Mari Lätti was ’n taalopvoedkundige, skrywer en kreatiewe denker wie se werk oor dekades heen diep spore in die Afrikaanse onderwys getrap het. Haar naam leef voort in klaskamers, op boekrakke en in die herinneringe van studente – maar ook in die ritme van branders en die sout van die see.
Mari is die dogter van Retha Theron en Jack Theron. Van hulle het sy ’n sterk waardestelsel, ’n liefde vir taal en ’n diep sin vir lojaliteit geërf.
Sy was egter méér as net familie-verbind aan Onrus – Onrus was haar hartplek. Dit was waar sy haar kinderjare deurgebring het, en ook waar haar lewe in haar laaste jare weer tot rus gekom het. Die sirkel het daar voltooi.
In Onrus het Mari geleer luister: na wind, na water, na stilte. Sy het elke dag in die see gaan swem – ’n ritueel van reiniging en hernuwing. Die see was vir haar nie bloot ontspanning nie; dit was ’n geestelike praktyk. Sy het geglo dat die see mens nederig maak, dat dit perspektief gee, dat dit jou herinner aan die groter ritmes van die lewe.
Selfs in haar laaste jare het sy die see bly opsoek – getrou aan haarself, aan die water, aan die plek wat haar gevorm het.
Benewens haar diep verbintenis aan Onrus, het Mari ook in Magalieslaan gewoon, naby die Magaliesberg. Die berge het haar ’n ander soort stilte gebied – ’n kontemplatiewe ruimte waar idees oor taal en onderwys kon ryp word.
Hier het sy geskryf, beplan en gedink oor hoe taal mense kan bemagtig. Die natuur – see én berg – het haar begrip van ritme, asemhaling en betekenis gevorm.
As dosent aan die University of the Witwatersrand het Mari toekomstige onderwysers begelei met strengheid én deernis. Sy het geglo dat ’n taalonderwyser meer as kennis moet hê – hulle moet ’n liefde vir mense hê.
Haar studente onthou haar as iemand met helder standaarde, maar ook met ’n sagte, menslike teenwoordigheid. Sy het nie net grammatika onderrig nie; sy het selfvertroue gekweek.
Mari Lätti se bydrae tot Afrikaanse handboeke het ’n generasie leerders geraak. Haar materiaal was prakties, helder en met ’n onderliggende filosofie: taal is ’n tuiste.
Saam met kollegas het sy ook gewerk aan opvoedkundige televisie-reekse wat met ’n South African Film and Television Awards (Artes) bekroon is. Hierdie erkenning het bevestig dat haar werk nie net akademies waardevol was nie, maar ook kreatief en kultureel betekenisvol.
Mari was vreeslik lief vir die kleur rooi. Rooi was vir haar lewe, energie, hartklop. Dit het iets van haar persoonlikheid weerspieël – passievol, warm, intens betrokke. Of dit nou ’n serp, ’n rok of ’n detail in haar huis was, rooi was haar kleur van vreugde en teenwoordigheid.
Soos die rooi van ’n sonsondergang oor Onrus, het dit iets van haar essensie vasgevang.
Wat Mari Lätti besonder gemaak het, was die harmonie tussen haar werk en haar menswees. Sy het geglo taal moet insluit, nie uitsluit nie. Dat onderwys ’n daad van hoop is. Dat elke mens ’n stem het wat ontdek moet word.
Van Onrus se branders tot die lesingsale van Wits, van die stilte van die Magaliesberge tot die helder ligte van bekroonde televisie – haar lewe was ’n sirkel van leer, gee en terugkeer.
En dalk is dit die mooiste beeld van haar nalatenskap:
’n Vrou in rooi, wat elke dag die see instap – met moed, met liefde, met oorgawe.
Kontak Mari Lätti direk. Jou boodskap sal per e-pos gestuur word.
