In die geskiedenis van Suid-Afrikaanse musiek is daar sterre wat voor op die verhoog staan — en dan is daar musikante soos Jannie “Hanepoot” van Tonder: mense wat nie net speel nie, maar klanke help bou waarbinne ’n hele generasie leer asemhaal.
Van Tonder is ’n trombonis, tromspeler, arrangeerder en bandleier wat oor dekades heen ’n merkwaardige brug geslaan het tussen Afrikaanse alternatiewe musiek, Kaapse jazz en Suid-Afrikaanse ensemble-tradisies. Sy loopbaan vertel terselfdertyd ’n storie van rebellie, samewerking en musikale nuuskierigheid.
Hy kom oorspronklik van Montagu in die Klein Karoo, waar sy liefde vir musiek reeds as jong tiener begin vorm aanneem het. Wat later sou volg, was nie net ’n loopbaan nie, maar ’n lewenslange gesprek met die klank van Suid-Afrika self.
Vir baie mense bly Hanepoot se naam onlosmaaklik verbind aan die Voëlvry-beweging van die laat 1980’s — daardie musikale opstand wat Afrikaanse kultuur uit sy politieke engtes begin oopbreek het.
As lid van Johannes Kerkorrel se Gereformeerde Blues Band het hy ’n sleutelrol gespeel in die ikoniese Voëlvry-toer en opnames soos Eet Kreef. Sy tromboon het nie net melodie gedra nie; dit het satire versterk, energie aangeblaas en ’n nuwe soort Afrikaanse klank help vorm.
Hy het in dieselfde era ook saam met James Phillips (as Bernoldus Niemand) gewerk — nog ’n spilpunt van die alternatiewe Afrikaanse beweging wat die kulturele landskap van die land permanent verander het.
Daardie jare het Hanepoot se reputasie gevestig as ’n musikant wat gemaklik beweeg tussen styl, satire en siel.
Hoewel baie hom eerste onthou uit die Voëlvry-tyd, lê Hanepoot se diepste wortels in jazz en ensemble-musiek.
Hy het oor die jare saam met van Suid-Afrika se belangrikste musikale stemme gewerk, onder andere:
Hierdie samewerkings wys iets kernagtigs van sy identiteit: hy is nie ’n stilistiese grenswag nie, maar ’n grensoorsteker.
In die vroeë 1990’s het hy vir etlike jare in Amsterdam gewoon en deur Europa getoer as jazz-, funk- en salsa-musikant. Hierdie internasionale ervaring het sy liefde vir brass-ensembles en improvisasie verder verdiep en later ’n belangrike rol in sy eie projekte begin speel.
Na sy terugkeer Kaap toe het Hanepoot hom toenemend begin toespits op groot ensemble-werk. In 2001 stig hy die Hanepoot Big Band, ’n projek wat doelbewus aansluit by die ryk tradisie van:
Hier tree hy nie net as speler op nie, maar as komponis, arrangeerder en bandleier — iemand wat klankruimtes ontwerp waarbinne ander musikante kan floreer.
In meer onlangse jare het hy sy liefde vir akoestiese ensemble-klank verder ontwikkel met die Hanepoot Brass Band— ’n energieke Kaapse brass-projek wat New Orleans-invloede meng met plaaslike ritmes soos goema en mbaqanga.
Die ensemble bestaan uit top Kaapse musikante en speel hoofsaaklik oorspronklike komposisies sowel as kreatiewe Suid-Afrikaanse verwerkings. Die projek verteenwoordig iets tipies Hanepoot: musiek wat terselfdertyd tradisie respekteer én nuwe paaie oopmaak.
Wat Jannie “Hanepoot” van Tonder besonders maak, is nie net sy tegniek of sy CV nie — dit is sy rol as verbinding-musikant.
Hy het oor dekades heen help bou aan:
In ’n land waar musiek dikwels langs historiese skeidslyne beweeg het, het Hanepoot se loopbaan konsekwent in die teenoorgestelde rigting gewys: na sameklank.
Sy tromboon speel nie net note nie — dit vertel stories van reis, samewerking en vryheid. 🎶
Kontak Jannie van Tonder direk. Jou boodskap sal per e-pos gestuur word.
