Mitologie! 

Die paddas parafeer elke blaar, al dryf hul belegging in die water. Droomverdrink!

Duisend Rand is een Mite. ‘n Sent is nou 'n rrr! Geld is mities, want mense het nie!  

Inflasie versterk die Mite. Dis ondevalueerbaar! Gee hoop, ekonomies klassiek.

‘n Vlegsel is ‘n harige koeksister wat soetgoed adverteer. Nie via Amazon nie!

O ja! ‘n Koringkorrel kos nou een rrr. Dis hoekom ‘n mens gril as te veel miere oor jou loop.

Ten slotte, ten gronde! Ten hemele, waar anders? Ten Cents kos Mites. Hou koers!

Wat kos een appel? ‘n Millimite! ‘n Koringkorrel is darem goedkoper. Net vir die miere.

Wat van die Mite in plaas van die Rand? Sal beter werk in ons land van stories.

Honger en Kos

As die eier te paniekerig is om te bak, is die stoof nog nie warm genoeg nie.

Die lewe is ‘n mengsel van lekkers, klippe en stront. Nie verder vereenvoudig nie!

Effens gaar lig die deksel voortydig van raar onbekook. Vlug voor etenstyd!

Hawer oes, appels pluk, skape skeer, beeste dip en alles betaal verhef koffie drink.

In hierdie honger land lê die appel nie te lank onder die boom nie. Deel wat jy kan.

In die mode sterf tien dode voor sy koek verruil vir brode. Viva, honger Koningin!

Mens wens ‘n spens vir sy honger pens. Brood tot sy dood? Sterk ook sonder werk.

Soggens deeglik en smiddae hardgebak het saans brood om te eet. Brou nou iets by.

Swierig drink verby plesierig. Gierig hou dop tot by knorrig. Dors kuier langasem.

Vuur verwarm kos, lyf of brand als as! Heraklitus was reg! Prometheus, die bliksem!

Wat kos daai malle verstand waarvan jy af is? Dit lyk lekker. Ek wil ook hê!

Huwelik en Maatsoek

As die opsitpadda kwaak, steek die oumense die kers op. Sing pianissimo!

Behoorlik kyk vir bekoorlik. Hoor jy vir Ma? Vat net, dan’s daar perde! Of bye.

Besitlikheid skep 'n bestaanskrisis. Die beloop van die lewe. Belê in vryheid of sukkel! 

Bestendig raak toe onverwags behendig. Nou dink verstandig sy’s losbandig.

Die huwelik is ‘n sameloop van omstandighede wat baat by matigheid in bybedoelings.

Die liefde wat in die oomblik weerhou is, oortuig gou dat liefde belangrik is.

Elkeen trou met die meevaller en maak onvoorsiene omstandighede groot.

Helena van Troje se mooi ogies het 1000 skepe laat uitvaar. Hoeveel het jy op see?

Magies mooi is nie vir meisies nie! Dis op ander plekke of skryf dit op hul magies.

Minnaars veroorsaak bevolkingsgroei. Min of meer paradoksaal. Tel woorde en mense.

Misverstand is erg gegrief oor haar posisie in die argief. Stief was ook smoorverlief.

Nalatig en voorbeeldig moes nooit getrou het nie. Hul kinders is woes uiteenlopend.

Nou ja en Ja-nee trou toe mos. Hul kindertjies is Terdeë, Verleë en O Wee!

Sit beter op met ‘n opsetlike as met ‘n besitlike. Moet net nie veldwerk publiseer nie!

Sondagskoolgesiggie is katknyp se niggie. Luister die gediggie al blink haar liggie.

Stambome en dinastieë is ouderwetse dog steeds wettige piramideskemas.

Vroue is wonderlik! Maar hoe weet jy, wanneer jy vry, of jy ‘n duif of ‘n valk sal kry?

In diepte

Job was geduldig, maar had vrinne. Salomo slim, maar vroue. Jy lewe, maar wat?

Die gees het erge hoogteperspektief. Wonder hou by onder. Glo hou van bo.

Die groot vet niks byt soms knagend aan gemoedstoestande. Hou koers! Wyk, Satan! 

Om Absalom op te som: Harerig, met ‘n gebrek aan dinastiese potensiaal. Hang rond.

Ordebehepte sedeswamme hang lewenslank binne rond. Besoedel nageslag deur die ore.

Pille vir angs: bygeloof, geloof, kennis, insig en musiek. Hou by goeie oordeel.

Transaksie in die hemel: Da Vinci ontwerp vir Moses GPS in ruil vir ‘n besnydenis.

Vanwaar ken die mens sy onsekerheid? Uit magdom van sekerheidsdienste. Amen!

Wie soen die dominee almal tydens ‘n lippediens? Toe, wees nou fatsoenlik!

Willens en wetens soek sonde. Willens wen weens gewetensbesware. Nie uithaak nie!

Karkasbestuur

Dis Sondag! Hou by welvoeglike naamwoorde. En moenie twee keer skep nie!

Koorsdrome is flieks van diaboliese regisseurs met aandagafleibaarheid. Slaap woes!

Lewe vaal sonder dros en verdwaal? Kerjakker in rooi, versoen met groen, maar doen!  

Nog ‘n pil? Rêrig? Karkasbestuur raak ‘n saak van baie lysies vir die ouluis. Sluk!

Toe twyfelagtig by ongelooflik intrek, is die waarheid oor die muur. Moenie glo nie!

Kinders, die Nodige!

Fundamentalisme is ‘n baba sonder tjalie! Verwaarloos enige kind, dan betaal jy!

In Mari se handsak was ‘n dooie hoender, ‘n bottel wyn en enigiets wat ‘n kind vra.

Maak kleinkinderbesoeke mens jonger? Dalk net gelukkiger.

My jongste kleinkind, Ivy Linde, is vandag sewe jaar oud, besig om Engeland reg te ruk.

My ma se glimlag om my kleindogter se mond? Dis die reїnkarneerbare deel.

Pateet en mateet maak letterlike kindertjies groot: Eta, Theta en Zeta. Alles Grieks!

Tussen bederf en onterf lê ‘n magdom van ouerlike opsies. Hou kop! O wee, arme kind!

Miere en Bomierlikheid

Boer is gebier, die mier is gemoer. Die plaas reg vir slaap. Sorg darem vir die skaap!

Daai ander ou wat hier was? Ook ‘n mier? Sowaar! Hier is nou nog ‘n koringkorrel. Eet!

Daar was ‘n mier. Toe kom ‘n premier. Daar was sand. Toe kom ‘n fisant. Wat kom na jou?

Die mier wat net ‘n sandkorrel dra, is vir psigiatriese waarneming opgeneem.

Die tafste miere hou vol na begin. Volharding is dit wat oorwin. Maal nou jou koring!

Dra nou jou koringkorrel! Nie slaptrek nie! Het die miere jou dan niks geleer nie?

En toe het daar sowaar nog ‘n mens gekom en nog ‘n mier doodgetrap.

En toe? Nog ‘n mier. Asseblief! Net nie nog ‘n koringkorrel nie? Einste! Slaap nou!

En toe? Toe het daar nog ‘n mier gekom. En nog ‘n koringkorrel aangedra. Ag nee!

Gedorie ‘n storie! Wat het toe gebeur? ‘n Mier het ‘n koringkorrel aangedra. Word vervolg.

Miere dryf soms! Vlieg nie. Hul Archimedes was al hier. Hul Newton kom nog.

Miere is meer ondergronds bedrywig met sneeu en koue. Onderkombers tel ook. Duik!

Moenie gif spuit vir die miere nie. G'n koringkorrels nie! En insomnia tree in. 

‘n Mier dra nie ‘n sak koring nie. Wees geduldig! Die sak word stadig vol, gou leeg.

Oortyd se miere bou balvormige grondneste in struik en boom tot ver bo die grond.  

Sowaar! Nog ‘n mier! En raai wat doen hy? Die klein verrassings voed siel en liggaam.

Toe was daar nog ‘n koringkorrel sonder 'n mier om hom te dra. Natuur oor die muur? 

Wakker? Tyd om te akker! Later rus of sus. Tot jou miere jou weer laat roer.

Mzansi is soms snaaks

As Nasionale Eenheid werk soos koalisie-bolmakiesie bly vooruitgang ‘n illusie.

Gaan die Staat begin werk voor hul aminosure verester? Geduld is oor die bult!

Gefortifiseerde onbekwaamheid vat verbasend lank om geslagte se drome te sink.

Hoeveel gose beeste moet mag kry om ‘n land se moed te breek?

Hoekom kry die Minister van Gedane Sake dan die langste portefeulje?

Is jy ryk? Ek sien net die twee arms. Betaal jou belasting al mors hulle die geld.

Mzansi kan maar ‘n baar of ‘n bar plek wees, so ver suid van Zanzibar.

Rameses lankal ‘n mummie. Ramaphosa se piramideskema is in sy bank.

Salig is die droogmakers! Hulle wen die verkiesing. Dan reën dit. Die boere oorleef.

Tuis, werkloos! Beuselagtig groei soos mielies na die reën. Moenie oes verwag nie!

Natuur

Die fisant word eensklaps ‘n luidrugtige gesant: Gooi mielies! Alles is op! Nog!

Die krokodêl eet vir Mabalel soos ‘n frikkadel. Onthou haar wanneer die water op is!

Die mens herskep die heelal tot rommelhoop. Hemel en hel verdwyn, moedeloos!

Die natuur bring geluk, deur haar ewige vervanging met jonges.

Die slak seil skeweredige silwer lyne teen die muur. Maar nie te vlotseling nie.

Die waterbessieboom blom bleek voor die kamervenster. Wat of wie blom by jou?

Groen blare teen blou lug? Nooit genoeg nie! Loop verder. Ander blare, nog lug.

Heuning is tot dusver die enigste goud wat deur lewende wesens gemaak word.

Hoe bly is bye oor blomme? Darem meer as mense oor fabrieke en kantore.

In panoramas agter die bult wag vreemde avonture. Kyk wyd, asem. Kies slim!

Lewe veg altyd, al lyk sy vreedsaam. Elke aardse kolletjie is ‘n allerdoodlikste arena.

Menswees is steeds heelpad van amebe tot godheid, slym tot die ruim, meesal halfpad.

Natuur hervorm alle spesies knaend sodat iets kan oorleef. Mens is net een van haar ietse.

Nuutgemôrede dag volg op magiese nag. Lig uit donker towerkrag.

Sermoen van die suurlemoen: Soet is nie alles in die lewe nie!

Tor is ‘n insek! Die dondergod haal skaars Woensdag sonder sy hamer.

Ver genoeg terug het mens gemoor vir lewe. Liefde wen teen statistiek in stories!

Vroemôre bome vol vogeltjies. Veeg die sand uit hul ogeltjies. Word wakker, sing!

Noodsaaklike Euwels

Al ventileer die mense oor beurtkrag, kwalifiseer Eskom nooit as ‘n ventilator nie.

Die son is nie moeg soos Eskom nie. In elk skadu wag ‘n kader. Gee ons ons daaglikse skade.

Laeluis beland per abuis op vette muis. Ekskuus, maar hier’s ek tuis!  

Sondag: Die gemeente neem plaas. Yl gesaaide gemeenplase teem teen gemeenheid.

Nuus en Inligting

Beleefd babbel of knus kekkel? Albei is praatjies vir die vaak. Knik, maar bly stil.

Facebook roer JR nie. Blikvoet nog minder. Die Burger is Onrus se Feitboek.

Koerantnuus inspireer min. Selde leersaam. Leiers sonder kop maak mense lyers.

Of jou storie nou gebrei, gehekel, geweef of genaai is, daar’s altyd gaatjies in!

Ounuus is die baard op ontdekking se ken. Sy kinders is vandag se gebruiksartikels.

Op dees aarde! Die aarde is dan amper op! Vol mensgenot. Oppas, terug grot toe!

Plasebo is fopnuus waardeur die waarheid party van haar grense openbaar.

Wat help praat oor moord en doodslag? Dis al meer as die armes! Beter word lê ver.

Oortydgedoentes op Onrus

Blom jy? Jy kan mos sien! Nou wat’s jou botaniese naam? Loop soek maar lekker!

By Oortyd staan Lasarus nou, die heropgestane boom. Maar sal hy weer groei?

Dag kry soms g’n spoed nie. Gly ongemerk waarheen. Keer! Iets doen word ‘n kompulsie!

‘n Oumens moet ‘n eie Blyhoek hê vir alle tuisgedoentes, gewoontes en geleeftes.

Swart, ongeoeste olywe in April onder Onrusstraatbome. Had Salomo 1000?

Vreemde olifantrob kom rui rustig. Onrus-strand 'n beter plek. Kom weer, vriend!

Ouderdom

Aanvalle van beterskap word al wyer gespasieer hoe ouer mens word. Wees wakker!

Bedaard pas uiteraard vir bejaard. Beveg beswaard, al is dit ook in die aard.

Die goeies gaan jonk dood. So, ek’s nog hier! Ryg dae in soos kraletjies. Net blinkes!

Die kuns in afgeleefdheid lê in sporadiese oplewings, maar nie hoër as middel-C nie! 

Dis erg belaatlik om nou eers op te staan. Oumense lees of sing soos hulle wil.

En wat is hierdie stasie se naam? Oud-en-taggentig? Goeie reis! Amper daar.

Helder momente al wyer gespasieer namate spoed tussen lamppale van lewe afneem.

'n Vriend word 87. En tweelingagterkleinseuns ryker! Goed kan gebeur. Hou net aan!

Oppas vir die oumense wat waarneem as ledigpredikers. Hulle vermoei en verwar.

Ouderdom is party dae vreeslik! Die daaglikse wederopstanding is woes vleeslik.

Oud se skete is verbete. Veg gelukkig gebrekkig. Stoom dus voort soos dit hoort.

Oumense herkou die lewe soos beeste met gras maak. Laat ‘n bevredigende gevoel.

Seniliteit is meetbaar aan die onsamehangendheid van uitsprake. Die nag kom nader.

Tagtig is “sweet 16” met 64 jaar ondervinding op die koop toe. Nie te onderskat nie!

Voel vanmôre so heerlik opgewek. Nes Broer Lasarus van ouds!

Regering

Die begrotingsrede laat die Parlement slaap. Hongeres is wakker met rede. 

Gelykheid doen minder vir geluk as ongelykheid vir ongelukkigheid. Gly afdraend.

Grillerige gedagte: Is ‘n gegorrel met olie gewoontevormend in ‘n oligargie?

Het die stemmige stemmers toe vir gladdebekstamelaars gestem? Die waarheid is op pad!

Kiesers versamel agter die belhamel, skape ter slagting teen alle verwagting.

Menige dwars minderheid is regeerbaar as leiers met ligte hand net kophou.

My magdom inwendige organismes het nie mikro-regte nie. Wanneer kom die VN?

Stemme dra na mense. Verloor verdriet in ‘n lied, dan verdwyn swaar in die niet.

Wat is kies. Hoe is beplan. Hoekom is rede. Wanneer is haastig. Wie? Tog net nie ek nie! 

Woord kan hou! Verstaan die sêding van die oggend of dit vergaan.

Soos mens voel

Al wat roer, leef nie noodwendig nie. Verwikkelinge is beroeringe sonder stemreg.

As die gees te woes posvat, is daar nie nog tyd om ‘n seël op te plak nie.

As jy jouself te ernstig opneem, sal hulle jou moet toonset.

Begeesterd, bedrywig, bedug en bedonnerd? ‘n Ryke mengsel! Maar betaal dit?

Bobbejaan agter die bult alweer nie gekom nie! Die betroubare dier herinner slegs.

Die ewige skuil in die gewone. Agter die oë moet iets gebeur vir sien om te slaag.

Die mense sal snaaks dink as jy so aan die Maandag voel. Die sug verlig!

Die swarthond hettie tanne nie! Tog byt hy komkommer nes onsigbare brommer.

Dis ondenkbaar hoeveel sinsbedrog in verstandelike helderheid skuil.

Ek hou van mense! Nou nie van al 8 miljard nie. Van my beste vriende is mense.

Grootdoenerig is pampoenerig. Heet is soos beet. Bewerk jou groente sonder gedoente.

Hoe hoër geїmbibeer, hoe laer geїnhibeer. Toets remme in jou natuurlike toestand.

Lief vir jou naaste? Dis nou jy? Einste! Kos of klere? Om’t ewe. Jou naam nou weer?

Lugtig leef hoog. Grondig lê laag. Voortvarend bly seelangs. Gedra jou!

Nooit gestoot oor die klein dingetjies van die lewe nie? Verloor nou net jou sleutels!  

Nuuskierigheid en swaartekrag verbind als wat is. Heelal se kinders bly soek mekaar.

Onverbonde leef ongeskonde. Skrams vat kanse. Skandalig skep onverskrokke.

Spierbeheer werk anders as klierbeheer. Albei is gedrewe deur gierbeheer.

Vervul is soos verwar, net sonder pille of dagga. Moenie praat nie, wees bly, kyk net.

Wolkop of holkop? Wag vir praat, dan’s dit te laat. Verkeerde pille en koppe raas.

Taal vir die Lewe

Appels opgeëet, aartappels opgeërd, skouers opgetrek, goeies opgeraap. Is jy ook op?

As die son kom strale wys, sluip die krankoliekigheid suutjies hoekies toe.

As Lotjie jou die dag tik, vra tog of hy ook ‘n souterige vroutjie het soos sy neef.

Beetgekry word opgeraap of is te diep gewortel. Groentegedoentes ook vir koolkoppe.

Bene is benerig. Maak dit beendere beenderig? Benede ook gebenedy? Bly by!

Boekwurms het ereskuld teenoor bome. Plant nuwes en wees goed vir hulle. 

By geleentheid wel stout, maar die sout van die aarde moenie te laf raak nie.

Die koppelteken se toekoms is soos dié van die huwelik. Vas en los is duister.

Die professor eet ‘n stukkie van sy profyt. Die profeet weet iets van die niet.

Die sous ontdek te laat die onwaardigheid van die kool. Eet nou jou gesouste kos!

Dink bietjie oor die naam, dan drink jy dalk nooit weer die Liesbeek se water nie!

Hoekom is een mens wat doodgaan oorlede en nie oorlid nie? Bang vir alleen?

Hoe ongelyker opvoeding, hoe geiler tier die taal. Onkundenood word woordvruggies.

Immergroen boeke se omslae vergader nie stof nie. Lees lustig lewenslank!

In feestelike kombuis sprinkel vinkel en koljander mekaar met die een en die ander.

Is die nuwe baba ook ‘n inkommer? Die hondjie is ‘n uitganer, of die mat is nat.

Kwansuis sê te oortuigend alles is goed by die huis. Verkoop seker assuransie ook!

Lego-blokkies permuteer oneindig. Taal vlieg verder, soos die gas vir nuwe sterre.

Let tog op! Die lettere is vol opletters wat geletterd die lewe misloop. Letterlik.

Moenie krap nie! So gou as nou jeuk die lafste aksie die oortjie by die klou.

Onbeskof kan nooit minder beskof word nie. Minder bevoorreg werk anders.

Ontgogel is net te erg! Maar gogel? Dit deug dan nie eers op die Internet nie.

Ore uitgeleen vir woorde vol warm lug op dun ys verblind oë deur stoom.

Ryg woorde in. Maak sin in sinne, maar hou padkos min. Kopreise is vol steiltes.

Semels vir sement is sleg. Die mure pla die bure. Gaan bou beter langsaan.

Soet Sybille sis sibilante soos sous in haar geselsies. Oppas wanneer sy pik.

Soms kruip die snaaksste segginkies uit die vroemôreaanvalle van beterskapberoerte.

Sprakeloos? Spraaksaam spreek onbesproke spreuke! Sprankel, aspris! Parle piu piano!

Stewig in die saal! Net so kaal. En bloots? Die perd is dood! Die storie leef voort.  

Taal is die melkkoei met die meeste spene. Sy drup die land vol woorde.

Taal is ‘n teenvoeter vir eensaamheid. Woorde is maatjies wat dans!

Taal is sosiaal! Die laaste mens sal woorde gebruik asof hy nog vriende het.

Taal werk beter as pille! Sê dit, sing dit, skryf dit, lees dit. Voel! Sommer beter!

Uitroeptekens assosieer sterker met stompsinnigheid as met langdradigheid. Olé!

Vandat vlieg in die salf die gesalfde vlieg kan word, kan elk in sy eie salf in vlieg. 

Vinkel verveel toe vir koljander! Eenders kan mos nou ook nie anders nie.

Vroegste voorgeslagte kon nie praat nie! Stilswye, al is dit wysheidvry, bo spraak?

Wat bly oor van Sarel as hy sak? Die visser se armlengte bepaal mos die storie!

Woordwaarts mars! Uitrafel langs die tafel. Van sinne beroof praat land, sand, wyn! 

Toekoms en Verlede

Adam, Noag, Caesar en Trump het elk ‘n totaal onbekende toekoms. Jy ook.

Agter die bees hang sy besem. Voor stoot sy asem. Die verlede harerig, die toekoms wind.

Die laaste woord is nog oor niks gesê nie, want ons is nog nie almal dood nie.

Die verlede is pers, die hede wit. Met hoop neem die toekoms rosig toe!

Die toekoms is oper as wat die woord sê. Eers as sy verby is, gaan sy toe.

Die Einsteins van die oertyd se ontdekkings is vandag se algemene kennis.

Evolusie het 'n ander konklusie as allegaartjie in gewaande heloond. Selde verstaan.

Herskep jou verlede! Die herskryf troos, voel soos tydelike beheer oor jou toekoms.

In die Vallei van die Konings vertel die farao’s stowwerige grappe. Lag in stilte.

Jou verlede versier, is ego streel. Jy end vreemdeling nes Pietie in Die Huisgenoot.

Opgekook of afgewater, uitgeput of ingespit. Kry betyds rigting. Verby was eers voorby.

Wanneer vandag die toekoms se sap onder lede kry, verdor dit tot verlede.

Toer is nie Boer nie

As wie-weet-waar die koers aandui, verdwaal die mense in hul wanneer in.

Dagreise is onvoorspelbaar: Bewussyn vol, dan leeg. Wie weet wie ek môre sal wees?

Die bed is hier, Tibet is ver. Benut wat binne bereik is! Moenie die lyf pla nie. 

Kan nie meer daar kom nie, maar die bergtoppe is myne. Vae sin in wye wonder van wees.

Kyk! Seil vry oor die see! Verbeelding verhef stoepsit tot golfies wat dein.

Kyk vorentoe, ongeag in watter rigting jou kop wys. Anders word jou nek styf.

Menslike verbeelding is lankal by oerknal verby. Padwysers staan tot in die niet.

Moet nooit die woestyn aandurf as die kameel vir jou glimlag nie.

Op die lyf loop is vir vlooie! Pofadders het nie vlooie nie. Bly op jou smal Camino!

Op Musk se nuwe planeet het die ruimtevaarders uiteindelik van KFC vergeet.  

Reis ligter! Dit kom met meer stampe en stote. Dek tog meer terrein. Stok en hoed!

Reis lig! Bind jou sewe grootste oortuigings in ‘n glo-bondel en môre is jy doer!

Spoed stink nie vanself nie. Dit kom van skrik in bewegende dele. Toets gerus!

Weer oor die verste berg voor ek doodgaan! Ai, tog nie nog ‘n voortrekker nie!

Weerloos in die vreemde? Word gou eie, intiem, selfs geil. Dan kort jy net ‘n nuwe naam! 

Wendinge in die tydgees wys die mens soek steeds dwalend na wie weet wat.

Vrae

As taamlik betaamlik halfpad ordentlik is, hoe doenlik is fatsoenlik?

Daai vier eindtydruiters se perde trek nie die vierperdewa nie. Wa kom die bagasie?

Dink bou vastrapplek, ‘n steunpunt vir versnelling. Maar waarheen en hoekom?

Hoekom begeef mense hulle in die huwelik, maar nie in die graf nie?

Is miere en slakke ook jou naaste? Slang is soms nader! Strikvraag: Muskiete en vlieë?

Is ‘n Afrikaanse pimp dalk ‘n vlegknoper? Hoe roep die beroep tot roeping?

Muskietseisoen val saam met persketyd. Is die pampoen beter af as die lemoen?

Ridder op die wit perd en bobbejaan agter die bult is broers. Vir wie wag jy?

Spat as kensmens wat vertel! Vergader met berader. Maar wie’s wie?

Vrede, die Doel

As die gort gaar is, vlam onenigheid. Rou is dan al uitweg. Raak vreedsaam, toe!

Die uitgelatenheid van die losgelate dier bewys die belangrikheid van vryheid.

Eendrag, tweedrag, driedoring! Komplikasies plant voort deur selverdeling.

Gegewe dat lewe gelukkig is deur liefde, gee om! Dra iets by tot die vrede wat moet kom.

Kolletjies van die wêreld blink oor mense saamwerk. Harmonie is ‘n kolletjieskoor.

Mag vervreem die weerloses. ‘n Sagter deuntjie is nodig vir vroliker samesang.

Mens kan bou met klippe, of hulle vir ewig in woede na mekaar gooi.

My naaste is nie noodwendig my vriend nie. JR is nie my vee of my vreemdeling nie.

Oorlog besoedel almal wat op veilige afstand dit nie stop nie.

O vrede! Hier is oorlog! Ryk magbelustes regeer. Gedienstige passiewes kyk lam toe.

Regverdiging byt vas soos ‘n alibi. Versoening bring vrede. Elke keer is ‘n keuse.

Standaardverpakte kil beleefdheid is so beskaafd. Barbaarse broers is beter!

Vrede kom na almal wat hul naaste in die vyand herken. Kan jy?

Weetwoestyn

Afgeroomde insig is soos tweedebekse hawer. Was reeds ‘n slag deur die perd.

Agter die laaste idee lê die weetwoestyn. Onkunde is ‘n plek vir pioniers!

Barbare kuier in die weetwoestyn! Die dinkvrotgrot is ‘n lekker plek, ha-ham!

Bladwisselende boeke bly sit nie op die rak nie. Bekyk hul titels mooi!

Daar gunter wag Redelik en Sedelik! Bewuste, doelbewuste smede van arme opvoedelinge.

Die mensdom se geleerdheid is nader aan sy begin as aan sy einde. Mag dit altyd so voel!

Die weetwoestyn is nie bestand teen nuuskierige agies nie! Onweetlikheid moet wyk.

Ek soek gesonde verstand. Ek kry haar. Ek sien sy’s weg!

Ewige student wat so min leer! Toegedeelde pad is ‘n skuiwende huis. Sig, insig, gis!

In weetwoestyne verteer dinkgedoentes feite soos gaar koeie. Oppas vir slim hou.

Nuuskierigheid genees verveling, maar niks genees nuuskierigheid nie. Viva!

Onmeetlike ruimtes skei gedagtekaiings. Die kop is leër as wat mens dink!

Pas verskyn, gou verdwyn! Wysheid alewig wedergebore, weet verval deur vergeet.

Piramides in die weetwoestyn? Dis ter wille van die ewige lewe van die onkunde.

Sal ‘n skaaphond moet kry om my deurmekaar gedagtes op ‘n hoop te jaag.

Tekens van lees kwyn, al is die bladsye vol leestekens. Oppas! Blikbreine lees al.

Te lank in die weetwoestyn en spinnerakke wapper deur die botstil brein.

Wanneer idees soos kringfluite in koppe vashaak, kan mense oormatig gefokus raak.

Wat doen bedagsaam snags? Knoei alleen in die donker of woeker gruwelik in die huwelik?

Wetenskap begin in die weetwoestyn. Let mooi op en verbind die punte.

Wie weet regtig? Maer dink die vet weet! Hoor dan net wat swets sy alles in die pan! 

Woorde het vreemde maniere om te ontaard in drake en smake wat mens dwars in die krop steek wanneer jy dit die minste verwag. Daar was ek nou die ander dag, ‘n paar jaar of wat gelede, ontstig dat ‘n Amerikaner op ‘n platform, voorheen bekend as twitter, my die heel eerste keer uitkryt as “woke”.

Ek dog in my ontsteltenis, “die vermetelheid”, en “hoe durf hy”, maar self durf waag ek nie ‘n antwoord nie, want ek weet nie heeltemal mooi wat “woke” beteken nie en besluit om hom te troef deur uit die argument weg te stap en verdwyn in ‘n trotse, dog ongesiene, stilte, die eter in.  

Nooit weer het ek van daardie Amerikaner gehoor nie, maar die woord “woke” het vinniger versprei as VIGS in die jare tagtigs. Of miskien nie so vinnig nie, want dit kom al van die 1930s uit African American vernacular uit. Intussen het ek ‘n beter idee van wat woke beteken, maar die konteks waarin die woord vandag gebruik word, is iets geheel en al anders.  

In die begin het ek die woord meer en meer gehoor waar dit gebruik word om die ontwaking van mense vir die gedagte van gelyke regte vir almal te beskryf. Die rein gedagte dat dit nie saak maak wat jou velkleur en/of geslag of seksualtiteit is nie, maar dat jy net soos almal anders, eerstens as “mens” raakgesien word.  Dat jy die minimum respek behoort te geniet wat alle mense mekaar behoort te gun in ‘n beskaafde samelewing.

Ek gebruik die woorde “behoort” en “beskaafde”, want die respek waarvan ek praat is nie ‘n gegewe in die natuur nie. Dit is iets waarvoor die mensdom al vir duisende en duisende jare oor geslagte heen werk. Steeds is daardie eienskappe afwesig in heelwat dele van die samelewing vandag. Ek sal selfs argumenteer dat waar hierdie respek teenoor “die ander” ontbreek, dit juis dui op ‘n stagnasie, of selfs ‘n devolusie, in die sosiale ontwikkeling van daardie groep.    

Vandag is dit so te sê net die regses, of liewer die verder regses, die alt-right (of kom ons noem hulle die “fahreit” as ons onsself nog vry genoeg kan ag om nuwe woorde te mag skep) wat nog die woord “woke” gebruik. Die lefty liberals het opgehou om die woord te gebruik want die fahreit het die woord omskep in ‘n vloekwoord.

Hoe de hel het dit gebeur? “Woke” wat eers iets cool en avantgarde was, en die voorpunt van sosiale ontwikkeling uitgelig het, die baken van hoe vêr ons as spesie gekom het, val nou as skelwoord uit die bekke van die sosiaal agtergeblewenis, die fahreit, die witter supremiste. Ek vra weer: hoe de hel het dit gebeur?   

Laat my toe om ‘n teorie te waag: Die Woord-Onteiening en Kulturele Appropriasie deur die Fahreit (of WOKAF afgekort). WOKAF kortliks beskryf is die “bait and switch” tegniek toegepas in logiese argumente wanneer die feite nie aan jou kant is nie. 

Wanneer jy nie kan argumenteer teen die gedagte van “ons behoort almal as gelyke mense gesien en gehanteer te word” nie, dan verander jy die argument na iets anders wat dit duidelik nie is nie om die debat wat jy besig is om te verloor so te vertroebel dat niemand meer weet wat aangaan nie.  

Kyk byvoorbeeld na die onverstaanbare uitvaar teen die reënboog vlag. Vir my is die vlag ‘n teken van toleransie en al die verskillende kleure saam dui op een ding: daar is plek vir almal en alle soorte mense. Maar o vader, wat is die teenargumente wat ek hoor: daardie vlag is die teken van satan wat heeldag en nag werk om jou en al jou kinders gay te draai.    

Dis duidelik nie wat die vlag beteken nie, maar nou is die ware betekenis van die vlag ge-”bait and switch” en die debat is drie trappe terug die oudedoos ingestuur. Hier moet dit meeding met ongegronde fascistiese vlak een gedagtes soos “moenie gay wees nie dis teen die wil van God”. (God sommer gou ook aangewend om intoleransie te vestig as moraliteit.) So rukkie terug was ons besig om te argumenteer vir toleransie van almal en eensklaps het ons geland op gay wees is somehow verkeerd en gays is die intolerante fasciste wat jou en jou kinders wil dwing om gay te wees? Hoe de hel het dit gebeur?

So met WOKAF wen die intolerante fahreit veld in opposisie teen menslike ontwikkeling. En dis nie net met die woord “woke” wat hierdie fenomeen die debatte vertroebel nie.  

Neem byvoorbeeld die woord “liberaal”. Wat ‘n eens mooi woord wat die vryheid van mense en die aanvaarding van almal en hulle idees behels. Selfs Christene en alle mense wat gode aanhang is welkom. Dis so ‘n mooi konsep, “die aanvaarding van almal”, almal behoort dit te aanvaar. 

Maar wat is die realiteit? ‘n Liberaal is ‘n heiden volgens die fahreiter. Die “vyand” wat hier is om goeie Christelike Afrikaanse waardes te kom vernietig: “Hulle” (die dônnerse liberals) wil hê “ons” moet gelyk wees aan “almal” en al hulle waardes ook aanvaar? Almal? Soos in ook die gays, die transeksuals ook? Almal? Dis mos onaanvaarbaar! Wat het geword van moraliteit? Dis Adam en Eva soos God dit bestem het, nie Adam en Stefan soos Satan nou kom staan en inmeng nie. Weereens land ons op moraliteit is gelyk aan Bybel is gelyk aan straight. Hoe de hel kry die fahreiter dit reg? Met WOKAF dis hoe.

Die WOKAF van die woord “liberaal” korliks visueel uitbebeeld lyk so iets:

Liberaal = Sosialis = Marxis = Kommunis = Ateïs = Satanis 

Sien dit as oëverblindery of kulkuns in ses eenvoudige stappe. As jy begin met “liberaal” wat beteken toleransie teenoor almal, is dit nie te vergesog om te dink maar daardie tipe mens sal ook saam stem met die sosialistiese ideale dat om werklik om te gee vir almal se regte moet samelewing neig na ‘n sosialistiese tipe sisteem waar tegnies gesproke almal na omgesien moet word.  Dis nie wat liberalisme beteken nie, maar dis ‘n te vergesogde of groot sprong tussen idees nie.

Dan van sosialisme na kommunisme deur Marxisme is ook maklik genoeg in ‘n debat waar vandag nie almal in die samelewing in die eerste plek die verskille tussen die drie kan onderskei nie.  Gou-gou glip die betekenis van die woord weg oor nog ‘n grens al die pad tot na ateïsme, want almal van ons wat die jare tagtigs oorleef het weet van die Rooi Gevaar wat gekom het om jou vryheid en jou godsdiens van jou te roof, dis hoekom jy jouself terug na God moet rig en vir die NP (of dan ten minste die KP) moet stem om hierdie aanslag af te weer. Die konsep “kommunisme” het kultureel gelaai genoeg geraak d.m.v. staatspropaganda om ook vir ons te beteken “anti-godsdiens”. (Ek onthou hoe ons in die NG-kerk gebid het vir die mense agter die ystergordyn en duimvas gehou het dat hulle die Bybels ontvang wat met moeite na hulle gesmokkel toe word. Jy weet, in die goeie ou dae.) 

Dan die laaste stappie is moeilik om te begryp as jy ‘n ateïs is, maar heelwat makliker as jy Christelik Nasionaal is. Ek vermoed (ek gebruik daardie woord “vermoed”, want ek sal myself nie so identifiseer nie) vir laasgenoemde is die gedagte dat om die god van die Bybel te misken eintlik die ergste daad wat jy kan pleeg. Alle ander slegte misdade spruit uit daardie eerste godsverraaing uit. Die argument is God is goed, alles wat God ontken is sleg. Daarom is daar nie veel verskil tussen ateïs en satanis nie, dis beide die ontkenning van God en daarom basies dieselfde ding. 

Dis dodgy logika om die minste te sê, want ons weet eintlik dat slegs die gelowiges werklik glo in satan, en om ‘n ongelowige as satanis te bestempel is beide oneerlik en vals. Maar dit word gedoen en dis ‘n “onder-die-belt-hou” in die geveg en selfs al sê die skeidsregter so, kan jy nie ‘n hou wat geplant is ont-slaan nie. Die liberal wat styer en juweelvashoudend kreun is op die agtervoet in die geveg.  Niemand onthou in die uitslag van die onregverdige voordeel wat uit die vals logika geput word nie. Die aanwending van retoriek het trefkrag selfs al is dit ongeldig.  

So word WOKAF toegepas en daar verloor die mensdom nog ‘n mooi woord en ‘n mooi konsep en die intolerantes wen veld selfs al was die debat onbeslis. 

Nou dat ons weet hoe WOKAF werk kom ons kyk terug na “woke” om te kyk wat werklik gebeur.  Wat is die mense wat wokeness so aanval se sterkste argumente? Dat mense nie gelyk is en daarom nie gelyke behoort te geniet nie? Dis hoe die aanslag vir my voel, maar dis nie ‘n lekker argument om te verdedig nie, so ek glo nie die anti-wokers sal dit so stel nie. Dit voel vir my “wokeness” word as ‘n valse vyand voorgehou om die fahreit se reg tot rassisme, seksisme, dwepery  en diskriminasie te beskerm.

Wat is die hoofargument teen wokisme soos dit wel in die openbaar geformuleer word? Dit lei tot “cancel culture” en dit staan direk in teenstand met vryheid van spraak. Werklik? Verbied wokism vryheid van spraak? Hoe? Die anti-wokist het nog steeds die vryheid van spraak en die “kansellasie” wat kom omdat jy die verkeerde ding gesê het is nie omdat jou vryheid van spraak jou ontneem is nie, maar omdat jy verantwoordelik gehou kan word vir die dinge wat jy wel sê.  

Waar ek wel voel die hartseer gevolg van wokism aangewend as wapen kan byvoorbeeld gesien word in die Bitterkomix insident waar satiere en genuanseerde politieke kommentaar vereenvoudig en oppervlakkig gelees word op so ‘n manier dat die nuanse verdwyn sodat die werk herinterpreteer word om so te sê die teenoorgestelde te beteken as wat die kunstenaars oorspronklik daardeur wou sê.  

Maar is dit wokism se skuld of is dit bloot die mense uit die samelewing wat elke golf in ons denke aanwend as seepkis om op te klim en as selfaangestelde polisie te identifiseer en ander te reguleer? Dit is ‘n fenomeen wat, ek glo, eintlik in direkte teenstand met die oorspronklike idees van wokism funksioneer. Ek voel egter dis ‘n struikelblok wat die mens alreeds besig is om te oorbrug en ek glo en bid dat Bitterkomix sal oorleef en miskien floreer uit hierdie onnodige aanvalle in die naam van politieke korrektheid, want die kunstenaars wat dit geskep het is vindingryk en briljant genoeg om die situasie in hul guns om te keer en so te posisioneer dat die wind van voor met ander invalshoek die seile sal lat bol. Moet ons wokism laat vaar? Of moet ons, die samelewing, net weer na die ware boodskap van die kuns loer?    

‘n Groot kritiek teen wokism is dat mans net eenvoudig nie meer mans is nie. Die gevolge is dat gewone mense te na gekom word omdat hulle nie ander mense nou mag noem net wat hulle hulle wil noem nie. M.a.w. die patriargie word ‘n knou toe gedien met hierdie “iets nuuts” waarmee ons nou moet saam lewe en dis onaanvaarbaar. Ai toggie, hoe kleingevoelig maklik seergemaak is die sterker geslag in beheer van die mensdom nie voor die poorte van verandering nie. Mense wat nie met ‘n ander mens kan kommunikeer op ‘n waardige manier wat alle partye respekteer nie is in elk geval ‘n kak mens, ten spyte die politiek van die dag. Ek glo die bestaan van kak mense is die groot probleem met die mensdom, nie die bestaan van trans, gay, bi, of sexually curious mense nie.

Die kritiek: “maar nou wil eens biologies mans teen vroue kompiteer in sport omdat hul as laasgenoemde identifiseer” is myns insiens geldig en ek glo iets wat die mensdom voor antwoorde sal vind soos tyd aangaan. Is hierdie fenomeen egter genoeg van ‘n gewigtige probleem dat ons alle wokism moet laat gaan en sumier afdwing dat slegs mans en vrouens bestaan en jy is of een of die ander? Hoeveel fascisme wil jy op die samelewing afdwing sodat jy verseker kan wees dat jy man en vrou kan onderskei? My persoonlike keuse is, fok die fascisme ek is fine met die geslagsonsekerheid, kom ons dink liewer aan mens se gelukkigheid. As jy wokism veroordeel omdat jy verwar word deur ander mense se geslag of seksualiteit is per my definisie ‘n kak mens.  

Die fahreit kry dit te maklik reg om woorde van hul betekenis te beroof en dan die woord as sulks te identifiseer as vyandig soos “woke” of “liberal” of iets goddelik soos “afrikaner” of “boer” maar daardie nuwe betekenisse is ver weg van wat die woorde oorspronklik beteken het. Die woorde is ge-bait en switch, of gewokaf, vir beter Afrikaans. Daarna word die woord selfs aangeval of geprys en ‘n nuwe/ander korter argument word gewen en ons voel almal so klein bietjie dommer want ons verstaan nie presies wat het gebeur nie.  

Hoe verdedig ons onsself teen die aanslagte van die fahreit? 

Eerstens en myns insiens belangrikste, bly weg van debatte wat nie werklik saak maak nie.

Tweedens, wees versigtig vir mense wat lukrake definisies aanwend wat hul nie verduidelik nie. Ook, wees bewus daarvan waneer iemand ‘n definisie gebruik wat oor grense van betekenis wil gly. Dring aan om te weet wat hulle bedoel met “woke” as hulle die definisie gebruik. Ek sal geld wed dat meeste woke slegs sal definieer as “woke”. Vra spesifiek watter deel van wokeness pla en wag vir al die uhms en ahs om te bedaar en identifiseer daarna waaroor die gesprek werklik gaan.  

Wanneer die Godkaart gespeel word is die argument so te sê verby. Hoe weet enige iemand wat is God se wil? Watter god? Die god van die Bybel se moraliteit is bedenklik met al die slawernye, volksmoord en diesmeer. Jy het ‘n konsep van moraliteit van buite die Bybel nodig om te weet watter wette van God om ernstig op te neem en watter die mensdom al ontgroei het. In elk geval, die ware god is maar net ‘n opinie wat van mens tot mens verskil.

Ek is nie hier om lelike woorde soos “woke” en “wokism” te beskerm nie. Ek wens eintlik die woord het nooit bestaan nie. Maar nou dat die woord daar is wil ek vir al die kak mense, wat in elk geval nie hierdie artikel gaan lees nie, dit duidelik maak dat jou gebruik van die woord “woke” staan uit op jou wit-supremisme-bingo-kaart tussen “apartheid was beter” en “all lives matter (except Palestinians)”.

Die Lewe met Prostese

Geen stappery vir my en Blikvoet in hierdie weer nie. Hy rus op die woordeboekrak.

Blikvoet aanvaar net vir Stompie as hy met alkohol in sy holkop gespuit word.

Ek en Blikvoet bly regop met stoot-Merc. Vier wiele nes vinnige Mercs. Ek is enjin.

Stoot-Merc reis soos ‘n leë kruiwa deur Onrus se strate. Ek en Blikvoet lyk na loop.

Blikvoet weet al: Regte Mercs hou hulle nie op met goed wat gestoot word nie.

Spykers is gevaarlik vir motorbande. Blikvoet voel vere vir spykers of motorbande.

Ek en Blikvoet tel soms ‘n spyker op. Sommer so op straat! En dit in ons toestand.

Spykers pla nie vir stoot-Merc op straat nie. Hy is mos sonder winderige bande.

Daar’s ook al ‘n skroefie tussen die spykers. Kan nie bly rondlê nie. Gemeenskapsdiens!

Stoot-Merc het die taxi-staking geїgnoreer. Dalk te stadig om padwette te breek.

Wonder bo wonder! Als werk vandag. Tien sent is jou pa se broer! (Bob’s your uncle!)

‘n Houer metaboliserende protoplasma met ysters in die pad af. Menswees is gekompliseerd.

Blikvoet het sterretjies buite-om sy holkop. Blink loopgenoot vir die ruimte-eeu!

Die James Webb-teleskoop het nie Blikvoet se sterre afgeneem nie. Nog nie.

Dalk spoor SKA Blikvoet se familie op eksoplanete op. Cyborg-bene met radioseine.

As ek en Blikvoet so loop, is ek vol bloed! Maar alles is binne-in, mooi toe met vel.

Blikvoet profeteer nou al vir ‘n maand hier. Daarsonder is Oortyd maar stil.

Amputasie verminder spesie-status tot Homo sap? Blikvoet dalk ‘n Robo ped.

Blikvoet bewe nooit nie. Andervoet kan wel, maar los dit vir die oumense.

Geen linkervoet. Eskimo-skildery van vrou met twee vir 40 jaar al op my kamermuur.

Blikvoet keer nie om al jou dae te gebruik nie. Bou of brou solank die somer hou.

Blikvoetlikheid kom ook na mense sonder blikvoete. Leer by kinders en mossies.

Corné het Blikvoet gemaak en hou hom instand. Ek’s bemagtig, beter as net tuis rondhop.

Verlies verskerp fokus. Dink nou mooi waarna om te soek. Malligheid is so maklik.

Die standaardstaproete op Onrus is 42 huisfronte. Douglas Adams was toe sowaar reg!

Met Blikvoet se oer-oupa het Kaptein Hoek vir Peter Pan en Wendy gas gegee.

Daar is lankal altervoete. Houtvoet het vir Nelson by Trafalgar regop gehou.

Altervoete een woord, Oortyd-Afrikaans, neef van Kaaps. Alter ego aspris los.

Kan Blikvoet ‘n plousiebele flaneur word? Rondloop leer mens snaakse taal.

Mense groet meer as voor Blikvoet se tyd. Blikgoeters meer toeganklik? Raar!

Hardloop nou hop en stoot. Gene hou hardloop in die familie. Jou beurt is jou beurt!

Blikvoet en ek hardloop nooit. Ons skilpad. Kruipslag op droë grond. Of stadiger.

Blikvoet dra ‘n vaal sokkie. Word nooit gewas nie. Andervoet net ‘n tekkie. Lig op sokkies.

Slaap onbeweeglik met Stompie. Moet wakker word om die ander wang te draai.

Alweer ‘n spyker in die pad opgetel! Geroes, maar darem. Dit kom van rondloop.

JR ruik aan Blikvoet. Toets of ek vinnig genoeg loop om vreemde hondereuke te vermy.

Blikvoet gaan stap in die son. Geen Swart Vrydag vir in die rooi gaan hier nie.

Is Blikvoet nou dapper of stapper? Die voet weet! Nie hy nie! Slakspoed voort!

Blikvoet, Blikvoeter, Blikvoetste! Stadig, maar vinniger as niks. Ons roer steeds.

Dikkoppe vir Outoppies

Op die oop erf bly die waterdikkop, Thick Knee. Water op die knie pas by Blikvoet.

Die dikkoppe skuif na die bos se sonkant op hul oop erf. Stilste egpaar op Onrus.

Dikkoppe roep net ‘n paar keer per nag. Slaan nagte oor. Spaarsaam met uitsprake.

Stilbly is ook ‘n antwoord. Sê niks dan is daar niks. Kan mense by dikkoppe leer?

Dikkoppe leer niks by mense nie. Wie is nou dik? Détente is ‘n uitdaging nes BRICS.

Gister was 'n goeie dag vir my en Blikvoet. Die dikkoppe het ‘n Wêreldbekerkuiken!

Dink

Die Feniks was toe altyd die bruikbare idee uit die begraafplaas van die ou vergeet.

Die woeste winde is nes moerse asems. Die lewe daarbuite half bekend, half vreemd.

Ons woorde sorg dat ons denke nie vormloos raak nie. Vorm is soos huis, bemagtig en beperk.

Alle orde verouder, beklem of verdwyn. ‘n Wêreld vol geraamtes. Herken jou ontsnaproetes.

 Die netels om gemaksones hou mens op jou tone. Nuwe treitering roer elke mens se Gasa.

Waarneming verwring realiteit, ervaring ten spyt. Verwagtinge moet wag.

“Voor in die wapad brand ‘n lig!” was hoop. Nou brand ‘n bus! ‘n Trein! Dink weer.

Vrede op aarde waar mense mekaar sien? Die rus meesal elders, moenie Putin soek nie.

Stoel, bed en vir oulaas karretjiemens. Sonder donkies. Dink gaan net aan. Tot nie.

Het iemand bietjie kos vir hongerblomme hierdie Feestyd? Die aarde is so vol Gasas.

Die halfleeftyd van intelligensie: Sal vriende help oppas wanneer die helfte weg is?

Halfpad tussen insinuasie en innuendo kry mens insinuendo. Dis toksies! Wees vriendelik.

‘n Mens weet wie’s jou naaste. Nodig vir menswees, nie moeilik om te vind nie.

Vrede, dankbaar, bymekaar om die glimlag te rek. Laat die dinkkant blink!

Die Skepping is opgeskeep met afgeskeepte skepsels wat skep! Skepties oor verskeping?

Dis die Tyd!

‘n Giggelspesery gly vir oulaas verby, al was hierdie jaar geen grap nie.

Ten besluite op die Oujaar, bly eers buite. Voed muggies of muskiete om jou kuite.

JR Blaf ‘n Bonus

JR verduur nie hadedas op die grond nie. Blaf hulle tot in die boom. Jaag werk sleg.

JR blaf net drie keer, dan’s hom stem weg. Klink dan soos ‘n hoender. Blikvoet is stil.

JR probeer duiwe en hadedas flous, maar kan niks vang nie. Stoot-Merc raas.

JR half-Jack Russell, half-Beagle. Jou Rondloper voor die hoë heining. G’n Ewing.

JR is op blafdiens êrens in die tuin. Biltongaangedrewe. Blaf soms van sy stoel.

Onrus se honde is ons stappie gewoond. Blaf al minder. Blikvoet byt sal tande breek.

JR is in die bediening. Blaf vir verbygangers na behoefte. Tweede diens in falsetto.

JR, half Jack Russell, half Beagle het gister verdwyn. Ons soek erg!

JR se kaniene veglus droog skielik op as die hek oopgaan met ‘n groot hond buite.

JR loop met andere aan sy leiband. Vir my draai hy te gou vas om Stoot-Merc.

Lank voor JR is Killer, dapper Maltees deur ‘n heininggaatjie. Doodgebyt in sekondes.

Middernagbiltong keer dat JR ontblaf. Iemand hier rond moet darem kan stem verhef!

Kinders, die nodige!

Naweek sonder Blikvoet by Retha-hulle in Tokai. Alana hokkiedoel en wen.  

Jack is vandag 53. Dis die eerste kinderverjaardag wat Mari mis. Onthou is groot.

Mila: Oupa, Riley doesn’t need to proe the sugar on her pap. She needs to see it!

Lewe en Nie

‘n Groot dag van afskeid, maar Mari bly. Rooi sal nooit weer so lyk nie.

Lees dit as jy kan: The Earth Transformed, An Untold History. Peter Frankopan.

Wat dra mense by tot die natuur? Omtrent niks behalwe kort rokkies en koolsuurgas.

Swaer Charl Theron is oorlede. Hom geken by Jan van Riebeeck nog voor Mari.

Broer Ilmar gesels al na sy maagkankeroperasie. Mense kan. Staan saam.

See Venice and die. See Gaza and die. Stay home, die anyway. Die woord is die.

Vandag afskeid van Charl Theron by die Groote Kerk.

Vermufte, souserige wrakke stort ineen. Uitgedordes val uitmekaar. Kies nat of droog.

Musiek en Sang vir Kopskoonmaak

Al sien mens eendag jou alie, hoef jy nie nou al “Daar kom Tant Alie!” te sing nie.

Die blikvoetlikhede van die lewe klink beter met Jan Pierewiet. Sing lekker, dis lente!

Dis musiekdag op Oortyd met Riku en Jackie. Blikvoet en Stoot-Merc rus.

Die Kreutzer-sonata met Argerich en Papavrami goed vir hierdie Sondagmôre.

Kom gister ‘n blaasorkes voor Oortyd verby, speel vir my ‘n Kersliedjie. JR gee pad.

Musiek is plesierig op oudag. Klank plesier vir krank! Party maters wys nog noot.

Blikvoet is nie op sy tone nie. Toonloos! Vergeet van hom leer sing. Ek en JR sal, net suutjies.

Mzansi is soms snaaks

Voor in die wapad brand ‘n bus! Mens raak aan alles gewoond. ‘n Bliksem nes ‘n bok!

SA moet begroot vir baie handdoeke! Hier is soveel droogmakers.

Blikvoet registreer as kieser? Liewer nie. Netnou kom hier ‘n nog blikkeriger robotregering!

Gasektomie deur Israel. Mzansektomie deur die ANC. Wietomie volgende?

Noodsaaklike Euwels

Vermoed, verwag, hoop, begeer ‘n Nuwe Eskom! Die volheid van die Watt!

As Eskom nie vanjaar matriek deurkom nie, hou ons kersfees tot krismis. Dan nag.

Eish! Eskom kan nie eers sewe sakke sout sleep nie. Loop roep vir Sannie!

 Oortydgedoentes op Onrus, Tuindorp

In die bloekomboom broei die hadedas alweer. Blikvoet is stom soos altyd.

Onrus se tuine is netjies, strate sonder gate. Ons is dankbaar. SA sal weer beter word.

Kraamnuus: Twee hadedakuikens in die bloekomboom uitgebroei. Ouers raserig.

Hadeda aan kuikens: “Preek mooi virrie mense! Moenie kondominees wees nie!”

Die hele Kaap is gedrenk maar nugter, druipend, drywend! Blikvoet bly tuis en droog.

Die Onrusrivier in vloed! Nie ‘n druppel in die krane nie. Gans begeklik!

Sonder kraanwater is karkasinstandhouding ‘n missie. Blikvoet bly ‘n droë siel.

Daar’s weer water in die kraan! Dankie vir ‘n dorp waar rampe reg bestuur word.

Kaalwangvalk kom sit op die dak. Groot oomblik. Verwelkom die voëlkykerkinders.

My jonger broer wat oud is, kuier hier. Ons vertel mekaar ou stories wat jonk klink.

Onrustuine word min gebruik. Dis vir die bure. Hulle kyk ook min. Moet meer hoekom?

Tuine het standaarde, vermy enersheid. Tuiniersiele is leesbaar. Weet hulle dit?

Blikvoet kan eersdaags die roete deur Onrus alleen gaan loop. Dan rus ek en Merc.

Hop rond en kyk hoe groei die tuin. Plantjies in saadbakkies vir môre en weggee.

Blikvoet se Maandag is besonder stil. JR lek sy voete. Die wind het ander idees.

‘n Uilhok in die boom opgesit. Hulle het nooit daar kom bly nie. Nou’s daar ‘n bynes in.

Die reën is nou bietjie weg op Onrus. Nou groei die amper weggespoelde riete weer.

Ouderdom

Ouderdom knor as erge kwale die jongeres hospitaal toe sleep. Die dae is goud.

Wat moet oumense weet van beedolessensie? Omgekeerde adolessensie?

Lag, die nag kom nader! Dis vitamine vir die gees. Maak ook die dae in sukkeltyd.

Sport oppie Teevee

Wat sal dinge wees sonder die Springbokke! Al steur JR en Blikvoet hulle min.

JR blaf vandag Mireille Mathieu se Marseillaise van YouTube! G’n All Blacks nie!

JR kyk nie krieket nie. Markram en Bavuma se nulle genees. Hou Proteas in water.

Toe kry die Proteas ‘n dubbele aanval van beterskap. JR blaf vir tannies op fietse.

En dit was aand en môre op die Bokke se dag. Sublimeer geweld. Panis et circenses.

Lief vir Fiji? Fijo, Fijas, Fijat, Fijamus, Fijatis, Fijant! Maar dis alweer ons en Engeland.

Die Bokke! Nie 'n vakansiedag nie! 'n Dag om meer te doen, want ons kan!

Elkeen kry sy Moses. Die Proteas s’n was gister Indië. Oppas vir Afghanistan.

Rugby lank gelede. Mapula, daai is die Springbokke! Mapula: Vet manne!

Taal vir die Lewe

Lekker woorde is toffies sonder papiertjies. Die ander woorde is die papiertjies.

Hard gearbei, moeg gemoerbei! Maandag weer. Dissipline is die vitamine van roetine.

Wat is die snaaksste woord? Kloekmoedig is ‘n kandidaat. Mens sien nie so iets nie!

JR se blaffies verkloek soms. Kort seker hoesstroop. Klink nes ‘n hoender sonder vere.

Toer is nie Boer

JR, Blikvoet en Andervoet is lus om ver te reis, want nanotoerisme is kopwerk.

Die verste reis oor die kleinste afstand is oor die woestyn in die korreltjie sand.

Die nanotoeris se avontuurterrein is soms net ‘n blaar. Of ‘n ruimtereis.

Nou wat soek jy hier in die hemel met jou afbeen? Gaan sit onder jou eie boom!

Die hier is vervelig, daar ver vol opwinding. Kul die kop en nêrens word prettig.

My gedagtes ontsnap na die vergetelheid. Ongereed vir ‘n ewigheid.

Oumensreise word al verder oor korter afstande. Soms terug voor ons weg is.

Onopgeloste raaisels van die jeug word padkos vir sielknaag in oumensverbeelding.

Oumense moet ook reis. Sprinkane sleep. Broer vandag terug Oos-Kaap toe.

Oumensreisplanne wring fraktaal met kinkels. Afdraaie neem toe. Tyd is reiskoste.

Bartholomeus Blikvoet en Vasco da Andervoet ontdek die kleinste Kapie op droë grond.

Riku neem sy lyf op reise heen. Die hoogtepunte van tuistoerisme. Doodstil maan toe.

Slaap deur, maar Columbus moet Amerika party nagte gaan ontdek. Apologie aan Biden.

Blikvoet is nes die afgeleefde sprinkaan, verbind tot beweging. Sleep roer nes lewe.

Die kwikkie se stert gaan as hy staan en omgekeerd. Blikvoet kan net gaan of staan.

Ararat was toe nooit waar die Ark strand nie! Bakkies maak ararat as hulle koud is.

Kry nie meer spoedboetes nie. Nie eers voetnotas nie. Hou nie by nie. Sal moet opskud!

Wat ‘n mooi toekoms om op terug te kyk! Mens druk sommer die Kyk Weer! vir ‘n lag.

Kyk uit vir kamele! So ver wes is wyse manne skaars. Of is die ooste nou die boosste?

Hasepad end in ‘n gat. Alpad werk vir hase. Mense gee ook pad, soms haas onnodig.

Weg is vir wegkom. Tuisbly is wegloos. Soek kom ten laaste tuis. Dan’s mens weg.

Ek hoor die wêreld brand al weer

Ek sien die aarde disintegreer

Die Noorde het die reën gesteel

Hul dade het hierdie land verniel

Ek stap met my masjiengeweer

Om te oordeel wat jy vra

Ek treur oor my Amerika

Die son sak neer oor haar

My asem word met sand gesif

My longe nat en swaar

Die gif het al my bloed bereik

Ek tel my laaste dae

Vir vrede

Vir almal

uit: My Amerika

album: Aan’t sterre tel

My Amerika

“We are one vote away from the solution that would bring peace to the Middle East.

That one vote is the United States’ veto […]on behalf of Israel”

• Jeoffrey Sachs

Ek het die voorreg gehad om Amerika ‘n paar maal in my lewe te besoek en ek was dadelik verlief op die land. Dit was soos ‘n vreemde droom wat waar geword het toe ek in Los Angeles aanland. Ek het soveel plekke en landmerke herken wat ek voorheen slegs in films en TV gesien het. Wat ‘n wonderlike ervaring was dit om die droomland in lewende lywe te betree! 

Amerika is ‘n merkwaardige land. Dit wat Amerikaners bereik is asemrowend, letterlik en figuurlik. Van al die dinge wat Amerika so ongelooflik voortreflik mee is, dink ek haar beste uitvoerproduk, is haar gepoetste beeld. Bloot net die feit dat wanneer ek van “Amerika” praat en almal weet ek praat uitsluitlik van die Verenigde State en geensins van albei die kontinente nie, spreek alreeds boekdele oor hoe suksesvol die VSA se beeld wêreldwyd bemark is. 

Met my reis het ek ander dimensies Amerika begin raaksien. Ek het besef dat die land heelwat meer kompleks as my reeds gevormde beeld van haar is. Skokkend vir my was die hoeveelheid haweloses wat in kartondose op sypaadjies slaap. Vuisvose oorlogsveterane wat hardop met hulself gesprekke voer soos hul in die strate afloop. Grumpy old men om elke hoek en diner, wat gal te braak het oor hoe alles aan die verval is sedert só en só aan bewind is. Ek kon helaas sien dat die krake heelwat ouer as die vorige verkiesing is.

Ek het in ‘n ou derdehandse VW golfie geklim en die pad gevat op soek na mooi goed. Wat ek gevind het, het my met ‘n dieper onverwoordbare liefde vir Amerika gelaat. Ek het op die interessantste plekke barmhartigheid en warmte ervaar en op ander plekke die treurige afwesigheid daarvan. Die liefde het altyd gekom van individue terwyl die liefdeloosheid gewoonlik die hand van korporatiewe mag verklap. 

Ek het ‘n heel interessante nag in ‘n backpackers in Johannesburg Kalifornië (populasie 114) deurgebring. Die backpackers het gewerk op ‘n “honor system” waar jy bly solank soos jy wil, vat van die blikkieskos en droë rantsoene soveel soos jy wil en los die geld in ‘n blikkie in die kombuis.  

Daar het ek en ‘n Vietnamoorlogveteraan, Jim of Mike or iets so bekends Amerikaans was sy naam dat ek dit heeltemal vergeet het, alleen in die konstant krakende spookagtige huis gebly.  Ek sê “alleen”, maar hy het wel so bietjie van ‘n arsenaal saam met hom gehad, onder andere een groot masjiengeweer wat hy sê hy van die weermag gekry het toe hy ontslaan is.  

Die volgende dag het ek hom vergesel in sy soektog na ou stukke metaal en myn toerusting in ‘n paar van die verlate mynskagte op Bureau of Land Management (BLM) https://www.blm.gov/ grond. Hy versamel ou gereedskap wat hy dan in kunswerke omskep. So donner die drie van ons: ek, Jim en sy masjiengeweer (met ‘n flits vooraan vasgeductape,) daar af in ‘n skag wat deur die jare meer as een ineenstorting meegemaak het. 

Ek vra: “Why the gun?” Hy antwoord (ek rekonstrueer ‘n parafrase uit die klanke wat ek kan onthou):” Ya never know what ya are gonna find down there. Sometimes snakes, but mostly never-die miners still holding out for gold.” 

Op ‘n stadium raak die klim in die mynskag af so rof dat jy altwee jou hande moet inspan in die klim. Hy vra my om sy geweer vas te hou om vir hom ‘n lig te gooi. Daar staan ek toe met ‘n M16 in my hande, gerig op ‘n oud-Amerikaanse soldaat in ‘n stralekrans, sodat die man sy weg in die donker kan vind. ‘n Gebeurtenis so buitensporig onverwags dat ek die beeld vandag nog helder in my kop ervaar. 

As kind en naïewe oningeligde jong mens, het ek telke male geval vir die films en fiksie waarin Amerika die vrede vir die hele wêreld bewaar deur die Nazis/Kommuniste/Terroriste uit die Ooste/Aliens/selfs moordadige asteroïedes wat net te graag alle lewe op aarde wil uitwis, te oorwin. Die narratief waarmee elkeen van ons al tot in ‘n ideologiese beswyming in gebombaardeer is, is dat Amerika hier is om ons almal te red en vrede op aarde te bewaar. Amerika is die “good guys”.  

Daardie illusie het egter soos kapok voor die son verdwyn namate mens met naakte geskiedenis gekonfronteer word. Soos wanneer mens uitvind dat miljoene inheems Amerikaners eers vermoor moes word voordat die Europeers die “onbewoonde” land wat hulle “ontdek” het kon inpalm. Ondersoek gerus die “trail of tears” en mens word gou bewus van die Amerikaanse modus operandi van die tyd: die “ethnic cleansing” of te wel die verwydering van “ongewensde” mense van ‘n land wat jy vir jouself wil hê en dan ontwikkel met die hulp van slawe-arbeid. Dus, die volksmoord en bloedbad met die intrapslag. Dan, die groteske slawerny wat Amerika welvarend gemaak. Ongekende pyn en lyding vir miljoene en miljoene kinders, vroue en mans. Slawejag en dan onmenslik gemartel en vasgeketting in die bote op pad na “the land of the free”. Familiebande tussen swart mense tot in ewigheid uitgewis met kinders en ouers wat die besittings van eienaars van heinde en verre onder dwang geword het. 

Nou kan mens argumenteer dat almal weet dat die VSA ‘n duistere geboorte gehad het, maar dat hulle daardie volksmoord, slawerny en minagting van “andere volke” lankal al ontgroei het.  Die geskiedenis is geskiedenis. Vandag is die American Dream: “Anyone can make it.” Rassisme is verby, hulle het selfs al ‘n swart president gehad. Wel, “American dream on”:  ten spyte die gefaalde Republikeinse kandidaat vir die presidentskap, Nikki Haley se sotlike stelling, “ we’ve never been a racist country,” en andere wat net soos sy dink, is rassisme in Amerika is net soveel iets van die verlede as wat dit in Suid-Afrika is.

Amerika het wel gehelp om die Nazis te oorwin, NAVO gehelp stig om sekuriteit in die Noorde te bewerkstellig, asook ‘n yslike rol gespeel om die VN te help maak wat dit vandag is. Three strikes, America is great!  

Amerika is die fakkeldraer van twee belangrike universele waardes, naamlik: Vryheid en selfbeskikking.  Of ten minste, so sê die pro-Amerika PR.

Kom ons loer na so paar voorbeelde waar hul aksies hul woorde weerspreek.

1899-1902: Filipynse-Amerikaanse oorlog: Amerika veg teen Fillipynse onafhanklikheid.  Buiten die 20 duisend soldate in die skermutseling is minstens 200 duisend burgerlikes wreed om die lewe gebring. (Sommige beweer die getal nader is aan ‘n miljoen.)  In hierdie oorlog pas die Amerikaners ‘n verskroeide aarde beleid toe op die gebied. Mense word in konsentrasiekampe gegooi, waar duisende in haglike omstandighede sterf. Stel jouself voor jy is aan die ontvangkant van daardie tipe behandeling. O wag so ‘n bietjie….

Vandag nog is Amerika die enigste land wat atoombomme op burgerlikes laat ontplof het. In Hiroshima en Nagasaki was burgerlikes willens en wetens geteiken, níé militêre basisse nie. 

Die hoeveelheid ontwrigting en staatsgrepe wat die Amerika d.m.v. die CIA uitgevoer het in Sentraal- en Suid-Amerika is verbysterend. In Gautemala het die Amerikaanse United Fruit Company die bevolking so te sê as slawe ingespan om die piesangprys in Amerika laag te hou. In 1954 het Amerikaanse bomwerpers daar verwoesting gesaai. In Nicaragua, Chile, Brasilië, Honduras, Haïti, Hawaii, Uruguay, Panama, Argentinië en El Salvador, het Amerika ‘n rol gespeel wat regerings laat kantel het. Nóg bloedvergieting. Elkeen ‘n voorbeeld waar die idee van “selfbeskikking en vryheid” vir ander, deur Amerika verontagsaam word.

In liberale Iran was dit Amerika en Brittanje wat van die demokraties verkose Mohammad Mosaddegh ontslae geraak het om met diktator shah Mohammad Reza Pahlavi te vervang. Laasgenoemde se vergrype, selfverryking en korrupsie terwyl burgers van Iran uitgehonger en arm was, was so skreiend, dat die Iranese opgeruk het met massiewe optogte en betoë. Die uiteinde was bestyging van die “troon” deur die Ayatollah Khomeini. Vandag weet ons almal van die gevolge van die onderdrukkende effekte van die sharia wetgewing wat Khomeini in Iran tot stand gebring het. Hoeveel meer selfbeskikking en vryheid sou Iranese vandag gehad het as dit nie was vir die Amerikaanse befoetering daarvan nie?  

So ook is Isis, die Taliban, aaklige terroristiese groepe wat hul totstandkoming grootliks aan onnodige en ongevraagde Amerikaanse inmenging te danke het. Die Taliban was oorspronklik deur Amerika befonds om teen die Russe in Afghanistan te veg. Isis het ontstaan uit die magsvakuum wat gevorm het danksy die ongeregverdigde oorlog wat Amerika met Irak gevoer het. Daar was kwansuis “weapons of mass destruction WMD”. Vandag weet ons dit was ‘n leuen. Wie het tans te veel WMDs? Amerika, in my opinie.

Ek kan ad infinitum oor internasionale kwaadstokery deur Amerika redeneer. Daar is Kongo, Vietnam, Kambodja, Chad. Korea, waar kommunistiese denkwyses so gevaarlik is, dat dit moord en doodslag regverdig. Maar ek moet ophou want ek wil by ander punte uitkom.  

En die punt is, as dit gaan oor internasionale vrede vir almal, is Amerika nie die “good guys” nie. Alle Amerikaanse strategiese internasionale beweging word uitgevoer om Amerikaanse belange te bevorder. Die vrede wat hulle wel bewerkstellig, is “doodtoevallig” omdat dit in hul volgehoue besigheidsbelange is om vrede daar te handhaaf. Mag jy so gelukkig wees om in so ‘n land te leef. Amerika het keer op keer bewys dat sy bomme op jou en jou kinders sal laat reën, of agter die skerms ‘n klein coup of burgeroorlog sal ontketen, as dit kommersieel voordelig vir haar sal wees. Woe be upon him who stands in America’s way.   

Dit is so duidelik soos daglig, dat, alhoewel haar PR die teenoorgestelde sê, Amerika die vyand is van wêreldvrede. Die vraag is, wat in hemelsnaam, nee askuus, wat de hél soek sy op die VN se veiligheidsraad? Dis ‘n liggaam wat kwansuis verantwoordelik is vir internasionale vrede en sekuriteit. Nie net is Amerika ‘n permanente lid nie, sy het vetoreg. ‘n Reg wat sy onlangs aangewend het om te stem teen ‘n skietstilstand in Gaza. Nie dat Israel sou geluister het nie. Hulle is te druk besig met die “final solution.” Maar steeds: Dit was Amerika wat gestem het téén ‘n skietstilstand.  

Dis tyd dat ons as ‘n wêreldbevolking die VN en die Veiligheidsraad herbesoek. Die Veiligheidsraad doen presíés die teenoorgestelde as dit waarvoor hulle in die lewe geroep is. Dit rek oorloë tot in alle ewigheid uit. Nêrens kan die Veiligheidsraad ingryp om vrede te bewerkstellig nie, want as Amerika nie ingryping veto nie, sal Rusland, of Sjina.

As ons terugstaan en vir ‘n oomblik die karakter van die permanente lede op die Veiligheidsraad ondersoek, kom mens tot die skokkende besef, dis die oorlogmakers in beheer van die wêreldvrede. 

Amerika weet ons is smoorverlief op oorlog; sal alle wêreldbronne opgebruik in ‘n japtrap vir ‘n dollar; hoofbydraer tot klimaatsverandering wat lewe vir miljarde mense op aarde moeiliker tot onmoontlik maak. Verdien sy om op die Veiligheidsraad te sit en ander lande se wil om vrede te veto?  Nee, sy verdien nie haar posisie nie. Maar daar sit sy nou, die hoofboelie wat niemand kan verwyder nie.

Dan is daar Brittanje. Verdien Brittanje om daar te wees? Na kolonialisme, diefstal, volksmoord, konsentrasiekampe? Voor hulle weer woord oor wêreldpolitiek rep, wil ek eers hoor watter planne hul gaan maak om aan terug te betaal waar hulle gesteel het. Ek luister by die raadloos.

Wat van Rusland? Rusland is letterlik op hierdie oomblik besig met een van die talle oorloë wat hulle begin het. Watter reg verdien Rusland om namens die wêreld te besluit waar vrede gemaak mag word en waar nie? Geen!

Sjina is ook nie sonder sonde nie. Tot op hede is hulle betrokke by die onderdrukking van vryheid en selfbeskikking. Dink maar net vlugtig aan Tibet, die Uyghurs en die eienaardige situasie met Taiwan op die oomblik wat die “one China” illusie moet in stand hou. Amerika se aksies jeens Taiwan, word deur Naom Chomsky beskryf as “provocative” and “increasing the levels of confrontation” met Sjina. Mag daar nooit ‘n oorlog in die gebied uitbreek nie, maar as dit gebeur sal Amerika weereens ‘n groot deel van die oorsaak daarvan wees.  

Noem my idealisties en naïef, maar in ‘n regverdige wêreld is hierdie booswigte nie in beheer van die liggaam wat vrede en sekuriteit moet bring nie. Hulle is dan die aggressors. Watter lesse leer ons vir ons kinders as ons die boelies baas maak van almal juis omdat hulle die gevaarlikstes is van almal? Dis ‘n tirannie deur die sterkstes. Die boelies in beheer. Dis argaïes. Die mensdom moet verder evoleer en hierdie waansinnigheid afskud. Hoeveel “American Heroes” word in verre lande stukkend geskiet en dan in houtbokse, trots gedrapeer met die Amerikaanse vlag aan hul moeders oorhandig? Is die post-mortem Purple Hearts en die 21 gun salute by die grafte van Amerikaanse soldate genoeg om vertroosting te bring aan hul geliefdes? In die naam van vrede? ‘n Vrede wat soveel verwoesting insluit?

Vir wêreldvrede om ‘n kans te staan is dit duidelik dat óf die Veiligheidsraad moet ontbind word, óf die vetoreg moet afgeskaf word en daar moet ‘n reël aangebring word wat sê dat geen land wat in die laaste 10 jaar in ‘n oorlog betrokke was, mag op die Veiligheidsraad dien nie. Miskien is daar ander beter voorstelle wat sal kan werk, maar ons almal kan teen die tyd sien die Veiligheidsraad soos dit tans werk is net ‘n impotente las vir wêreldpolitiek.

Mense mag dalk dink dat ek anti-Amerika is omdat ek haar kritiseer, maar dis glad nie die geval nie. Inteendeel, ek het haar lief op maniere wat ek self nie verstaan nie. Ek wens vir haar verlossing van hierdie gyselaarskap waarin haar wurgende wapenindustrie haar het, dat sy nie eers haar eie mense op eie bodem kan beskerm nie. ‘n Magtige industrie wat heelwat meer geld maak uit oorlog as uit vrede. 

Vandag staan Amerika nie net in die pad van vrede in die Midde-Ooste nie, sy is letterlik die een wat die bomme verskaf waarmee volksmoord gepleeg word. Daar is geen oplossing in Palestina moontlik solank Amerika betrokke is nie. Die nadraai van die vernietiging van Palestina gaan lei tot voortdurende tereuraanvalle op Joodse teikens wêreldwyd. Iets wat Jode glad nie verdien nie. Ek kan nie sien hoe Israel se dade nie nuwe antisemitisme kweek nie. Dis hoekom daar so ‘n groot beweging wêreldwyd deur Jode is om hulle te distansieer van Israel se geweld en volksmoord. 

Hier kom gevaarlike tye vir die ganse wêreld en baie daarvan is Amerika se skuld. Biden gee die game weg met sy woorde: “Were there not an Israel, the United States of America would have to invent an Israel to protect her interest in the region.” 

Joe Biden's long history of pro-Israel statements

Mense argumenteer dis omdat Harris nie haarself gedistansieër het van Biden se Sionisme nie dat sy die Palestynse steun aan Trump oorhandig het in die swaai state wat haar die verkiesing gekos het. Daar is heelwat Palestyne wat nou berou het dat hulle vir Trump gestem het wat nog altyd so klein bietjie meer pro-Israel gelyk het as Biden, as dit moontlik is. Dis óf dit, of sy is te vroulik of nie wit genoeg nie, of alles bogenoemde. Hoe dit ook al sy die Demokrate se dobbelslag met haar het misluk, maar miskien is dit ‘n goeie ding, want Trump isoleer homself van lande wat Amerika normaalweg goedgesind is. Hoe meer internasionale ondersteuning Amerika verloor, hoe meer kwyn haar mag en hopelik lei dit tot minder internasionale wandade en oorlogsmisdaad. 

Vir Amerika gaan dit nooit om vrede en selfbeskikking nie. Vir Amerika gaan dit altyd oor “protecting her interest.”  Dis waar die probleem vir die res van die wêreld lê en veral dáárom verdien Amerika nie die mag in die VN wat sy tans geniet nie.  Biden sê ook: “there is no space between the United States and Israel”.  Hoe anders moet ons dit interpreteer dat, as dit in Israel se belange is om Gaza te vernietig, al haar kinders inkluis, dit dus ook in Amerika se belange is om Gaza te vernietig. Kinders inkluis.  Amerika weereens die volksmoordenaar d.m.v. Israel. 

Trump wil die oorwinningskersie van die koek pluk deur Gaza te herskep in ‘n vakansieoord sonder Palestyne. Biden is nie beter as Trump nie, hy is net meer diplomaties in sy “Amerika First” ten koste van die wêreld-beleid. Hy is ook ‘n oorlogsmisdadediger. En Harris was nie ‘n alternatief vir vrede nie.  Daardie alternatief was Bernie Sanders. Maar nou is dit te laat. Amerika beteken oorlog, hetsy met geld of met bomme gevoer. Die “vrede” wat sy op papier en in die nuus verkondig, is die oorlog wat sy voer in die lande ver vandaan. 

Ek is net diep ongelukkig en ontsteld dat Amerika haarself in ‘n perfekte posisie bevind in wêreldpolitiek om vrede te bewerkstellig, maar dit nie doen nie, want geld?! Selfs die Bybel vertel vir ons dat, as jy jou talente nie aanwend nie, jy hulle gaan verloor. Dis tyd dat oorlog-Amerika haar triggerfinger ‘n blaaskans gee, haarself bietjie verskoon, of ten minste stilbly, wanneer die res van die wêreld probeer om vrede te maak.  Of nog beter, dis tyd dat die wêreld haar vertel om bietjie te gaan sit, want dis haar persoonlike belange wat die bomme laat val…

Saterdag 24 Januarie 2026 | 13:00–18:00

Flagstone Wine, Paardevlei (Strand)

Afrikaanse musiek, goeie wyn en ’n stewige dosis rock-’n-roll: so vier ons Akkedis se verjaarsdag met ’n unieke Afrikaanse musiekfees by Flagstone Wine in Paardevlei.

Die dag se program bring van die land se mees geliefde en invloedryke Afrikaanse kunstenaars saam:

? Die Kaalkop Waarheid (DKW)

Die Kaalkop Waarheid is vir baie kenners die goue standaard van oorspronklike Afrikaanse folk. Die Pretoria-gebore groep bestaan uit Nardus du Plooy (liedjieskrywer), Christo Strauss (mandolien), Hanru Niemand (banjo), George Rautenbach (kitaar) en Christo Groenewald (kontrabas).

Hul lied In My Lewe is reeds miljoene kere gestroom, en met SAMA-nominasies en jarelange sukses agter die rug, stoom DKW steeds voort—soos hul treffer Wegholtrein.

? Churchil Naudé

Koos Kombuis beskryf Churchil as: “My gunsteling-rap-ster.”

Churchil maak Afrikaanse rap koel—op ’n Kaapse manier. Hy bewys jy hoef nie soos Amerika te klink om kwaai te kletsrym nie; ons eie taal en styl is meer as genoeg.

? Die Hoofdis: Akkedis

Arthur en Rudi, die Helderberg se bekendste tweeling sedert mense kan onthou, is sinoniem met Afrikaanse rock. Akkedis bring al dekades lank die ruk-en-rol—en dié fees is geen uitsondering nie. Hierdie keer vier ons hul 102 jaar saam met ’n behoorlike rock-verjaarsdag.

? Hanru Niemand

Hanru Niemand is ’n veelsydige sanger-liedjieskrywer uit die Boland wat sedert 2003 stil-stil ’n kultus-aanhang opgebou het. Sy werk het oor byna twee dekades musiekfynproewers van die Kaap tot in die Noorde bekoor, en is selfs reeds in Fins en Russies vertaal vir internasionale gehore.

? Die Hotel Henry

Die Hotel Henry is ’n nuwe alternatiewe Afrikaanse musiekprojek deur Henry Cloete, skrywer en musikant van Stellenbosch. In hierdie hotel is daar altyd plek vir teenpole: komedie en tragedie, drama en waansin, geterg en getob. Die Henry Hotel se musiek beweeg vrylik tussen liriese introspeksie en rou eerlikheid, en bied ’n unieke, verhalende klank wat perfek tuis is by ’n fees waar Afrikaanse musiek in al sy vorme gevier word.

? Jackie & Riku Lätti van Die Wasgoedlyn

Jackie en Riku Lätti bring die gees van Die Wasgoedlyn na die verhoog. Riku is bekend vir liedjies soos Hoofstroom, Op die Maan en Smoorverlief, en het saam met Die Wasgoedlyn dosyne albums opgeneem. Die Wasgoedlyn bied ’n platform vir alternatiewe Afrikaanse musiek en verbind kunstenaars oor generasies—van David Kramer en Anton Goosen tot Koos Kombuis, Die Kaalkop Waarheid en Akkedis.

? Wyn & Musiek

Die fees vind plaas by Flagstone Wine, waar wyn en musiek vanselfsprekend hand aan hand gaan.

Kom vier saam ’n verjaarsdag, ’n nalatenskap en Afrikaanse musiek op sy beste.

Ek het ‘n lewensfilosofie wat in kort opgesom kan word as “gedoem tot perfeksie”. Dit beteken basies dat die natuurlike wêreld waarvan ons almal onlosbaar deel is, so veelvlakkig en vol gesofistikeerde sisteme is, dat dit selfs lewe kan onderhou. En nie bloot net lewe nie, maar ‘n ingewikkelde, komplekse tipe lewe wat selfs oor bewussyn en vermoë beskik om oor daardie bestaan in die heelal te besin en dit te besing. 

Of mens nou in God glo of nie, jy moet erken die wêreld is asemrowend. Dit is ‘n magiese en asemgewend wonderlike plek. Natuur is dus reeds, sonder dat ons ‘n hand hoef te lig, meer perfek as enigiets wat die mens self kan skep. Daarom is ons dus, myns insiens, reeds deel van die perfekte sisteem, natuur: gedoem tot perfeksie. 

Maar dan kyk jy wat die mens op aarde aanvang en wonder of my argument enigsins water hou. Daar is soveel oorlog, lyding, moord en mensgemaakte hongersnood en dit laat my die teenoorgestelde vra: “Is alles nie op die oomblik honderd persent verkeerd nie?” Alles is dan so deurmekaar en die teenoorgestelde van hoe dit moet wees.

Op die VN se Veiligheidsraad, wat konsuis vrede vir die wêreld moet bewaar, sit al die boelies wat die oorloë maak. Ons weet die skietstilstand, wat deur so te sê die hele wêreld ondersteun en verlang word, word telke male deur Amerika geveto. 

Die Vereninigde State, wat Irak, Iran, Afghanistan, Sentraal- en Suid-Amerikaanse tans demoniseer, is juis die regering wat daardie lande se regerings op onvreedsame wyse ontwortel het. So ironies dat hulle nou uitvaar teen die “onstabiele” nuwe regerings wat hulle as’t ware bewerkstellig het. 

En wie is nog daar wat die grootste sê het oor wêreldvrede? Rusland, wat  in ‘n oneindigende oorlog gewikkel is wat húlle begin het. Saam met hulle, Sjina, wat berug is vir hulle onderdrukking van Uyghurs en die besetting van Tibet. Die brose vrede hang ook maar aan ‘n uiterse dun draadjie oor Taiwan. Om van Brittanje nie eers te praat nie! Watter goeie Suid-Afrikaner wil graag vir Brittanje verdedig as ‘n bastion van menseregte en geregtigheid na die oorloë wat hulle hier gevoer het? Dit terwyl ons diamante vandag toe nog in koning Charles se kroon pryk? En moenie dink Frankryk is totaal onskuldig nie, kyk maar net na foie gras!

Hoe dit ook al sy, almal kan sien dat die VN heeltemal impotent is en sal herform moet word  as ons doel daarmee wel werklik wêreldvrede is. Geen land wat in die laaste 50 jaar ‘n oorlog begin het behoort op die Veiligheidsraad te dien nie. Dis wat ek voostel, al is ek maar een stem. Tans is die VN soos ‘n organisme met geamputeerde ledemate. Hulle is sigbaar, maar stom. Die politieke afgevaardigdes se duur oorsese trippies New York toe is ‘n groot fanfare maar niks word regtig bewillig nie.

Wanneer het mense geval vir die fopnuus dat VSA op een of ander manier ‘n bastion is vir vryheid en demokrasie? Hulle ontvoer tans mense wat nie met die regering saamstem nie na El Salvador, en hoeveel keer is hulle presidente in die laaste dekades nie deur die meerderheid stemme verkies nie? Hoeveel lande se vrede is deur VSA ontwrig? VSA staan vandag in die pad van wêreldvrede en die hele wêreld behoort terug te druk en die VSA op sy plek te sit as net nog ‘n land en nie die opperheerser van die aarde nie. 

Die VSA behoort ook te betaal vir aardsverwarming waarvan hulle die grootste aandeel in die besoedeling het wat dit tot stand gebring het. Maar gaan dit gebeur? Nee, ons weet mos nou al, die wêreld is ‘n onregverdige plek.   

Gepraat van ongeregtigheid, die toppunt daarvan is seker wat tans in Palestina aangaan. Israel het letterlik nog 70 mense vermoor op die dag wat Trump gesê het dat hy waardeer dat Israel sy bombardering van Gasa gestaak het. Ironies genoeg, op eie bodem, is dieselfde groep mense wat aandring dat ons nie volksmoord hier moet ontken nie, besig om die volksmoord elders te ontken. Inteendeel, selfs Israel in hul geweld te ondersteun.

Tog bly die Afrikaanse kerke tjoepstil oor die goddelose geweld wat Israel pleeg. Hoekom? Dis mos verkeerd? As jy wil hê iemand moet empatie met jou hê moet jy sekerlik ook empatie met ander hê? Is dit nie wat naaste soos jou self beteken nie? Of is Palestyne net eenvoudig te ver om naaste te wees? Wat sal Jesus daaroor te sê hê, of is ‘n Palestyn net nie Samaritaans genoeg nie? 

Dis nie so moeilik om te sien dat Israel die tien gebooie oortree nie. Blykbaar sê die 6de gebod, jy mag nie doodslaan nie. Israel steur haarself glad nie daaraan nie. Israel pleeg volksmoord op ‘n skaal wat my laat sidder. Dis nie ‘n opinie nie, dis die waarheid. Ook sê die 8ste gebod, jy mag nie steel nie. Hierdie hele sogenaamde “oorlog” is eintlik landdiefstal wat in 1948 begin het.

Die 9de gebod sê jy jy mag nie leuens vertel nie. Wie kan nog ‘n woord glo wat Israel vertel? En as jy steeds glo dat dit alles oor Okt 7 gaan, is jy nie besig om die negende gebod teenoor jouself te verbreek nie?

Die 10de gebod sê jy mag nie begeer nie. Dis nou ‘n bietjie laat, want Israel begeer al so lank al die Palestyne se grond dat daar amper niks meer vir die Palstyne oor is nie. Daardie gebod beteken duidelik niks vir Israel nie.

Ek sal self so ver gaan deur te redeneer dat Israel se ego nou so groot is dat hul hulself al verafgod bo God, dus breek hulle volgens my ook die eerste twee gebooie.

Maar hoekom is die Afrikaanse kerke so stil? Dit in ‘n tyd waar die kerk maklik mense veroordeel oor hul seksualiteit wat niemand anders seermaak nie? Ek wil sê die kerk het sy morele kompas verloor, maar dis onakkuraat. Ek dink nie die kerk het nog ooit oor ‘n morele kompas beskik nie. Die kerk se morele kompas het maar nog altyd gewaai in die rigting van die politieke winde van die tyd. Kyk maar byvoorbeeld hoe gemaklik het die kerk gepas, en floreer, in die dae van apartheid.

Die kerk wat versuim om op te staan teen geweld, breek daardeur die derde gebod: hulle gebruik Jesus se naam daagliks en in hoofletters ydel, maar volg nie sy dade nie en laat toe dat ander mense sy naaste te na kom terwyl hulle doodeenvoudig stilbly. Hulle wéét die lidmate wat die geld inbring, wil nie hê dat hulle Israel se volksmoord moet veroordeel nie. Gierig en opportunisties gebruik die kerk die naam van God vir eie gewin en veroordeel wie hul gemeente verlang. 

Hoe pas al hierdie dinge wat verkeerd is in die wêreld dan in my lewensfilosofie dat ons gedoem is tot perfeksie in? Dis eintlik heel eenvoudig. Net soos dit 100% natuurlik is dat ‘n springbok moet sterf om die leeu te voed, is dit reg dat die mens in staat is om homself te vernietig, want as die mens nie met homself in vrede kan verkeer nie, verdien hy dan nog steeds om lank hier op aarde te lewe? Wie weet. Al wat ek weet is die natuur gaan vir altyd aan, met of sonder mens daarin, en dis perfek soos dit is.

So belangrik soos identiteit is, net so onbelangrik is dit. Die “Nie in my naam”-beweging van ’n groep Progressiewe Afrikaners (PA) het juis tot stand gekom omdat die Konserwatiewe Afrikaner (KA) totale eienaarskap van die term “Afrikaner” wou toe-eien deur die valse narratief te dryf dat spesifiek Afrikaners om rasredes uitgemoor word.

Was dit nie om die definisie van die woord “Afrikaner” nie, sou die “Nie in my naam”-beweging nooit bestaan het nie. Dit klink so voor die hand liggend dat dit amper onnodig is om te sê. Maar klein waarhede het groot gevolge.

Vir ’n liggaam om ’n groen trui te dra, soos die Springbokke, is belangrik. Op die einde van die dag, om Naas aan te haal, het net een span met een identiteit die Wêreldbeker gewen. Geen opinie, binne of buite daardie span, kan die feite van die dag verander nie. Die Springbokke is die onbetwisde wêreldkampioene. Soos een man sou hulle vir Rassie inval om vir die ganse SA die beker te wen. Maklik, elegant is identiteit as almal een is.

Dat plaasmoord as uitverkore moord bestempel moet word, het iewers onder die Konserwatiewe Afrikaner (KA) ontstaan, en daar is bewyse dat dié gedagte deur AfriForum aangeblaas en gepropageer is. Weereens is dit nodig om ’n voor die hand liggende feit uit te wys: dat plaasmoord, grusaam en betreurenswaardig soos dit is, nie ’n aanduiding is dat daar in Suid-Afrika ’n beleid of veldtog bestaan om spesifiek Afrikaners uit te moor vir hul wit vel nie.

Daar is moontlik van die moorde wat geïdentifiseer kan word as gemotiveer deur velkleur. Suid-Afrika het steeds nie sy rasseprobleme opgelos nie, so natuurlik gebeur sulke moorde. Maar net so is daar vandag nog voorvalle van wit mense wat swart mense om presies dieselfde redes vermoor, en niemand sal daardie enkele voorbeelde gebruik om te argumenteer dat daar ’n volksmoord deur wittes teen swartes gepleeg word nie. Selfs die getalle is nie in die volksmoord-argument se guns nie. Op Soweto-dag is meer swart mense vermoor as in tien jaar se plaasmoorde.

Die hartseer vir die KA is dat die PA, klein soos hul groepie ook al is, die KA die reg ontneem om die term “Afrikaner” te gebruik om hul wit-volksmoord-narratief te dryf. En dis juis omdat die PA so ’n klein groep is dat dit die KA so ontstel. Hoe kan so ’n noemenswaardig klein groep die mag besit om die oorgrote meerderheid se opinie (of emosie) se legitimiteit so te verwoes?

Wat het geword van “Soos een man sal ons vir jou val”? Die PA verraai mos nou die Afrikaner, volgens die KA. Dis asof al die Sprinbokke vir SA uitdraf, behalwe Willie le Roux se wit broek speel vir die Engelse span. En, gemeet aan die kommentare op die blaaie, is dit die grootste misdaad sedert Piet Retief vermoor is.

In die oë van die KA is die PA die kankergewas binne die Afrikaner—die gedeelte van die liggaam wat die geheel ondermyn. Daarom die vyandigheid jeens hierdie klein minderheid. Daarteenoor is die KA vir die PA die kanker in die groter prentjie van ’n demokratiese SA.

Ons is dus nou in ’n Afrikaner-konfrontasie, en niemand durf waag om sy oë van die ander te haal nie. Intussen het die krieketseisoen al vir die res van die wêreld begin, om nog ’n bietjie krag uit die kolonialistiese sportmetafoor te wurg.

Die deurbraak na helderheid kom wanneer ons na die definiëring van die woord “landsverraaier” kyk. Tydens die 1992-referendum is die PA’s gesien as die landsverraaiers wat die land aan swart mense sou oorhandig. En Kerkorrel het gesing in BMW: “Moet ons alles dan verniet weggee?”

Vandag sit die Afrikaner steeds met ’n disproporsioneel groot hoeveelheid land en welvaart in SA. Die PA’s is nou herdefinieer as “volksverraaiers”, terwyl die KA’s, as’t ware, beter pas onder die definisie “landsverraaier”, aangesien daar onder daardie geledere duidelik meer lojaliteit bestaan vir Orania, Amerika (en selfs Israel) as vir Suid-Afrika.

Dit is dus ironies dat die KA’s nog so aandring om Die Stem by hul saamtrekke te sing, want hulle deel duidelik nie meer die sentiment van die woorde “ons vir jou, Suid-Afrika” nie. Ons kan om die feite wals, of ons kan erken dat dit die dawerende terughunkering na apartheid is—die verlange na ’n ondemokratiese SA waar die wit man heers met die wil en stempel van God, soos deur hulself uiteengesit. Dit verklaar ook die lojaliteit teenoor Israel (die wêreld se mees suksesvolle apartheidstaat), selfs terwyl Israel ’n volksmoord pleeg wat hulle, ironies genoeg, ontken.

Die KA’s en die PA’s staan weerskante van ’n groot kloof en skree in die ooptes na mekaar. Dis juis hier waar die kranse antwoord gee. Elke groep aan elke kant hoor net die boodskap in die eggo wat hy kies om uit die lawaai te hoor.

Dis hier waar ons definisies ons toetentaal in die steek laat. Nie die KA of die PA is ’n homogene groep nie. Daar is radikales en gematigdes aan alle kante. Ook kan mense wat liberaal is op sekere gebiede, as erg konserwatief op ander bestempel word. Byvoorbeeld: ’n liberaal wat erken dat apartheid ongelooflike skade aan swart mense se kanse op welvaart aangerig het, maar wat terselfdertyd konserwatief staan om te keer dat welvaart vandag herverdeel word. “Dit sal die mark in duie laat stort as ons vandag besluit dat eiendom niks meer beteken nie,” redeneer my denkbeeldige liberale karakter. Nie alle liberales is kommuniste nie. En nie alle liberales het swart vriende nie. Daarteenoor is daar talle KA’s met heelwat meer betekenisvolle kontak met swart mense op voetsoolvlak as sommige PA’s in tuis-ingerigte ivoortorings.

Daarom is dit nodig dat ons weer na ons definisies kyk en bepaal tot watter mate dit ons dien, en tot watter mate dit ons verdeel. En is die bediening die verdeling werd?

Ons verloor mekaar se medemenslikheid as ons eers ’n definisie is voordat ons mense is. Baie van hierdie definisies word so ferm en onwillig op mense afgedwing dat die definiëringsproses mense verder van mekaar vervreem as wat hulle werklik is.

Kyk byvoorbeeld hoe goed die anonimiteit van toevallige ontmoetings in die publiek werk. Hoe minder ons van ’n persoon se politieke identiteit weet, hoe groter is die kans op vriendelikheid. Ongeag die groot ideologiese kloof tussen mense, bly daar ’n kans vir medemenslikheid, en kan kontak selfs brue bou vir ’n avontuurlustige groep wat wil sien hoe die wêreld buite sy eie lager lyk.

Natuurlik sal daar mense wees wat standvastig aandring op die behoud van hul standpunt über alles. Jy gaan nooit almal kan oortuig om gemeenskaplike grond te betree nie, maar net so gaan jy min bereik as jy nie beleefd met mense buite jou bende kommunikeer nie.

Tans gaan die wêreld gebukkend onder swak leierskap. Goeie mense in Suid-Afrika sukkel onder die swak ANC-regering. Net so is daar goeie mense in Israel en Amerika wat, ondanks swak leierskap, steeds ’n bestaan moet voer en ’n lewe wil lei waarop hulle trots kan wees. Net so is daar ook mense binne die geledere van AfriForum en Solidariteit wat die goeie gemeenskapswerk en geleenthede waardeer, maar nie met die raspolitiek van Afrisol saamstem nie. Die huidige Afrisol-leierskap dwing egter mense om die raspil te sluk in ruil vir die ekonomiese en maatskaplike bemagtiging wat Afrisol bied.

Nie elke lid van AfriForum en Solidariteit is verantwoordelik vir hul organisasies se politieke standpunte nie—net soos nie alle Suid-Afrikaners met die regering saamstem nie, en net soos nie alle Springbokke noodwendig met alles saamstem wat Rassie doen nie. Daarom is dit nodig om te erken dat ’n term wat jou definieer, maar net ’n baadjie is wat jy kan aan- en uittrek. Die ware identiteit van wie ’n individu is, is veel meer as die klere wat hy of sy dra. As ons dit onthou, kan ons mekaar in die oë kyk, ongeag die verskillende baadjies wat ons dra.

My hoop vir SA is dat ons as land, ten spyte van ons verskille, almal vir dieselfde span sal skree—en ja, die afrigter, hetsy die ANC, Erasmus of wie ook al, met die nodige respek sal uittrap waar dit moet—maar nie die land sal verraai wanneer ons verskil nie, deur by die All Blacks of Amerika aan te sluit.

Ons pad na ’n beter toekoms loop deur demokrasie. Ons moet, as land, die ANC uitstem, en dit is besig om te gebeur. Net so sou dit gesond wees as elke party en/of organisasie ontslae kan raak van leierskap wat nie die meerderheid van sy mense se waardes deel nie. Dit is moontlik om van swak leiers in elke gemeenskap ontslae te raak. Maar daarvoor is kommunikasie nodig—die soort kommunikasie wat nie die rug verstyf en die toks dieper trap om harder terug te druk nie, maar kommunikasie wat toorn verlaag en die hand uitreik.

Vir my persoonlik is dit skadelik as ons definisie van onsself te groot rol speel. Veral nou dat konserwatief so sterk teenoog liberalis gekontrasteer word amper as uiterstes. Asof die een volkome links is en die ander regs. Ek het voete is beide denkrigtings: ek glo in behou die goeie asook gun dit vir almal. Daarom is ek ‘n Konserwatiewe Liberalis. 

So kom ons los almal ons definisies by die huis en laat ons tussen mekaar net mense wees.

“Maar hoekom kan die Afrikaner net nooit saamstaan nie?”  Dit is ‘n vraag wat ek al uit soveel oorde moes hoor of lees. Gewoonlik is dit ‘n retoriese vraag en die gesprek stop gewoonlik net daar en dan of beweeg vinnig genoeg aan na die rugby toe of ‘n stoute grappie word vertel, want wie wil vir ewig mislukkings kontempleer?

Maar laat my toe om met my geskiedeniskennis vol gate ‘n eerlike antwoord op daai vraag te waag. Daarvoor moet ons begin by wat word bedoel met “Afrikaner”. Dis ‘n gelaaide vraag, maar as ons eerlik is sal ons meeste van ons erken dat met “Afrikaner” word bedoel “wit, Afrikaanssprekendes, wat Sondae na ‘n Calvinistiese kerk toe gaan”. volgens https://www.afrikanerbond.co.za/ik-ben-een-afrikaander---junie-2022)

Net met daai definisie het jy my een en ‘n half keer verloor. Een: ek gaan nie Sondae na ‘n Calvinistiese kerk toe nie, en twee, helfte van my familie is nie wit nie. 

Maar met so eng definisie van Afrikanerskap is daar positiewes om weg te neem. Dit lyk (vir baie Suid-Afrikaners) of die Afrikaner tog goed bymekaar staan gemeet aan die homogeniteit van die bevolkingsdemografie van Afrikanerbyeenkomste.   So wat is die probleem?  Al word gesê die Afrikaner kan nie saamstaan nie, is dit duidelik dat hy baie suksesvol saamdrom?

Die probleem vir die Afrikaner is dat daar wit Afrikaanssprekendes is wat nie Afrikaner genoem wil word as die definisie so eng toegepas word nie. As “Afrikaner” nie ook my bruin broers en susters insluit nie, is ek nie ‘n Afrikaner nie, of te wel, as my naaste nie partytjie toe mag kom nie, sal ek nie gaan nie.

Dan hoor ek weer daai stem in die bar op facebook: “Sien dis hulle, daai donnerse Afrikaanse liberaliste wat nie saam met ons kan staan nie! Volksverraaiers!” Meantime is dit hul eie definisie van Afrikanerskap wat die oorgrote meerderheid van Afrikaanssprekendes uit hul bende sluit. Die ego van die Afrikaner kan nie duld dat daar wit Afrikaanse mense is wat sê “ons is nie almal so nie”*.  

* dankie Jeanne Goosen

Wat mens wel nie kan ignoreer nie, is die sukses van die Afrikaner, asook die voordeel wat die nie-Afrikaner uit die sukses van die Afrikaner put. Die dinge wat die Afrikaner  bou, is ook ten bate van mense wat nie Afrikaners is nie. Die slaggate wat Afriforum vul is nie net vir die bakkies van wit boere nie. Akademia Universiteit gaan geleerdes oplewer wat werk lewer ten bate van almal in Suid-Afrika, nie net wit Afrikaanse mense nie.

Ons grondwet verdedig almal se reg om te assosieer met wie sy wil. Daarom kan ons gerus maar kalmeer en vrede maak met die feit dat die Afrikaner so te sê net met homself wil assosieer. Dis sy volste reg. Die noue bande wat Afrikaners met ander Afrikaners het is benydenswaardig. Ek wens partykeer die res van SA was so lief vir mekaar soos wat die Afrikaner homself liefhet.

Uit hierdie liefde vir homself kom ‘n trots, ‘n volkspatriotisme wat soms handuit kan ruk en ideaal gesproke ‘n bietjie introspeksie verlang, of indien dit nie van binne gebeur nie, ‘n tempering van buite benodig. Soos wanneer die “ons” so cool word dat daar neergekyk word op die ander. Kortom, saamwees is bak, supremisme is minder bak.

Wanneer hierdie ultra-patriotisme die oorhand kry, is wanneer die onmin tussen gemeenskappe ontstaan. Dis wanneer “volksidentiteit” as ‘n wapen aangewend word om as ‘n groep bevoordeel te word ten koste van ander gemeenskappe wat nie dieselfde vermoë het om saam te staan nie. 

Dan gebeur goed soos die teenkanting van opheffing van ander gemeenskappe in die naam van nie-rassigheid” terwyl dit juis die rassigheid van die geskiedenis wat hierdie groep in die magsposisie sit om opheffing so sterk teen te kan staan.

Dis die gesiene wynboer op die land wat die loon van die bruin werker slaafslaag hou, die water van die mense kan afsny, taaiklappe kan uitdeel en uitskel in ongrondwetlike taal. Terwyl die gesiene boer die lof ontvang in gesiene sirkels vir die opbouingswerk wat hy vir die Afrikaner verrig, kweek hierdie selfde aksies onmin, haat en vyandigheid teenoor die Afrikaner tussen die ongesiendes.

En omdat die stemme van hierdie ongesiene gemeenskappe selde gehoor word, is dit met verbasing dat die Afrikaner elke nou en dan uit die monde van mense met kwaai kyke in die oë moet hoor dat die Afrikaner nie die mees geliefde groepering is onder ander Suid-Afrikaners nie.

Dan gaan nie help om die laers te probeer groter trek en die verraaiers, die Afrikaanse liberaliste te probeer paai om te bekeer en terug te keer na die res van die Afrikaners toe nie. Teen die tyd is dit al duidelik vir die res van Suid-Afrika dat “ons nie almal so is nie”. Daar is wel baie wit Afrikaanses wat tuis voel in gemengde SA wat nie presies so tuis voel onder net Afrikaners nie. 

Die res van SA weet reeds daar is Afrikaners wat nie in die eng definisie van Afrikaner inpas nie en selfs distansieer van dáái tipe Afrikaners wat herken word vir wie hulle is wanneer hul houding afdwing en baasskap proklameer en terselfde tyd ander mense minag. Ware bekering kan nie onder dwang plaasvind nie. As jy wil vriende maak, is daar ander maniere.

Die goeie nuus is daar is reeds in SA onder alle geledere ‘n bewussyn van die voortreflikheid van die Afrikaner. Daar is reeds swart mense in Suid-Afrika wat in mooi Afrikaans sal kan erken dat daar wit mense is wat waarde  toevoeg tot die gemeenskap en hul lewens. Alreeds.

Die oplossing vir beide die probleme in die land, sowel as die moeilikheid met Afrikaneridentiteit, is myns insiens voordiehandliggend. 

Ons moet onthou dat vir meeste mense in die land is die ANC die heel beste regering wat hulle nog ooit geken het. Hulle weet nie wat dit is om iets beter as die ANC te hê nie, want die vorige regerings het nie in hulle belange opgetree nie. Geluk by die ongeluk van die ANC is dat die ANC nou al 30 jaar gehad het om te wys hoe sleg hulle is. Die resultaat is ‘n merkwaardige daling in verkiesingsopkoms, van 86% in 1994 tot 66% in 2019. Daar is amper 40% van ons bevolking wat nie voel dis die moeite werd om te gaan stem nie.

Ek sien ‘n geleentheid hierso. In plaas van die Afrikaner veg onder mekaar om wit stemme te werf, herdefinieer die Afrikaner haarself as Afrikaanssprekende van Afrika. Gaan praat dan met alle mense as gelykes. Geen meer skaamte oor die geskiedenis nie, want die geskiedenis bepaal nie meer wie die groep is nie. Die hede doen. 

Daar is tog op die ou end meer van ons wat saamstem oor wat ‘n goeie lewe is. Net so is daar baie onwit mense wat ook lief is vir Afrikaans. Gaan tel al daai verlore stemme van die vloer van vergetenheid op en bou saam om ‘n groter, magtiger groep te wees met een stem uit baie monde vanuit baie oorde.

Maar solank as wat Afrikaner net wit mense beteken, gaan die aansien van die Afrikaner aanhou kwyn en sal hy nooit volkome van die vyandigheid teenoor hom kan ontslae raak nie.