Daar is min liedjies wat soveel mense kan saam sing sonder om ooit werklik te luister, hetsy by die Olimpiese Spele, of gedenkgeleenthede, by rockkonserte, by troues het ek dit al gehoor, maar ook by begrafnisse.

Mense ken elke woord. Hulle neurie die melodie. Hulle hou hul selfone in die lug. Vir 'n paar minute voel dit asof die wêreld inderdaad nader aan mekaar beweeg. Maar ek wonder dikwels hoeveel mense al probeer het om te doen wat die eerste woord van die lied vra.

Imagine...

Verbeel jou.

Dit is al.

John Lennon begin nie met 'n opdrag nie. Hy begin nie met 'n politieke program nie. Hy vra nie dat jy met hom moet saamstem nie. Hy vra net dat jy vir 'n oomblik jou verbeelding gebruik.

Ironies genoeg is dit dalk een van die moeilikste dinge wat mense nog ooit gevra is om te doen. Want die mens verbeel homself maklik as die held van die storie. Hy verbeel homself maklik as die slagoffer. Hy verbeel homself maklik hoe die wêreld beter sou wees as almal net soos hy dink.

Maar om jouself in iemand anders se lewe te verbeel, vra iets anders. Dit vra dat jy jou eie middelpunt vir 'n oomblik prysgee. Miskien is dit waarom empatie altyd moeiliker is as oordeel. Verbeel jou jy word in Zimbabwe gebore. Nie omdat jy iets verkeerd gedoen het nie. Nie omdat jy minder hard werk nie. Nie omdat jy minder intelligent is nie. Net omdat jou ma op daardie dag toevallig aan die daardie kant van 'n lyn op 'n kaart gewoon het.

Verbeel jou die ekonomie stort ineen. Werk verdwyn. Hospitale raak leeg. Kos raak skaars. Jy sien hoe jou kinders honger raak. Ek onthou hoe my ma gesê het dat sy maklik sou steel as haar kinders honger was. Ek weet nie hoekom ek daardie woorde onthou nie, maar ek doen, en my ma was 'n wonderlike, ordentlike en gesiene mens. Maar die storie gaan nie oor my ma nie. Verbeel jou weer terug in Zimbabwe.

Iemand vertel jou dat daar Suid van die Limpopo dalk werk is. Miskien verdien dit nie baie nie. Miskien net genoeg. Jy vertrek. Nie omdat jy Suid-Afrika wil "vat" nie. Nie omdat jy iemand se werk wil steel nie. Jy vertrek omdat die alternatief erger is.

Hierdie verhaal is nie uniek nie. Dit is waarskynlik so oud soos die mensdom self. Mense beweeg nog altyd na plekke waar hulle hoop is.

Wanneer hierdie mense uiteindelik hier aankom, verander hulle egter dikwels in een woord.

"Illegal."

Dit is 'n interessante woord want dit beskryf 'n regsposisie. Dit sê iets oor dokumente, oor permitte, oor staatsgrense, maar dit sê byna niks oor die mens self nie. 'n Mens kan onwettig parkeer, of onwettig visvang. 'n Mens kan selfs onwettig oor 'n grens beweeg. Ek het al. Twee keer, maar dis 'n verhaal vir 'n ander dag.

Maar wanneer ons begin praat asof 'n mens 'n illegal ís, gebeur iets gevaarlik.

'n Regsstatus begin 'n identiteit word.

En sodra iemand net 'n etiket word, raak empatie maklik oorbodig. Want dan is daardie persoon geklassifiseer.

Dan hoef ons nie meer te wonder wat hy verloor het nie, of hoe moeilis sy lewe is, of waarvoor sy bang is nie.

Dan hoef óns nie meer te wonder hoe haar kinders vanaand gaan eet nie.

Een woord doen al die werk: Daardie persoon het nie die reg om ons (of ons gewete) se probleem te word nie.

Dit is natuurlik waar dat lande wette nodig het. Geen samelewing kan sonder reëls funksioneer nie. Maar daar is 'n verskil tussen die erkenning van 'n wet en die verlies van ons menslikheid. Die wette, myns insiens, is juis daar om mense in vrede te laat saamleef.

Vandag bepaal die wet wie 'n grens mag oorsteek. Maar wat is 'n grens anders as geweldpleging op die ou end? Die gewete behoort steeds te vra wat daardie grens aan 'n mens doen. Die grense maak ander mense ander probleme. Grense maak dat ons vir onsself kan sê dat ons niks kan doen om 'n volksmoor te stop nie. Grense maak hongersnood en al daardie dinge ander mense se probleme sodat ons lekker in ons eie bedjies kan slaap en dat ons slegs met ons eie mense oor ons eie vrede kan baklei.

Miskien lê die grootste gevaar van nasionalisme nie daarin dat dit grense het nie. Miskien lê die gevaar daarin dat dit ons leer om empatie by daardie grense te laat ophou. Dat ons onsself aanleer om te sê:

"Hulle."

Asof daardie een woord miljoene unieke lewens kan opsom.

Politici verstaan iets wat die meeste van ons nie altyd raaksien nie. Wanneer mense moed verloor, soek hulle antwoorde. En wanneer daar nie genoeg antwoorde is nie, werk 'n sondebok dikwels net so goed.

As daar nie genoeg werk is nie, wys iemand na immigrante. En Gayton sê ja, ek sal iets daaran doen, stem net vir my.

As daar nie genoeg huise is nie, wys iemand na buitestanders. En Mashaba sê hy sal hulle uitskop as jy vir hom stem.

As hospitale oorvol is, vra iemand wie uitgegooi moet word. Dit is 'n ou politieke tegniek en dit werk. Nie omdat dit noodwendig waar is nie, maar omdat dit eenvoudig is: 'n Vyand is makliker om te verkoop as 'n oplossing.

Ek skryf dit nie omdat ek glo immigrasie is eenvoudig nie.

Ek weet dit is nie.

Ek skryf dit omdat ek kan sien dat die arme underdog immigrante deur die fatcat politici uitgebuit word en ek vind dit afskuwelik.

Ek is nie 'n ekonoom nie. Ek weet nie presies hoeveel geld Suid-Afrika aan grensbeheer, deportasies en immigrasiebeheer bestee nie. Maar ek wonder dikwels hoeveel skole, klinieke, hoeveel ondernemings, hoeveel werksgeleenthede, met dieselfde politieke/ekonomiese energie gebou kon word.

Selfs al stem iemand nie met my saam nie, bly dit tog 'n vraag wat die moeite werd is om te vra.

Wat gebeur as ons dieselfde passie waarmee ons mense probeer uitsluit, gebruik om geleenthede te skep?

Miskien is die grootste ironie dat ons almal Imagine kan saam sing.

Ons hou van die melodie, die harmonie: Daardie pragtige C9 wat moeiteloos, ritmes die grens oorsteek na die F6 en dan met 'n parmantige chromatiese toonleer weer tuiskom na die C9. Soomloos dog grensverkuiwende komplekse harmoniese eenvoud.

Ons hou van die gevoel. Ons hou van die oomblik wanneer die skare saamsing. Maar sodra die lied verby is, keer ons terug na die wêreld soos ons dit ken.

Na "ons" en "hulle".

Na grense wat nie net lande skei nie, maar ook ons gewetes.

Ek dink nie John Lennon het verwag dat die wêreld eendag sonder grense sou wees nie. Of misken het hy want dis onrealisties om te dink dat daar altyd mense sal wees, en grense is mensgemaak en het mense nodig om te onderhou. Maar ek dink hy het iets moeiliker gevra: Hy het gevra of ons dit ten minste vir 'n oomblik kan verbeel dit was nie so nie.

Of ons kan verbeel dat 'n ander se menslikheid nie afhang of van my kan van die draad afkomstig is nie. Ons almal wil ons menslikheid beskerm, maar hoe menslik is dit om vir 'n ander mens te sê jy hoort nie hier nie.

Ek kry skaam vir die mens wat sy grense aanbid. Want grense is die ware oorsaak van xenofobie. Maar min mense wil die waarheid hoor, hulle wil liewer hoor wat of wie kan hul eie soort voortrek al is dit ten koste van jou medemens wat jy ontken.

Want elke daad van menslikheid begin eers as 'n verbeeldingsoefening.

Die volgende keer wanneer jy Imagine hoor speel, luister nie net na die melodie nie.

Luister na die eerste woord.

En vra jouself eerlik af:

Wanneer laas het ek my werklik in iemand anders se lewe probeer verbeel?

Miskien begin 'n beter wêreld nie by nuwe grense, nuwe regerings of nuwe slagspreuke nie.

Miskien begin dit by daardie een eenvoudige woord.

Imagine.

Since kleintyd al op Graaffernet, in my memories van oupa se study onthou ek die ou Morris-stoel just to the right van die desk. Ek kon altyd op die arm van die stoel sit as oupa my geleer het van the square on the hypotenuse is equal to the sum of the squares on the opposite two sides …

Jirre ek’t ge-rattle om daai resitasie te remember en dan raak oupa impatient, hoor! Sy ronde brilraam se lenses wasem skoon op van ongeduldigheid.

En van isosceles triangles en bunsen burners moet jy my niks question nie.

Ek het gelike van resepte en Fyngoud en Tryna du Toit se library books en ouma se somershuisie met die moss ferns, coleus en peace in the home plante wat so mooi groei onder die dak van mudsakke tied to long poles to make shade. Ouma het always gesê die Karooson skroei hulle blare.

Agter die glass door was die rak teen die muur vol van oupa se roers en kieries en op die ground die twee casies met sy bowls. Een van die greens van die bowling club het hulle na hom gedoop: die Barnard green. Hy’t championships gespeel. En dan was daar ’n huge bookshelf van top to bottom vol boeke van science en maths en geography and you name it. ’n Lang riempiesbank, die groot ou regop wireless wat net shortwave speel en die divan onder die venster.

Sometimes as hy die bottel Jewellex aside sit, na hy horlosies reggemaak het, sy miniature skroewedraaiers in die box bêre en al die homework books opsy stoot, dan het oupa gesê ek het nou genôg geleer en ek kan maar die bagatellebord uithaal onder die divan. But I must mind laat hy nie stamp en niks gedamage word nie.

Ek was dan omtrent excited.

Dit was vol klein spykertjies en vlak gaatjies met ysterballbearings in die slootjie by die spring wat jy one at a time skiet as jy die spring styftrek, backwards en los. Dan skop daai spring die ballbearing tot teen die top vannie board. Die bruin board was van soft light wood met skuinstes teen die sides, solaat jy so teen ’n skuinste die balls kan opskiet to the top of the board.

Ek kon hom maklik optel as ek hom uithaal onder die divan. It was very light. Maar darem nie soos balsahout wat oupa die aeroplanes mee gebou het nie. Dié board het aan die bokant ôk gelyk nes die archway by Muriel Nicol se entrance in Cypress Grove. So ’n ronde semi circle.  En die spykertjies was in curves by allie vlak holtes waarin die iron ballbearing moes val en every hole het ’n score gehad. Ever so dainty geverf, nogal in goue syfers nes Roman print. Oupa het score gehou.

Skiet mens té hard dan hol daai ball die hele board vol en jump in dié een gaat na die next gaat en nog een en skielik you find hy’t geval in die onderste voortjie wat nil score. Die ball rol dan ewe parmantig na die spring se kant toe en jy kan weer ’n chance kry vir skiet. Oe, oupa het nou gelike as ons dit speel. En dit was so exciting as jy groot gescore het. Ek kon sy valstande sien, wat geel word van al die cigars wat hy rook, as hy so lekker wyd en tevrede smile. Oupa het net met my gespeel en never met ouma. Maar hy’t ook maar vinnig bored en ongeduldig geraak, ‘cause ek kon nie die spring so lekker gewoond raak nie en skiet uneven of mostly te hard. Dan spring die ball sommer oor die rand vannie board af en ek moet kruip onder die stoel in om dit te gaan soek.

Ons twee kon lekker speel as hy in the mood was. Oppie bord so dwars gestel oor die Morris-stoel se armleunings. Die stoel het gestaan onder die family wapen vannie Barnards en oupa se graad certificate. Hy was B.Sc gequalify. G’n mens kon daai woord sê nie. Maar hy’t gesê hy’t gaan leer by die groot skool in Stellenbos.

Dan skrik ek skielik hard weer, ‘cause why hy vra sommer out of the blue mens moet die six times tables opsê. Dan kry ek skoon ritteltits… En recite ek nie reg nie dan’s oupa weer impatient! Mens het jou hande tog so vol to please everybody…

Ander dae het ons chess gespeel. En dit was a commotion, want elke slag as hy die houtboksie uithaal uit die drawer, kan mens sien hoe’t ek noughts en crosses gedraw oppie hout and always he had something to say about that.

Ons het min gespeel, ‘cause ek’t nooit remember waar die swart king en die wit king moet wees nie en forgot always was it knights of bishops eerste van die castle? En die pawns kon nou twee blokke move en dan weer net een-een. Dit was so confusing en oupa het my altyd getrump. But sometimes het hy moves gemaak on my behalf, soos hy my teach om te speel en dan het ek op en af gespring van excitement, want dan het ek gewen. Why, of course, I couldn’t care. Ek’t gewen so whê!

Thank the Lord dan is dit time dat ek ouma se tee kamer toe vat, want dis al quarter to four en sy moet klaar gerus kry nou en opstaan. Black tea met net ’n kwart lepel suiker.

Dis sulke tyd wat oupa disappear het in sy Mercury na die club toe daar oorkant die Groote Kerk om te gaan billiards speel met sy vriende. Dis glo baie same as bagatelle. Maar hulle skiet met stokke – niks springs nie, sê oupa. En dan drink hulle spots ôk! Kinders mag nie ingaan daar nie. Net vir grown ups. Ladies ook nie. Only men!

Meanwhile, terwyl ouma aantrek, het sy gesê kan ek twee Marie biscuits uit die biscuit mandjie in die sideboard vat en hop-scotch loop speel oppie koeltestoep tot mammie kom vannie job af. Maar ek moet versigtig wees by die glass door laat hy nie slaat nie. Sometimes het ek drie gevat,dit was darem so nice!

As mammie arrive het en almal klaar hallo gekiss het, het ons oppie sidestoep gesit en mammie het al die news vertel van by die werk en who all she saw en wie’s siek en wie’s dood, and so forth.

Ek moes dan solank gaan soda maak in die syphon innie pantry. Met tank water uit die kruik. Die swaar syphon was gebêre langs die broodblik by die bottels Milk of Magnesium, Sanatogen en ’n groot blik Klim. Ouma het boksies toothpicks in dié blik gebêre. En dan ook nog oupa se kali-fosfaat en ’n groot bottel Multivites. Hy’t sometimes vir my ook gegee, dan sê hy I won’t get colds.

Ek het dit niks gelike van dié soda water maak nie, ‘cause wanneer jy die pellet ingedraai het en finish gepuncture het, moes hy weer uitgedraai word, but slowly, and it’s thén wat hy just só hard geskiet net, soos ’n gun wat gefire word as oupa gaan koedoes skiet op die plaas!

Party smiddae mammie played piano in die sitkamer en you can then hear “Autumn leaves”, “As time goes by”, “Goodnight Irene” en still nog many more. Dan het ouma en mammie elkeen ’n spot gevat en ek het soppertafel gaan dek.

Dit was nie lank ôk nie, dan het ouma gesê sy gaan die club phone sodat Arthur sê oupa moet huistoe kom. Supper is on the table!

En lekkerste innie aand, na skottelgoed, kan ons by die wireless gaan sit en aandgodsdiens luister en afterwards was “Die du Plooy’s van Soetmelksvlei”. Die grown-ups kon so lekker lag vir ou Naas. Maar ek’t geluister vir die mooi tune wat die storie announce. Dit was nie boeremusiek nie. It was classical, 18th Variation on a theme by Pagannini. Whoever dié buitelander ookal was … But dit was vir my darem so beautiful.

Ja jong, those were the days toe mens nog kinders was op die Jewel of the Great Karoo en jou mense nog nie langs die grondpad Kroonvale toe gaan wegkruip het onder die sipresbome nie.

My se geliefde Graaffernet en sy dinge.

Ai, hoe long ek dan nou!

Every child in the Colony knew the rule. You did not cross the channel. Not without permission, not without ceremony, and certainly not before your sixteenth year. She was fifteen and three months. Close enough, she had decided. But rules, Leila had learned, had a way of bending in the presence of a missing brother.

She had watched Ben disappear from the northern fort’s watchtower just before dawn. He had been there. She had seen his outline against the bruised sky, his small form leaning over the parapet as he always did when he couldn’t sleep. And then he wasn’t. By the time she climbed the worn stone steps herself, all that remained was his drawing stick, balanced on the ledge, pointing south toward the channel like an arrow.

Leila borrowed one of the flat-bottomed boats the farmers used to shift harvest between the fields and the fort. She told herself it wasn’t stealing if you left a note. The channel was narrow at this hour, the blue-grey water sluggish and cold, and she felt the strange weightlessness of crossing a line she had spent her whole life not crossing. The mountains of the north shrank behind her with each stroke of the oars. Somewhere to her left, the old volcano sat in silence. It had not rumbled in twenty years, but it never quite looked entirely asleep.

The southern island was wilder. That was the first thing she noticed. The northern colony had its ordered rows, the blue-marked water fields, the dark patches of swamp kept carefully to the west, the forests the council had fenced and mapped and named. Here the air smelled different too, wetter, earthier, threaded with something she could not name. The south felt unfinished. Trees grew where they wanted. A small lake sat in a hollow with no road leading to it, no marker post. It was as though someone had begun a Colony here and thought better of it halfway through.

She found Ben sitting at the edge of that lake, his knees drawn up, his eyes fixed on the water.

“I knew you’d come,” he said, without turning.

“You left your stick,” she said.

He nodded. He had that look he had sometimes, the one their mother called his deep look, like he was hearing something the rest of them couldn’t. Leila sat beside him and waited. The grass here grew long and unpressed, as if no feet had walked this bank in years. A frog called once from the reeds and then stopped. The morning birds called from the unfenced trees. A heron landed at the lake’s edge and stood perfectly still, as if it had been placed there on purpose.

“There’s a third island,” Ben said finally. “Look.”

She looked. Beyond the southern shore, half-hidden by morning haze, was something she had never been shown on any of the Colony’s maps. A shape. Low and dark and forested, with what might have been a peak at its centre. It was too large to be a rock. It was too deliberate to be a trick of the light.

“The elders know,” Ben said. “I found a map. An old one, not the official one. It shows all three islands. And it shows who used to live there.”

Leila felt something move through her, not quite fear, not quite excitement. Something older than both. “Who?”

Ben pulled a folded square of paper from inside his coat. It was yellowed, the ink faded to the colour of weak tea. But the shapes were unmistakable, the northern island, the southern island, and the third. On the third island, drawn in careful lines, were the symbols she recognised from the Colony’s oldest documents. The same symbols that appeared above the gate of the northern fort. The same ones carved into the foundation stones.

Their founders hadn’t come from across the open sea, as the histories claimed.                                                 

  They had come from just over there.

Leila sat for a long time. The heron hadn’t moved. The third island sat on the horizon, patient as a secret that has waited a very long time to be found. She had always imagined the crossing would feel like a conclusion. The closing of childhood, the start of whatever came next. It felt more like a door opening onto another door.

“We have to go back,” she said. “And tell someone.”

“Tell who?” Ben asked. “The people who hid this?”

It was, she had to admit, a fair point. She looked at the boat she had borrowed. She looked at the channel. She looked at the third island.

The rite of passage, the elders always said, was about learning who you really were.

She hadn’t expected it to mean this.

I

Die berge staan as bewakers in die nag,

Kraaineshoogte lê verlate, leeg en stil.

Sandra kom aan met vaste, eensame wil,

sy weet nie omtrent die dorpie se gedrag

watter geheime in sy heuwels sag

sal fluister. Die ou kliniek se skil

beskut waar dokters moes ontvlug, 'n kil

patroon van dertig jaar, van geslag na geslag.

Die straatligte brand skaars, verspreid en waar,

in die berge roer iets wat geen mens verstaan,

die nag lê swaar met dreigende gesug.

Geen logika kan dit verduidelik of verklaar,

geen rasionele pad bied ‘n veilige baan

die teenwoordigheid wat wag in elke vlug.

II

Die teenwoordigheid wat wag in elke vlug

kom nader in die eerste drome aan.

By haar bed versamel skaduwees, gaan staan

'n vorm wat alle lig uitsuig, ontstig.

Hy fluister name elke woord 'n ontvlug

van vreemde kennis. ‘Kom’, sy stem por aan,

‘Antwoord my’. Sy hoor wat sy tog verstaan,

al bied haar ratio van die droom geen wegvlug.

Maar Riana het gewaarsku voor sy sterf:

wie antwoord, verdwyn opgesluk deur stroom.

Sandra klou aan wetenskaplike norm,

weerstaan die roepstem, hou vas aan haar nerf.

Elke nag kom hy sy honger vul die droom.

Die donkerte is nie meer net oppervlak of vorm.

III

Die donkerte is nie meer net oppervlak of vorm

dis waar verdwynings hul oorsprong vind.

Riana kom nie terug nie, net 'n swerm

van asgrys stof, haar spoor verdwyn, verslind.

Dan Heini wat geantwoord het ook verslind

uit die lewe. Ses name nou 'n storm

van verdwynings. Mense lewendig en warm,

dan niks, net as. Die patroon het ontbind.

Sy grawe deur rekords, vind die raad:

elke dertig jaar verdwyn sewe sonder spoor.

Elizabeth, haar ouma, toon met heldersiende wat gebeur

in notas hoe sy die ritueel gestuit het haar daad

beskryf. Die artefak versteek, die deur voor

Sandra wys. Gewys as wag teen oeroue honger-sweer.

IV

Gewys as wag teen oeroue honger-sweer,

het Elizabeth gelaat wat Sandra moet voltooi.

Elsabé grawe op die heuwels, vind al meer

en meer verwondering die nisse uitgesprei

in klip. Pre-koloniale plek van offers, besproei

met bloed van ouds. Sewe artefakte elk 'n leer

van donker kennis. Spirale ingegraveer, vereer

in antieke rituele. Beeldjie, bene al vergroei.

Hulle absorbeer die lig, trek energie, trek krag,

elkeen 'n fragment van die Oeroue se wil.

Maar een ontbreek die sewende stuk se plek is stil.

Die artefak wat Elizabeth in haar wakende dag

versteek het met vaste hand, 'n geheime baan.

Sandra moet dit vind, al kos dit haar bestaan.

V

Sandra moet dit vind, al kos dit haar bestaan

die sewende artefak, dertig jaar versteek.

By die begraafplaas waar die ou grafte staan

is Elizabeth se steen, haar naam in klip ingebreek.

‘Sy het gewaak in die donker’ so lui dit, bleek

gegraveer. 'n Geheime holte gaan oop, 'n baan

na die verlede. 'n Brief lê binne, ontslaan

van tyd se las, haar ouma se laaste teken en spreek.

Die doos lê daar, die sewende stuk sy hou

dit vas. Sy lees die brief, die swaar gebod.

Haar ouma se woorde, duidelik en klaar:

‘Die binding word mettertyd vergroei. Vertrou

my nie. Kies die laaste opdrag voor die dood

tussen sewe dood of transformasie wat jou lewe vou.’

VI

‘Tussen sewe dood of transformasie wat jou lewe vou’

 lê die keuse swaar voor Sandra.

Sy gaan na die grot waar die waterval se skou

verberg wat wag. Daar staan Elsabé en Fourie, artefakte

uitgelê in kring. Die plek vertel sy storie, artefakte

wat eeue oud is, pre-menslik in hul bou.

Sewe nisse in die rotswand uitgekap hier moes hy hou,

gebind deur offers, rituele teen die honger se gebou.

Die maanlig val nou deur die skeur, verlig

so koud die altaar in sy silwer glans.

Sandra voel die Oeroue 'n fisiese slag

wat om haar sluit. Sy honger tasbaar, gedig.

'n Teenwoordigheid wat dreig met ‘n ewige dans.

‘Kom nader’, fluister hy. Sy stem lui sag:

‘kom nader, fluister hy, ‘ons kan 'n nuwe wêreld verken.

VII

‘Kom nader’, fluister hy, ‘ons kan 'n nuwe wêreld verken

'n orde, balans wat sal duur vir eeue lank.’

Sandra sien hom nou nie net skaduwee of skim,

maar blouswart vorm wat tril, wild en krank.

Nie bloot 'n skaduwee nie 'n wese, lank

van oerenergie. Hy wys homself so vreemd, so frem:

entiteit, ouer as geskiedenis, ouer as die stem

van menslike herinnering. Hy beweeg oor die bank

van tyd, tussen dimensies. Die spoor

van wêrelde lê oop vir hom. Hier in die kus

van Kraaineshoogte vind hy rus sewe siele, sy kos.

Maar die binding word swakker, breek sy deur,

die sirkel het 'n gat. Die honger bly, sy drang, sy lus.

Hy bied 'n verdrag aan, vermy die verlies, die lus:

twee wesens wat een word deur artefakte se kus.

VIII

Twee wesens wat een word deur artefakte se kus

dit is die oplossing, Elizabeth se sin

wat sy voorspel het. Maar sy kon nie, die pyn

te veel. Sandra staan nou voor die keuse, plus

die gewig van wat dit beteken meer as rus

of lewe. Sy kan weier, kan ontken

die pad, maar dan sal nog ses verdwyn

in die siklus of sy kan instem. Dis dus

nie net 'n offer nie, maar 'n transformasie van die denke,

'n verval in iets groter, 'n kosmiese oorgang sonder wete.

Sy sien: dit is nie bloot haar teen hom nie, nie kwaad

teen goed nie, maar 'n versmelting twee wat kragte skenk,

word een. 'n Orde buite begrip. Sy moet nou die regte

pad kies nie kwaad of goed nie, maar 'n nuwe raad.

Dis nie net teen haar nie dis tussen goed en kwaad.

IX

Dis nie net teen haar nie dis tussen goed en kwaad,

maar tussen wie sy is en wat sy word.

Die artefakte lê in sirkel sewe, elke saad

van die Oeroue se wese, elke woord

van die ou ritueel eggo in die grot. Die raad

gelees in tekste oud. Fourie se woord

bewe terwyl hy lees, vrees in elke koord

van sy stem. Elsabé plaas die artefakte elke daad.

Sandra hou die sewende stuk. Sy word die brug, die slag

tussen twee wêrelde. Die gewig druk hard

op haar. Die grot lê stil. Die maan lig nou

silwer skynsel vul die ruimte. Met haar laaste mag

gee sy haar woord, sy stem wat nie sal keer of verhard

nie. Sy vertrou haar ouma. Sy gee haar woord, hou nou

haar ouma se wysheid. Sy gee haar woord, sy stem volhard.

X

Haar ouma se wysheid. Sy gee haar woord, sy stem volhard

die ritueel begin, die maanlig stroom

deur opening bo in 'n silwer droom

wat die altaar verlig. Artefakte word hard

en gloeiend. Die Oeroue se anti-lig-draad

trek nader, om haar gevleg in die groot gebrom

van kosmiese energie. Hy kom, hy kom

sy vorm van donkerte teen die nag se kaart.

Sandra voel sy herinneringe invloei

landskappe vreemder as enige teorie kan beskryf.

Ander wêrelde, wese alles bly styf

verweef met haar. Nuwe dinge in haar groei.

En hy voel háár haar menslikheid, haar lyf,

haar pyn, haar hoop. Haar liefde, pyn, haar hoop alles wat haar lewe dryf.

XI

Haar liefde, pyn, haar hoop alles wat haar lewe dryf

vloei oor in hom, en hy weer in haar. Balans.

Twee perspektiewe wat een word, verdryf

waar vyandskap was. Nou kom ‘n simbiotiese dans

van energie. Sy voel die kosmiese weldadige glans

wat deur haar stroom. Sandra is nog Sandra, maar ook styf

verweef met hom uitgebrei, nie meer net lyf

nie, maar bewussyn oor grense, tyd, verskans.

Sy sien deur mure, deur tyd. Tale word ontsluit

idiome van die kosmos, voor-menslike domein.

Die Oeroue dra nou haar menslikheid, haar vuur, haar gloed.

Saam vorm hulle iets nuuts nie strydig, nie gesluit

‘n balans op die terrein van nuwe bestaan, so rein.

Voleindig deur die saamgevoegde bloed.

Die sirkel is voltooi met presiese refrein.

XII

Die sirkel is voltooi met presiese refrein

en tog is Sandra nog haar, net anders.

Sy staan in die grot, haar nuwe chemie

sigbaar vir Elsabé en Fourie wandelaars

tussen wêrelde. Hulle sien die metamorfie:

haar oë dieper, donkerder. Die silwer stralers

van lig op haar vel. Bewegings soos 'n filosofie

van vloeiendheid buite-menslik. Sy bestaan

hulle gerus: verdwynings verby, honger stil.

Die binding permanent geen bloeddors meer, geen stryd.

Ver voel sy ander entiteite wat gluur, hul wil

teen grense druk. Maar sy en Die Oeroue een hou hulle stil

met mag wat groei. Tog is die vraag wat bly

vir hoe lank? Daar is 'n skeur. 'n Onheilspellende tyd.

Hou hulle weg. Maar vir hoe lank? Daar is 'n skeur in hul wil.

XIII

Hou hulle weg. Maar vir hoe lank? Daar is 'n skeur in hul wil

twee wêrelde. Sandra staan op die rand.

Sy gaan terug na die dorp, haar voetstappe dun en stil

 Mense kyk weg, herken nie die band

tussen die dokter en hierdie wese nie. Verstand

kan dit nie omvat nie. Sy loop nou hier tussenin

lig en skaduwee, bekend maar vreemd, begin

van iets wat nog nooit was nie buite hulle se kennis-stand.

Die artefakte leeg, hul mag in haar opgetrek, gebou.

Maar daar's 'n groter gevaar ander soort wat lê

en wag. Hulle het respek getoon tot nou.

Maar nou dat die versmelting voltooi is, soek hulle die bou

die opening, die poort, die kans om deur te gaan, te tree

na hierdie plek. Die grense dun. Die baan.

Sandra moet leer, moet reis die paaie om die maan.

XIV

Sandra moet leer, moet reis die paaie om die maan

en ander wêrelde waar antwoorde lê.

Sy sê totsiens vir Elsabé kan

haar nie meer troos nie. Die berge sê

haar naam, of is dit die Oeroue? Hulle sê

haar naam met die stem van wind en klip. Die baan

is voor haar sy stap die nag in, verlaat die menslike span.

Haar vorm vervaag in donkerte, maanlig, mis wat laag lê.

Sy is nie meer net een ding, nie meer net vlees of siel.

Sy reis deur splete in werklikheid, deur elke dag.

Elsabé bly agter te menslik om te waag

die pad wat wag. In donkerte toon die profiel

van iets wat roer nie Sandra nie. lets nuuts 'n plaag

van dreiging wat wag. Die berge hou hul slag.

Die berge staan as bewakers in die nag.

XV: KROON

Die berge staan as bewakers in die nag,

Die teenwoordigheid wat wag in elke vlug

Die donkerte is nie meer net oppervlak of vorm

Gewys as wag teen oeroue honger-sweer,

Sandra moet dit vind, al kos dit haar bestaan

‘Tussen sewe dood of transformasie wat jou lewe vou’

‘Kom nader’, fluister hy, ‘ons kan 'n nuwe wêreld verken

Twee wesens wat een word deur artefakte se kus

Dis nie net teen haar nie dis tussen goed en kwaad,

Haar ouma se wysheid. Sy gee haar woord, sy stem volhard

Haar liefde, pyn, haar hoop alles wat haar lewe dryf

Die sirkel is voltooi met presiese refrein

Hou hulle weg. Maar vir hoe lank? Daar is 'n skeur tussenin

Sandra moet leer, moet reis die paaie om die maan.

Die hond begin kort na middernag.

Marta lê in haar bed in die donker huis in Walmer Landgoed en tel die blaf soos 'n mens slae tel. Een. Twee. Drie. Dan stilte. Dan weer, vier, vyf, ses, asof die dier iets probeer bereik wat net buite sy bereik bly, iets wat hom nie loslaat nie.

Sy ken die hond. 'n Basterhond, swart met 'n wit kol op sy bors, wat elke middag teen die heining van die buurman se erf staan en die voetgangers aankyk met ooglede wat swaar lyk van al die jare. Sy het hom nog nooit 'n naam hoor noem nie. Die buurman, Daan Mostert, 'n pensioenaris met artritis in sy hande en 'n gewete wat seker ook pyn, praat selde met die bure. Groet met 'n knik. Ry sy ou Corolla in en uit soos iemand wat die wêreld op 'n veilige afstand hou.

Marta staan op. Trek haar kamerjas oor haar skouers en loop na die venster wat uitkyk oor die smal straat. Die straatlig is stukkend, al drie weke. Die straat lê in 'n soort blou duisternis onder die laat-Oktobermaan. Die berg, daar agter, is 'n swart masker teen die nag se gesig. Êrens in die verte, ver oor die dakke van die stad, klink 'n sirene en verdwyn.

Die hond blaf.

Sy sien hom nie, maar sy hoor hom: 'n hees, volgehoue roep wat klink asof dit nie meer vir mense bedoel is nie. Asof dit met iets anders praat. Die nag self, dalk. Of die stilte wat agter die nag wag.

Sy dink aan Neels, wat sewe jaar gelede in hierdie selfde slaapkamer gesterf het. Ook 'n nag soos hierdie, ook Oktober weer en 'n mond vol wind van die berg af. Die hond in die straat het ook geblaf, 'n ander hond, 'n ander nag. Sy het gedink: hoekom bly die ding nie stil nie, hoekom laat die bure dit toe? Maar toe Neels se asem opdroog soos water in 'n droë rivier, was die hond se stem die enigste ding wat haar gehou het. Iets het geweet. Iets het gesê: hier gebeur iets wat nie ongemerk mag verbygaan nie.

Sy sit die ketel aan. Die kombuis is klein en ruik na kaneel en ou hout, na al die jare wat ingekook is in sy mure. Buite blaf die hond. Die berg bly staan. Die nag  beweeg stadig na sy einde.

Teen halfvier besluit sy om aan te trek en buitentoe te gaan.

Die naglug prik in haar keelgat soos 'n eerste sluk koue water. Sy stap op die sypaadjie met sy gebarste teëls. Die munisipaliteit het beloof om dit reg te maak, maar die munisipaliteit beloof baie dinge. Sy staan voor Daan Mostert se hek. Die hond is in die agterkamer. Sy hoor hom agter die mure, saggies nou, byna 'n kreun, soos iemand wat al te lank alleen geskreeu het.

Sy klop aan die voordeur.

Niks.

Sy klop harder, en die hond se stem verander, korter, vinniger, 'n ander toon heeltemal.

Marta se hand reik na die hek se handvatsel. Dit is oop. Sy stap in.

Sy vind Daan Mostert in sy leuningstoel in die sitkamer. Die televisie is aan. 'n Stom herhalingsprogram oor die herstel van ou motors. Sy gesig is vreemd kalm, soos iemand wat net aan die slaap geraak het en dit self nog nie besef nie. Die hond sit aan sy voete en kyk op na haar met oë wat reeds weet. Reeds lankal weet.

Sy bel die nommer. Wag. Praat. Sit dan op die vloer langs die hond en sê niks.

Die ambulans kom eers vyfuur. In die tussentyd hou die hond op blaf. Hy lê sy kop op haar skoene en asem diep en stadig, soos iemand wat 'n lang taak voltooi het en rus nou kan vat.

Teen dagbreek, terwyl die son agter die Hottentots-Hollandberge begin brand en die eerste taxi's van Main Road hul enjins laat brom, dink Marta: ons het almal ons manier om die dinge te sê wat nie in woorde pas nie. Die hond het syne gehad. Sy het hare.

Sy stap huis toe in die straat wat nou rooierig gloei in die oggendlig. Vir die eerste keer in ‘n lang tyd voel die stilte om haar nie leeg nie.

Dit voel vol.

Die windpompe draai stadig in die dun atmosfeer, hul koolstofvesellemme glinster in die oranje aandgloed. Drikus Richter staan by die grensdraad van Kepler-Rus en kyk uit oor die vlaktes waar niks groei nie. Nog nie.

Veertig jaar. So lank is dit al sedert die Voortrekker III se bevrore passasiers ontwaak het, oneindig ver van Tafelberg se skaduwee. Nou, met sy sewe-en-sestigste verjaardag om die draai, besef hy dat hy nooit weer die Tafelberg sal sien nie. Hy sal hier sterf, tussen die rooibruin rotse en die vreemde lug wat te dun is om sonder 'n respirator asem te haal.

"Pa, kom kyk." Sy dogter se stem kraak oor die radio. Anneke werk by die biologiese laboratorium.

Die gang is stil. Die kolonie het net tweehonderd-en-tagtig mense – almal afstammelinge van die oorspronklike sestig. Die Aarde het hulle vergeet.

In die laboratorium vind hy Anneke by die kweekkassie. Sy's dertig, gebore hier, haar longe aangepas vir die dun lug. Sy't nooit die Aarde gesien nie, ken net stories van see en voëls en gras wat vanself groei.

"Kyk." Sy wys na die glas. Binne-in die temperature-beheerde ruimte, tussen die geneties-gemanipuleerde koring en die eksperimentele waatlemoene, staan iets wat nie daar hoort nie.

'n Vlammend-rooi blom met blare wat soos vleis lyk, dik en vlesig. Die stingel is verkeerd – te dik, met 'n tekstuur soos gevlegte koper. Dit groei uit 'n skeur in die rotsbodem.

"Het jy dit geplant?" vra Drikus.

"Pa, jy weet ons plant niks sonder goedkeuring nie. Dit het vanself gegroei. Oor drie dae."

Hy kom nader, sy hand teen die glas. Die blom beweeg effens, asof dit asem haal.

"Dis nie moontlik nie. Daar's geen plantegroei op Kepler-442b nie. Die planetêre skanderings het dit bevestig."

"Ja," sê Anneke sagkuns. "Voor ons geland het."

Drikus staar na die ding. Veertig jaar lank het hulle gesoek na tekens van lewe, enige lewe. Hulle het mikrobes gevind in die ys by die poolgletser, primitiewe dinge wat amper nie as lewend kwalifiseer nie. Maar dit... dit is kompleks. Dit is berekend.

"Het jy dit vir die raad gewys?"

"Nog nie. Ek wou jou eers raadpleeg." Sy kyk na hom met daardie blik wat hy ken – die een wat sê sy's bang maar wil dit nie wys nie. "Pa, daar's nog iets. Ek het 'n steekproef van die weefsel geneem. Die DNS... dis nie DNS nie. Dis iets anders. Iets wat werk soos DNS maar heeltemal met 'n ander basis."

Sy trek haar dataskerm nader. Die molekulêre strukture dans voor sy oë – bekend maar vreemd, soos 'n taal wat jy amper kan lees.

"Die wortelstruktuur groei. Dis al twintig meter onder die oppervlak."

"Roep 'n noodvergadering byeen."

Teen aandete is die raadsaal vol. Marna Viljoen, die kolonie se goewerneur, sit aan die bokant van die tafel. Sy's jonk vir die posisie – vyf-en-veertig – maar sy's die slimste persoon in die kolonie. Haar pa was die Voortrekker III se kaptein.

"Wys hulle," sê sy vir Anneke.

Die holografiese projeksie vul die sentrum van die kamer. Die rooiblom, nou groter, sy wortels uitgesprei soos are onder die kolonie se fondamente.

"Dit groei teen 'n tempo van vyf meter per uur," sê Anneke. "As dit so aangaan, sal dit binne ses dae die hele vallei dek. En ons weet nie wat dit doen nie, wat dit beoog nie."

"Wat beoog dit?" Dawie Rossouw, die hoofingenieur, lag bitter. "Dis 'n plant, Anneke. Dit wil niks hê nie."

"Is dit so?" Drikus staan op. "Ons het veertig jaar hier gewoon en nooit so iets gesien nie. En skielik, net nadat ons die nuwe diepboortuig begin het, net nadat ons dieper as ooit tevore gegaan het, verskyn dit."

"Jy sê ons het dit wakker gemaak?" vra Marna.

Stilte. Dan: "Ons moet dit vernietig." Dit kom van Tersia du Toit, die mediese dokter. "Voordat dit buite beheer raak."

"Nee." Anneke se stem is laag. "Dis die eerste teken van inheemse lewe. Komplekse lewe. Ons kán nie—"

"Ons moet," sê Tersia. "Ons oorlewing—"

"Ons oorlewing hang af van begrip," onderbreek Drikus. "Van weet wat ons in die gesig staar."

Marna hou haar hand op. "Vier-en-twintig uur. Ons bestudeer dit. Dan besluit ons."

Daardie nag slaap niemand nie. Drikus bly by die laboratorium, kyk hoe die blom groter word, hoe nuwe blomme begin verskyn in ander kweekkaste, in krake in die vloere, selfs tussen die voue van ou stoorsakke. Teen dagbreek – die kort, bloedrooi dagbreek van Kepler-442b – is daar honderde.

En dan gebeur dit.

Die blomme begin sing.

Dis nie 'n geluid wat ore hoor nie. Dis dieper. Drikus voel dit in sy bors, in sy bene. 'n Vibrering wat deur die hele kolonie gaan. En saam met die vibrasie kom beelde. Nie woorde nie, maar begrip.

Hy sien die planeet soos dit was, miljarde jare gelede. Oseane. Wêrelde van lewe, ryk en kompleks. En toe die ster wat neergestort het, die atmosfeer wat weggeblaas is, alles wat gesterf het. Behalwe iets. Iets wat diep gegaan het, onder die rots en die ys, wat geslaap het en gewag het.

"Dit vra of ons sal help." Anneke staan langs hom, trane oor haar wange. "Hulle wil weer groei. Hulle wil die planeet genees."

Drikus kyk na sy dogter, dan na die blomme wat nou oral is, hulle rooi blare soos vlamme.

"Ja," sê hy. "Ja, ons sal help."

Want dit, besef hy, is waarom hulle hiernatoe gekom het. Nie om te koloniseer nie, maar om te ontmoet. Om te leer dat lewe, waar dit ook al wortelskiet, 'n manier vind.

Buite begin die windpompe vinniger draai, en vir die eerste keer voel die lug minder dun.

The desk was glass, long and cold, and on clear days I could see Table Mountain from where I sat on the fourteenth floor of a building in the Cape Town CBD. The mountain’s upper slopes go tawny in winter, patched with old burns and new growth pressing through. I barely noticed it then. I was reading an opposing counsel’s affidavit, making notes in the margin, and composing a different life in my head.

I was born in Windhoek, grew up in Bloemfontein and studied law at Stellenbosch. Between Stellenbosch and the profession, there was the army, and thirteen months in Angola. I came back different in ways I did not yet have language for, and I put on a suit and got to work, because work was the thing you did with what you came back carrying.

My father was an attorney in Windhoek. By the time I finished school in Bloemfontein, he had taken silk and was practising as a senior advocate. He ended his career as a Judge of the High Court. I grew up watching him move through those chambers in his black robe, measured and certain. Law was not a choice I made so much as a landscape I was born into. The identity was waiting for me before I had the words to question it.

For three decades I practised commercial litigation. I was good at it. Being good at something that was never entirely yours is its own trap: it removes the excuse to leave. So, I stayed, and I adapted and I got sharper, and the distance between who I was in court and who I was in my own head widened without my quite noticing it happening.

Then, on an unremarkable Tuesday, I read a Toni Morrison quote circulating online. ‘If you have some power,’ she said, ‘then your job is to empower somebody else.’ I had read it before without hearing it. That day it landed differently. I had been giving my power, my sharpest hours, my best arguments, to commercial disputes. I was sixty years old. I had spent thirteen months in a war I had not chosen, and thirty years in a profession that had been chosen for me long before I was old enough to choose. The arithmetic of what remained felt suddenly and uncomfortably clear.

I had known for years that something was wrong. On Signal Hill at sunset, watching the city go orange and small below me, I would feel it settle in my chest: the longing of having always known I was better at putting words on a page than at winning arguments, and never once having said it. I kept a notebook in my desk drawer at the office. I told myself it was for drafting notes. On Signal Hill, I knew it was not.

The fynbos burns because it has to. The Cape’s entire ecosystem is built on this: the protea’s seed pods crack only under extreme heat, releasing what was held back for years. I had spent three decades trying not to burn, maintaining a surface that looked intact, while underground, and long before that in the red dust north of the Cunene River, the pressure had been building the whole time.

I left the corporate world, though not the law. I work from home now, still an attorney, but with mornings that belong to me and a notebook that is no longer pretending to be something else. My parents did not live to see me resign. I have thought about that often, wondering what my father would have made of it. He was a man who moved steadily through every rank the law offered, and I think he would have been baffled. I think, given time, he might have understood. Sadly, I cannot ask him.

In January 2024 I enrolled in a novel-writing course, Skryf ‘n Roman Kursus, not entirely sure what I expected to find there. What I found was that I already had something to say, and a way of saying it. I began writing short stories in my home study, early mornings before the working day started. A Few were published, in Huisgenoot, on LitNet. I did not know what to make of that. I kept going anyway. Die Oeroue followed, then Die Walvisspeurder. The notebook that had spent years pretending to be a legal notepad had, without my quite noticing, become the most important thing on the desk.

At my book launch in Somerset West, my sister told me she was proud of me. In all the years, she had seldom said it. She was the one our family always assumed would write, and yet there she was, proud of the wrong sibling.

What I have instead of certainty is this: mornings in Sunset Beach with my wife Irina, coffee and a notebook, a body of work that is only beginning and the sensation of being almost exactly where I chose to be, many years later than I would have liked. Almost exactly, though.

The old shell is gone. What I did not expect was this: that writing would not just fill the space it left but change the shape of everything around it: the mornings, the silences, the way I move through a room. I did not expect to be surprised, at this age, by my own life. I am.

Oppad na Doringbaai stop Jean sommer so in die middel van die stofpad, klim uit terwyl die 4 x 4 nog luier en stap vinnig oor die walletjie wat ‘n stootskraper seker gestoot het, die veld in. Karien neem nie juis notisie nie en kan ook nie uitmaak wat hy doen nie. Seker maar gaan broek losmaak. Sy kyk maar vorentoe in die pad en see se koers op links dat sy hom nie dalk in verleentheid stel nie.

Met sy terugkoms loop hy hand agter die rug en spring onskuldig weer oor die walletjie en klim met ‘n wye smile in die kar en leun oor na Karien met ‘n piksoen en van agter sy rug bring hy ‘n  tjienkerientjees te voorskyn vir haar.

“Nou ja, noú kan jy sê jy’s in die Weskus kontrei! En boonop saam met my!” sê hy laf kordaat.

Sy leun oor na hom en rus haar arm op sy been om by te kom en gee hom ‘n langer soen in ruil. “Ek wou nog altyd weet hoe lyk en ruik ‘n tjienkerientjees…!” sê sy opgewonde.

Jean glimlag en sit die kar in rat om te ry terwyl hy haar betrag. Hy sit sy hand op hare en hou dit vas op sy been toe hy wegtrek.

En dis hoe dit begin het. 

Dit was eintlik ‘n onverwagse affêre dat sy op die Weskus kom kuier  het. Karien se ma, Elna, het ‘n ou skoolvriendin, Mercy, op die Woordfees in Stellenbosch teëgekom. Hulle was só bly. Hulle het mekaar jare laas gesien. Tannie Mercy het op Laaiplek gebly naby Velddrif. Haar twee seuns was op varsity in die Kaap. Die vroue was só bly om mekaar weer te sien en het land en sand aanmekaar gesêls en stories uitgeruil, so by so dat hulle gladnie by die Boeketent, enige boeke, skrywers en of bekendstellings uitgekom het nie en heeldag in Die Khaja net gesit en kuier het; geëet en gedrink en Martelize van RSG in die agtergrond gehoor het maar niks ingeneem het nie. Eenvoudig net mekaar se lewens-op-datum-bring gesêls.

Dis toe die dag einde se kant toe staan dat tannie Mercy haar ma nooi om te kom kuier op Laaiplek neffens Velddrif.

Ma was ook nie links nie want as weduwee was haar tyd haar eie. Sy was te eensaam op die plaas na pa se dood, die seuns wou beide medies swot op UCT en sy het dus toe maar met ‘n swaar hart vir Slechtsgenoeg verkoop. Met die opbrengs daarvan plus pa se polisse wat uitbetaal was, het ou Rossouw van die bank dit vir haar belê en was sy gemaklik met haar inkomste na sy die huis in Oranjezicht en ‘n nuwe Toyota gekoop het en permanent “dorp toe” getrek het. 

“Ag ja! Ma moet gaan. Julle het soveel in gemeen klink my en dit sal Ma goed doen om bietjie weg te breek van die roetine en vir ‘n slag  ander mense te ontmoet. Ek sal mos fine wees hier alleen en sorg dat die potplante gereeld water kry. Die African violets…!” Elna het later oortuig gevoel.

“Jean, Mercy se jongste seun, kom glo elke naweek huistoe na sy ma toe so as jy saam met my soontoe ry en met hom dalk ‘n lift kry huistoe dan’s ek ook tevrede jy’s nie alleen op die N7 nie. Jacques, die oudste, kom nie so dikwels kuier nie want sy kliniese internskap en sy meisie laat min tyd vir kuier toe”.

Nou ja dit was ook nie lank nie toe is die twee “oues van dae” se planne beraam en Elna sou die eerste naweek na maandeinde kom kuier. Ek gaan haar vergesêl Laaiplek toe en ‘n lift terug kry huistoe as Jean die Sondag na ete draai. Ek ken die man nog nie eens nie en hoop maar hy kan ordentlik bestuur.

Ons was voor Jean op Laaiplek die Vrydagmiddag en na ‘n opgewonde ontvangs, tannie Mercy se suster, Alie, wat op Velddrif gebly het was ook deel daarvan, het sy ons ons kamer gewys en na die bagasie versorg was is ons terug na binne.

Ons het net klaar tee gedrink en was nog besig om sonkamer toe te skuif toe Jean arriveer en sy tuiskoms weer begroet was deur die opgewonde “verwelkomings-brigade!”

Hy was nogal vors gebou en redelik langer as tannie Mercy met ‘n krulkop pikswart hare. Sterk kake met ‘n kuiltjie op die ken en diep stem.

“Hi, ek’s Jean” groet hy gemoedelik en sy antwoord met ‘n “ Hi,   Karien”. Hul skud nie hand nie maar glimlag net vir mekaar.

“Hoe lyk dit, het ma klaar tee gehad en lyk my niks vir ‘n droë keel gehou nie?”

“Man, loop switch aan die ketel en maak vir julle ‘n beker koffie of kyk in die yskas daar’s koue bier - jy kan mos… Ag Karien loop kyk tog” stuur sy my agterna. Almal hoe en ha en lag en hy’s skaam kombuis toe met my agterna.

Ons twee sit toe by die tafel en koffie drink terwyl hy ‘n beskuit ook eet. Gesêls sommer net oor beuselagtighede. Ek moet sê so bietjie skaam en selfbewus. Terwyl ek die teegoed alles by die wasbak pak roep hy na binne vir sy ma.

“Gaan ons braai vanaand Ma; moet ek solank die vuur pak?”

“Ja, jy kan solank. Ek het vars kabeljou gekry by Swiegelaars, klaar geskraap en oopgesny. Dis in die spens se yskas” roep sy terug. “Ek is so lus vir galjoen maar met al die wette van toepassing deesdae maak dit maar die lewe moeilik om in die hande te kry“ verduidelik tannie Mercy vir ma binne.

Met al die gesêls en opvang van die verlede, die lekker vis braaie, en staptogte op die kaai is die naweek sommer een twee drie verby.

Net na middagete het Jean en Karien hul bagasie gelaai en vertrek terug Kaap toe.

“Dis lekker om ‘n passasier te hê vir ‘n verandering” sê Jean terwyl hy die radio sagter stel. ”Wat doen jy? Ek besef nou eers ek weet nie”.

“Ek werk by die Akteskantoor oorkant die parlementsgebou in Parliamenstraat”.

“O so jy’s darem nie ver van die huis af nie. Oranjezicht nê?”

“Ja…en dis lekker om etenstye in die Tuine rond te loop of by die kunsmuseum ‘n draai te maak. Partymaal sit ek sommer by die kafee en kyk vir die eekhorings of blaai deur ‘n Huisgenoot”.

Dis nie lank nie toe stop hul by die huis. Jean help haar met haar bagasie die trappe op. Sy nooi hom in maar hy maak verskoning. Hy’t nog werk om voor te berei vir môre se klasse.

Sy voel heel alleen toe sy in haar kamer kom en die vensters oopmaak. Sy wens eintlik die naweek het nou eers begin. 

Die week het verbygegaan en die Saterdagmiddag vroeg  is daar ‘n klop aan die voordeur. Dis Jean!

“Dagsê - hoe’s dit” vra hy na sy gegroet het. “Ek dag ek kom verby en kyk of jy nie wil gaan fliek of in Seepunt op die promenade wil gaan stap nie…”. Dis hoe die vriendskap eintlik begin het en teen die tyd dat hulle haar ma moes gaan haal het, het dit gevoel hulle ken mekaar lankal reeds want hy het weer kom kuier die volgende week en hulle het gevind hulle belangstellings het baie in gemeen. Hulle het van enerse dinge gehou of nie en meesal saamgestem oor dinge soos  geloof, politiek en liefde.

Sy kuiers was mettertyd meer gereeld en Elna het naderhand gesien hier’s besig om ‘n ding te ontwikkel tussen Jean en Karien maar sy’t maar stil gebly dat dinge hulle eie koers gaan.

Dit was by die uitkykpunt op Clarence Drive een Saterdagmiddag dat hy haar hand gesoen het toe hy haar van die muurtjie afhelp. Maar die regte soen het gekom toe hul die aand op Seinheuwel al die liggies van die Kaap sit en bekyk. Hy’t haar nader getrek en omhels en ‘n sagte drukkie eers gegee voor dit ‘n druk word en hy haar sagte lippe teen syne voel. Hy wou haar nie los nie. Karien het toe oë terug gesoen en gevoel die liggies verander in sterretjies. 

Dieselfde het gebeur op Tafelberg toe hul die volgende dag op is met die sweefspoor. Haar kop het lighoofdig gevoel toe sy besef sy’s besig om verlief te raak op Jean. En dit wou blyk hy voel dan dieselfde…

Toe hul die volgende naweek op is Laaiplek toe is Elna weer saam en sy en Mercy het agter hul breiwerk geredekawel oor die twee wat nou besluit het om Doringbaai toe te ry om te kyk of hulle nie galjoen of kreef in die hande kon kry by die plaaslike vissers nie. “Daai twee is mos verlief“ sê Alie. “Stem julle nie saam nie?”.

“Ek wil niks sê nie maar Jean kom kuier gereeld in die Kaap vir Karien en ek’t ook die gedagte gekry al” sê Elna.

“Wel ek sal bly wees want ek hou baie van Karlien. Ek dink hulle pas goed by mekaar”.

Min wetend het die drie van hulle geweet dat toe die kinders die afdraend sak en Doringbaai in ry en die bakkies sien dobber op die see het Karien nog ‘n tjienkerientjees gekry… en ‘n lang soen vol passie daarby. “Jy’s myne!” verklaar hy sag in haar oor.