🏡 Taalhuis 🇿🇦 Die Punt 👤 Die Mens ✍️ Die Skrywer 🎨 Die Kunstenaar 📰 Die Koerant 🧠 Die Gewete 🎤 Die Stem 🎓 UvdL 📻 Die Radio 📺 Die TVkamer 🎬 Die Fliek
Terug na Lede
Tony Cox
Tony Cox

Daar is kitaarspelers wat note speel, en dan is daar kitaarspelers wat stories vertel. Tony Cox behoort onteenseglik tot laasgenoemde.

Tony Cox is een van Suid-Afrika se mees gerespekteerde akoestiese kitaarmeesters, 'n komponis, storieverteller en denker wie se musiek oor dekades heen gehore regoor die wêreld aangegryp het. Hy is in 1954 in Redcliff, destydse Rhodesië (nou Zimbabwe), gebore en het as jong seun reeds sy eerste kitaar opgetel. Wat begin het as 'n liefde vir die Hawaiise kitaar, het later ontwikkel tot 'n diepgaande studie van klassieke kitaar, voordat hy uiteindelik sy eie kenmerkende styl geskep het – 'n styl waarin Afrika se ritmes, Europese melodieë, jazz, blues en folk op 'n natuurlike manier saamvloei.

Sedert die 1970's het Tony 'n loopbaan opgebou wat hom onder die voorste akoestiese kitaarspelers van Suid-Afrika gevestig het. Sy samewerking met Steve Newman het legendariese status bereik, maar dit is sy solo-werk wat hom as een van die oorspronklikste musikale stemme op die vasteland laat uitstaan het. Sy albums Matabele Ants, China en Blue Anthem is elk met 'n Suid-Afrikaanse Musiektoekenning (SAMA) bekroon – 'n seldsame prestasie vir instrumentale musiek.

Maar Tony Cox is nie bloot 'n musikant nie. Hy is ook 'n waarnemer van mense. Sy komposisies weerspieël landskappe, herinneringe, kulture en die komplekse geskiedenis van Suider-Afrika. Sy kitaar vertel dikwels waar woorde tekortskiet.

Buite die verhoog is Tony bekend daarvoor dat hy nie skroom om sy gewete te laat hoor nie. Hy glo dat kunstenaars nie slegs die wêreld moet vermaak nie, maar ook bereid moet wees om dit eerlik te bekyk. Sy skryfwerk en openbare uitsprake getuig van iemand wat onreg, rassisme en skynheiligheid openlik aanspreek – selfs wanneer dit hom aanhangers kos. Vir hom is stilte nooit neutraal nie; dit is 'n keuse.

Ná baie jare in Suid-Afrika woon hy deesdae in die Verenigde Koninkryk, maar sy musiek bly onmiskenbaar Afrika. Sy komposisies dra steeds die stofpaaie, berge, mense en ritmes van die suidelike vasteland in elke noot saam.

Vir Diemens is Tony Cox nie net 'n wêreldklas-musikant nie. Hy is iemand wat wys dat ware kunstenaarskap nie net gemeet word aan tegniese vermoë nie, maar ook aan die moed om mens te wees – om te luister, te voel, te skep en soms ongemaklike waarhede hardop te sê.

1
Cottage Club
46 Lede Cape Town
<p>Die Cottage Club is meer as 'n venue. Dis 'n huis vir liedjies, stories en mense wat glo dat musiek die beste klink wanneer daar werklik geluister word.</p><p>Voorkamermusiek sedert 2003 – oorspronklike kunstenaars, aandagtige gehore en die eenvoudige magie.</p>
Ander Lede
2
Die Gesigte Verander, Die Siekte Bly
Byna sewentig jaar skei twee foto's van mekaar, maar die vraag bly dieselfde: Hoe ver het ons werklik gevorder? Tony Cox kyk na twee aangrypende oomblikke in die geskiedenis en waarsku dat haat nie ve
👁 155 lesers

Die Gesigte Verander, Die Siekte Bly

Byna sewentig jaar skei twee foto's van mekaar, maar die vraag bly dieselfde: Hoe ver het ons werklik gevorder? Tony Cox kyk na twee aangrypende oomblikke in die geskiedenis en waarsku dat haat nie verdwyn wanneer dit net van gesig verander nie.

Die Gesigte Verander, Die Siekte Bly

'n Afrikaanse vertaling wat die toon en emosionele gewig van Tony Cox se oorspronklike woorde behou:

Toe ek hierdie twee foto's die eerste keer sien – geneem dekades uitmekaar – het hulle my met presies dieselfde krag getref. Die ouer foto wys hoe Elizabeth Eckford in 1957 alleen na Little Rock High School stap, terwyl van die skool se uitblinkende leerlinge op haar skree terwyl sy bloot probeer het om klas by te woon. Die tweede foto, wat slegs 'n paar dae gelede in 2026 geneem is, wys 'n jong swart vrou wie se naam ek nie ken nie. Deur 'n tragiese sameloop van omstandighede het sy haarself op 'n bus bevind, omring deur Amerika se herlewende fasciste, die Patriotic Front. Hierdie manne – geestelike erfgename van die Ku Klux Klan – was op pad na 'n optog met hulle Konfederale vlae en hulle walglike ideologie.

Wat my opgeval het, is dat dit nie lyk asof enige van hierdie gemaskerde mans haar direk bedreig het nie. Vir hulle lyk sy amper onsigbaar. Ons weet nie wat op daardie bus gesê is nie, maar die afwesigheid van ooglopende fisieke geweld verklap tog iets. Hierdie manne besit nie die moorddadige ingesteldheid van hulle voorgangers nie. Hulle is 'n flouer, sagter nabootsing van die gewelddadige figure wat hulle bewonder. Hulle is nog nie heeltemal bereid om daardie laaste grens oor te steek nie. Vir daardie klein genade kan ons dankbaar wees, want sestig jaar gelede sou hierdie jong vrou byna seker nie veilig by die huis aangekom het nie.

Die lafhartigheid daarvan om jou gesig weg te steek en dan in die openbaar rond te paradeer, is 'n ironie wat hulle heeltemal ontgaan. Hulle dink hulle straal krag uit, maar al wat hulle werklik openbaar, is hoe swak en beklaenswaardig 'n volwasse man kan word. Elkeen van hierdie gesiglose manne het sy onverdraagsaamheid iewers by die huis geleer – oorgedra soos 'n familie-erfstuk van een geslag na die volgende.

Ek was drie jaar oud toe die eerste foto geneem is. Vandag is ek twee-en-sewentig. Dit is pynlik duidelik dat rasse-onverdraagsaamheid nie maklik uitgewis word nie. Die gesigte verander. Die slagspreuke verander. Maar die siekte bly voortbestaan – hardnekkig, oorerflik en van geslag tot geslag oorgedra – steeds in staat om in die jaar 2026 'n eensame jong vrou op 'n bus te omring.

Wanneer 'n Kitaar Ook 'n Gewete Het
Tony Cox is wêreldbekend vir die stories wat hy met sy kitaar vertel. Maar soms vra die wêreld meer as musiek. In hierdie persoonlike stuk verduidelik hy waarom hy weier om stil te bly wanneer hy onre
👁 155 lesers

Wanneer 'n Kitaar Ook 'n Gewete Het

Tony Cox is wêreldbekend vir die stories wat hy met sy kitaar vertel. Maar soms vra die wêreld meer as musiek. In hierdie persoonlike stuk verduidelik hy waarom hy weier om stil te bly wanneer hy onreg sien – al kos dit hom aanhangers. (vertaal na Afrikaans met chatGPT)

Wanneer 'n Kitaar Ook 'n Gewete Het

Soveel mense het al vir my gesê: "Hou eerder by kitaar speel, Tony." Hulle sê dit gewoonlik in reaksie op een van my plasings waarin ek mense aanspreek wat regs leun. Ander het weer gesê hulle was eens lief vir my musiek, maar het intussen elke CD wat hulle van my besit het, vernietig. Dit is hulle goeie reg. Ek is heeltemal tevrede as hulle nooit weer na 'n enkele noot van my luister nie. Om eerlik te wees, is hulle nie die soort mense wat ek in my gehoor wil hê nie.

Ek onthou hoe 'n mede-musikant my eenmaal gevra het: "Tony, het jy van jou verstand af geraak? Jy gaan 'n klomp aanhangers verloor." Miskien sal ek. Miskien hét ek reeds. Ek aanvaar dit as die prys wat 'n mens betaal wanneer jy die waarheid praat.

Ek kan nie my lewe leef deur my kop weg te draai van die skreiende onregte wat ek sien nie. Vir 'n lang tyd het ek probeer om met rede en logika te werk. Oor die jare het ek egter geleer dat rede nie die geldeenheid van vooroordeel is nie. Te dikwels ontmoet ek mense wat hulself doelbewus mislei en wat nie deur feite of argumente oortuig sal word nie. Wanneer rede misluk, sal ek my nie in stilte terugtrek nie.

Dit beteken nie dat ek geweld soek nie. Dit beteken dat ek wreedheid en skynheiligheid onomwonde sal uitwys. Ek sal elke sin tot my beskikking gebruik om die skade bloot te lê wat hierdie idees aanrig. Ek gaan nie my toon versag om mense wat reeds gemaklik is nóg gemakliker te laat voel nie. As my woorde net een persoon laat heroorweeg oor 'n vooroordeel, of iemand dwing om die gevolge van sy of haar oortuigings te oorweeg, dan was dit die moeite werd om te praat.

Ek het met my eie oë die gevolge van rassistiese beleid in Suid-Afrika gesien. Ek het gesien hoe gemeenskappe ly onder die las van wreedheid en skynheiligheid, dikwels afkomstig van mense wat daarop aanspraak maak dat hulle godvresend is. Daardie letsels bestaan steeds. En ek sien soortgelyke patrone van skade elders in die wêreld. Ek kan nie maak asof hierdie dinge nie gebeur nie.

Wat my verbaas, is die stilte van soveel kunstenaars. Hulle hou hul koppe laag, skep helder, treffende inhoud en vermy kontroversie. Ek verstaan die versoeking om stil te bly. Ek het dit self in die 1980's ervaar toe my woede begin groei het. Die keuse was nog altyd dieselfde: bly stil en "hou by jou kitaar speel, Tony," of gebruik die platform wat ek het om standpunt in te neem teen dit wat ek as 'n plaag beskou.

Ek kies om te praat, want stilte is medeplichtigheid. Wanneer mense met invloed swyg, maak hulle dit makliker vir vernietigende beleid om op die res van ons afgedwing te word. Ek sal nie my stilte leen aan die normalisering van wreedheid nie.

As my woorde my luisteraars kos, laat dit so wees. Ek wil 'n gehoor hê wat 'n verbintenis deel tot ordentlikheid en geregtigheid, of ten minste 'n gehoor wat bereid is om uitgedaag te word. Diegene wat my CD's weggooi omdat hulle met my verskil, oefen hul reg uit. Ek sal myne uitoefen deur aan te hou om onreg en skynheiligheid uit te wys.

Ek sal aanhou musiek maak, en ek sal aanhou praat. Die twee sluit mekaar nie uit nie. As my stem jou ongemaklik laat voel, doen daardie ongemak dalk juis die werk wat dit moet doen. En as dit selfs net een persoon aanspoor om anders te begin dink, dan is die risiko om 'n paar aanhangers te verloor 'n prys wat ek bereid is om te betaal.

Stuur Boodskap

Kontak Tony Cox direk. Jou boodskap sal per e-pos gestuur word.

Deel van die Taalhuis Netwerk
Die Netwerk
Taalhuis
Die tuiste van Afrikaans aanlyn
Onderhou deur
Die Gewete
Diepte-analise & onafhanklike kommentaar
Geborg deur
Die Koerant
Gestig 2026 · Afhanklike Joernalistiek
'n Bymekaarkompunt
Die Punt
Afrikaanse Gemeenskap Aanlyn
Gebou deur
DieMens
Digitale oplossings vir die Afrikaner
Vir die kreatiewe
Die Kunstenaar
Kuns, kultuur & skepping
Vir die skrywende
Die Skrywer
Afrikaanse letterkunde & skryfkuns
Vir die spreker
Die Stem
Afrikaanse stem & podiumkultuur
🏡 Taalhuis 🇿🇦 Die Punt 👤 Die Mens ✍️ Die Skrywer 🎨 Die Kunstenaar 📰 Die Koerant 🧠 Die Gewete 🎤 Die Stem 🎓 UvdL 📻 Die Radio 📺 Die TVkamer 🎬 Die Fliek